Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή
Στη διάρκεια των προηγούμενων προεκλογικών ημερών στις ΗΠΑ οι οίκοι αξιολόγησης, όπως και πλήθος οικονομικών αναλυτών, προειδοποιούσαν για επερχόμενες αρνητικές αντιδράσεις των αγορών στην περίπτωση που η διακυβέρνηση Τραμπ έχανε την πλειοψηφία και στα δύο αμερικανικά νομοθετικά σώματα, της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας.
Οι διεθνείς αγορές, της ελληνικής συμπεριλαμβανομένης, αγνόησαν αρχικώς τις πολλές προειδοποιήσεις και σημείωσαν εντυπωσιακή άνοδο. Η βαριά ήττα του Τραμπ, σε αντιδιαστολή με τη μεγάλη νίκη των Δημοκρατικών, αντιμετωπίστηκε με ανακούφιση και ως ευκαιρία επιστροφής στον ορθολογισμό. Την επομένη ωστόσο οι τιμές των μετοχών σαρώθηκαν στην κυριολεξία..
Κύμα μαζικών πωλήσεων κατέκλυσε τις διεθνείς αγορές, με πρώτα θύματα τις μετοχές των τεχνολογικών εταιρειών. Τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων αμερικανικών εκλογών ενεργοποίησαν φόβους και προηγούμενες ανησυχίες για την τύχη των δαπανηρών και αβέβαιης ακόμη αποδοτικότητας επενδύσεων στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Και επιπλέον επικράτησαν ανησυχίες ότι το νέο πολιτικό περιβάλλον θα επιβάλει πιο αυστηρό ρυθμιστικό πλαίσιο.
Οπως και αν έχει το σοκ ήταν μεγάλο, οι απώλειες ξεπέρασαν τα 3 τρισ. δολάρια και η περασμένη Πέμπτη καταγράφηκε ως «μαύρη» στις οθόνες των διεθνών χρηματιστηρίων και των επενδυτών. Θα έλεγε κανείς ότι οι αγορές μετά το πρώτο σοκ από την απώλεια ισχύος του Τραμπ έσπευσαν να αποτιμήσουν εν θερμώ το εύρος της πολιτικής μεταβολής στις ΗΠΑ και των συνεπειών αυτής.
Και έτσι ενώ αρχικώς έκριναν ότι ο έλεγχος της αλλοπρόσαλλης και ανερμάτιστης πολιτικής Τραμπ θα επαναφέρει τις κλονισμένες ισορροπίες στον πλανήτη και θα διαμορφώσει καλύτερες συνθήκες, τόσο για την αμερικανική όσο και για την παγκόσμια οικονομία, σε επόμενη φάση εκτίμησαν ότι οι προτεραιότητες θα αλλάξουν δραματικά και θα διαταράξουν καθοριστικά το οικονομικό περιβάλλον παγκοσμίως.
Το νέο περιβάλλον
Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι εν μέσω αυτής της διαδοχικής διπλής ανάγνωσης των εκλογικών αποτελεσμάτων οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν σημαντικά και αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων επίσης, καθώς εκτιμήθηκε ότι μετά την ήττα ο πόλεμος θα «σβήσει» και τα προβλήματα του αμερικανικού χρέους θα αντιμετωπιστούν ευχερέστερα σε περιβάλλον «ιδιότυπης πολιτικής συγκυβέρνησης» που θα επικρατήσει από τον προσεχή Γενάρη, οπότε και θα συγκροτηθούν τα δύο νομοθετικά σώματα με τη νέα σύνθεσή τους.
Κάποιοι έφθασαν να υποθέτουν ότι στο νέο πολιτικό περιβάλλον μπορεί να διευκολυνθούν ακόμη και οι κρίσιμες διαπραγματεύσεις για τα νέα όρια του αμερικανικού χρέους, που θα έλθουν προς συζήτηση το φθινόπωρο του 2027.
