
Το σουβλάκι δείχνει πιο καθαρά από πολλούς δείκτες πού χτυπά η ακρίβεια. Τα νεότερα στοιχεία για τον Σεπτέμβριο έφεραν τον πληθωρισμό στο 5%, με την ενέργεια να τραβά ξανά την προσοχή. Πίσω από τον γενικό αριθμό, όμως, κρύβεται μια μεγάλη απόσταση στην καθημερινή κατανάλωση. Τα τρόφιμα στα ράφια ανέβηκαν μόλις 0,6% σε έναν χρόνο, ενώ η εστίαση και τα ταχυφαγεία κατέγραψαν αύξηση 5,7%. Το ίδιο φαγητό κοστίζει πολύ περισσότερο όταν το αγοράζει κάποιος έτοιμο. Το τυλιχτό με γύρο έγινε έτσι ένας απλός, αλλά αποκαλυπτικός μετρητής της πίεσης στα νοικοκυριά.
Το 2019 ένα τυλιχτό κόστιζε περίπου 2 ευρώ, ενώ σήμερα η μέση τιμή του φτάνει κοντά στα 4,50 ευρώ. Αν ακολουθούσε μόνο τη γενική πορεία του πληθωρισμού, θα βρισκόταν γύρω στα 2,50 ευρώ. Η διαφορά δείχνει ότι η ανατίμηση δεν έρχεται κυρίως από το κρέας, την πίτα ή τα λαχανικά. Στη Δυτική Ελλάδα η τιμή μένει κάτω από τα 4 ευρώ, ενώ στην Κρήτη πλησιάζει τα 5 ευρώ, με τον τουρισμό, τα ενοίκια και τις μεταφορές να βαραίνουν τον λογαριασμό. Στην Αττική, το τυλιχτό ανέβηκε από τα 3,50 ευρώ την άνοιξη στα 4,10 ευρώ μέσα σε λίγους μήνες. Την ίδια ώρα, το χοιρινό αυξήθηκε 4,4% σε ετήσια βάση, ενώ πουλερικά, ψωμί και λαχανικά κινήθηκαν πιο συγκρατημένα.
Το κόστος που φουσκώνει την τελική τιμή βρίσκεται γύρω από την πρώτη ύλη. Ρεύμα, φυσικό αέριο, ψυγεία, ψησταριές και φριτέζες ανεβάζουν τα έξοδα ενός μικρού καταστήματος κάθε μέρα. Οι μισθοί, τα ενοίκια, οι συσκευασίες και οι μεταφορές προσθέτουν νέο βάρος, ειδικά μετά τις αναταράξεις στο διεθνές εμπόριο. Στον λογαριασμό μπαίνει και η φορολογία: Το φαγητό στην εστίαση επιβαρύνεται με 13%, ενώ πολλά αναψυκτικά με 24%. Για τον παραγωγό, το ακριβότερο τυλιχτό δεν σημαίνει καλύτερη τιμή στο χωράφι ή στη μονάδα εκτροφής. Αν οι οικογένειες περιορίσουν τις παραγγελίες, η μείωση περνά τελικά και στη ζήτηση για κρέας, ψωμί και λαχανικά.
Η εικόνα του σουβλακιού δείχνει ότι η ακρίβεια έχει μεταφερθεί έντονα από το προϊόν στην υπηρεσία. Ο καταναλωτής δεν πληρώνει μόνο το φαγητό, αλλά όλη την αλυσίδα κόστους που χρειάζεται για να φτάσει έτοιμο στα χέρια του. Μια αναλυτική καταγραφή των εξόδων στη μικρή εστίαση θα βοηθούσε τη συζήτηση να πατήσει σε καθαρούς αριθμούς. Χρειάζεται επίσης έλεγχος των συντελεστών ΦΠΑ σε φαγητό και συνοδευτικά προϊόντα, με σαφή υπολογισμό του δημοσιονομικού κόστους. Η στοχευμένη στήριξη στο ενεργειακό κόστος των μικρών επιχειρήσεων τροφίμων μπορεί να περιορίσει μέρος της πίεσης. Το ζητούμενο πλέον είναι αν το πιο γνώριμο γρήγορο φαγητό της χώρας θα παραμείνει προσιτή επιλογή για τον μέσο καταναλωτή.