Χαρακτηριστική ήταν έτσι η υποχώρηση των αποδόσεων του δεκαετούς αμερικανικού ομολόγου σε επίπεδα μικρότερα του 5% και συγκεκριμένα στο 4,91%. Και όλα αυτά επειδή εκτιμήθηκε ότι το ελεγχόμενο από τους Δημοκρατικούς Κογκρέσο θα βάλει φρένο τόσο στις ανεξέλεγκτες κρατικές δαπάνες όσο και σε νέες φοροαπαλλαγές που υποσχόταν ο Ντόναλντ Τραμπ. Πολύ περισσότερο, όταν ο ίδιος αποδεχόμενος την ήττα του, δήλωσε ότι θα συνεργαστεί μαζί τους, καθησυχάζοντας με τον τρόπο του τους επενδυτές σταθερού εισοδήματος και στρέφοντας σημαντικά κεφάλαια στην ασφάλεια των κρατικών τίτλων.
Η κλιματική αλλαγή
Από εκεί και πέρα μόνο αδιάφορο δεν είναι το γεγονός ότι οι μετοχές εταιρειών της «καθαρής ενέργειας» και της πράσινης μετάβασης δεν κατέγραψαν τόσο μεγάλες απώλειες, καθώς εκτιμήθηκε ότι στις νέες πολιτικές συνθήκες απομακρύνεται ο κίνδυνος πλήρους κατάργησης των κινήτρων και των ενισχύσεων σε έργα αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής. Επίσης αξιοπρόσεκτη είναι η αντίσταση στην πτώση των μετοχών του τραπεζικού τομέα, οι οποίες τους προηγούμενους πολλούς μήνες είχαν υποσκελιστεί από την ισχυρή ελκυστικότητα των τεχνολογικών μετοχών.
Αντιθέτως, μεγαλύτερες πιέσεις δέχθηκαν οι αμυντικές βιομηχανίες, με γνώμονα την πεποίθηση ότι οι σχετικές δαπάνες θα περάσουν από κόσκινο προσεχώς και σε κάθε περίπτωση δεν θα αυξάνονται ανεξέλεγκτα κατά τις προτιμήσεις του ελεγχόμενου για την ήττα των Ρεπουμπλικανών υπουργού Αμυνας Πίτερ Χέγκσεθ, ο οποίος βαρύνεται για τις υπερφίαλες εκτιμήσεις ως προς την εξέλιξη του πολέμου εναντίον του Ιράν.
Οι αγορές γενικώς εκτίμησαν ότι τα ελεγχόμενα από τους Δημοκρατικούς νομοθετικά σώματα θα περιορίσουν τις μέχρι τώρα ανεξέλεγκτες ανορθόδοξες αποφάσεις και εν πολλοίς προβληματικές επιλογές του αμερικανού προέδρου, αίροντας έτσι τα στοιχεία πολιτικής αβεβαιότητας. Υπολογίζουν δηλαδή ότι τα θεσμικά αντίβαρα θα διασφαλιστούν και θα λειτουργήσουν ξανά, θέτοντας υπό έλεγχο τις απότομες και απρόβλεπτες αλλαγές που χαρακτήριζαν μέχρι τώρα τη διοίκηση Τραμπ. Ωστόσο μπορεί να πει κανείς ότι υπερεκτίμησαν το κόστος μετάβασης στη νέα πολιτική συνθήκη.
Οι δασμοί
Η Ευρώπη από την άλλη κατέγραψε μικρότερες απώλειες καθώς ελπίζει προφανώς ότι η νέα ισορροπία δυνάμεων θα περιορίσει τον κίνδυνο απότομων δασμολογικών επιβαρύνσεων που θα έπλητταν καίρια τις εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων, των γερμανικών αυτοκινήτων συμπεριλαμβανομένων.
Στη Γηραιά Ηπειρο θεωρούν ότι η έτσι κι αλλιώς ατελέσφορη πολιτική δασμών δεν θα εξελιχθεί με την προηγούμενη ένταση και θα αποφευχθούν καθολικές οριζόντιες επιβαρύνσεις, επιτρέποντας καλύτερες προοπτικές στις οικονομικές σχέσεις με τις ΗΠΑ.
Ταυτόχρονα εκτιμάται ότι η υποχώρηση των αποδόσεων στα αμερικανικά ομόλογα θα αμβλύνει την πίεση στο ευρώ. Στον βαθμό δε που οι πληθωριστικές προσδοκίες υποχωρήσουν στις ΗΠΑ, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα μπορούσε ευχερέστερα να επανέλθει σε πολιτικές μείωσης των επιτοκίων και να τονώσει την υπονομευμένη και διατηρούμενη σε χαμηλά επίπεδα ευρωπαϊκή ανάπτυξη.
Και η Ελλάδα θα έχει κάτι να κερδίσει αν όντως επιβεβαιωθεί η αλληλουχία αλλαγών στην αμερικανική πολιτική. Η χώρα μας θα έχει πιθανώς και αυτή την ευκαιρία αποσυμπίεσης της αγοράς ομολόγων. Στον βαθμό που ελεγχθούν στον χρόνο οι αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων, αντίστοιχη υποχώρηση αναμένεται και για τους ελληνικούς τίτλους δεκαετούς διάρκειας.
Οι αποδόσεις τους θα πέσουν, τα spreads, οι διαφορές επιτοκίων έναντι των γερμανικών αντιστοίχως θα ελεγχθούν και ο όποιος νέος δανεισμός θα επιτυγχάνεται με καλύτερους όρους. Από εκεί και πέρα, όσο και αν ο Ντόναλντ Τραμπ θελήσει να κυβερνά με διατάγματα και να απορρίπτει τα νομοθετήματα των Δημοκρατικών με βέτο, δεν θα είναι εύκολο να διεξάγει πολέμους και να επιδρά στα παγκόσμια πράγματα χωρίς να δίνει λογαριασμό σε κανέναν.
Η σχέση απόλυτης υποστήριξης και χρηματοδότησης των πολεμικών σχεδίων του Ισραήλ θα τεθεί υπό αίρεση, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου και την κατάσταση στη Μέση Ανατολή.
Κίνα και Ρωσία
Εχει ενδιαφέρον ακόμη ότι επισήμως η Κίνα δεν έχει προβεί σε κανένα σχόλιο, με τους εκπροσώπους του Πεκίνου να διευκρινίζουν ότι αποφεύγουν να σχολιάζουν εσωτερικές υποθέσεις και εξελίξεις άλλων χωρών. Ωστόσο η Κίνα δεν μπορεί παρά να αισθάνεται πιο ασφαλής απέναντι σε έναν αποδυναμωμένο Τραμπ στις συνομιλίες του προσεχούς Ιανουαρίου με την ευκαιρία λήξης της διμερούς εμπορικής εκεχειρίας. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που υποθέτουν ότι ο κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ θα θελήσει να εκμεταλλευθεί την πολιτική αδυναμία του αμερικανού προέδρου. Και οι πιο προχωρημένοι προειδοποιούν ότι η Κίνα πιθανώς να ακολουθήσει πιο δυναμική στάση στην ευρύτερη ζώνη Ασίας – Ειρηνικού, εκμεταλλευόμενη ακριβώς τον πολιτικό τραυματισμό του προέδρου Τραμπ.
Στη Μόσχα επιπλέον, όπως και στην Αγκυρα, έχουν κάθε λόγο να ανησυχούν μετά την πολιτική αποδυνάμωση του Ντόναλντ Τραμπ. Η Ρωσία και ο Πούτιν προσωπικά προσέβλεπαν σε αμερικανική υποστήριξη, σταδιακή άρση των κυρώσεων σε βάρος της και κάμψη της χρηματοδότησης των Ουκρανών.
Τώρα με τους Δημοκρατικούς να ελέγχουν τα νομοθετικά σώματα δύσκολα θα προχωρήσει η ανομολόγητη σχέση Τραμπ – Πούτιν. Και ο Ταγίπ Ερντογάν επίσης δεν μπορεί να προσβλέπει στον Τραμπ για τα F-35. Δεν χωρεί αμφιβολία ότι οι ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές με το σαρωτικό αποτέλεσμά τους φαίνεται να αλλάζουν τις συνθήκες παγκοσμίως και αποδεικνύονται από τις πιο επιδραστικές των τελευταίων δεκαετιών.