Σαφές μήνυμα προς όσους επιχειρούν να αποφύγουν τη φορολόγηση μέσω της μεταφοράς της φορολογικής τους κατοικίας στο εξωτερικό στέλνει η ΑΑΔΕ, εντείνοντας τους ελέγχους σε φυσικά πρόσωπα που εμφανίζονται ως φορολογικοί κάτοικοι άλλων χωρών, αλλά μένουν στην Ελλάδα, καθώς σε όσους αποκτούν εισοδήματα εκτός Ελλάδας.
Η Εφορία επικεντρώνει την προσοχή της σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν ενδείξεις ότι φορολογούμενοι, παρά το γεγονός ότι διαμένουν μόνιμα στην Ελλάδα, έχουν δηλώσει ως τόπο φορολογικής κατοικίας άλλη χώρα, επιδιώκοντας να αποφύγουν τόσο τη φορολογική επιβάρυνση μέσω τεκμηρίων, όσο και τους ελέγχους που προβλέπει η ελληνική νομοθεσία.
Πρόκειται κυρίως για υποθέσεις υψηλού φορολογικού ενδιαφέροντος, που αφορούν πρόσωπα με σημαντικά εισοδήματα και περιουσιακά στοιχεία, τα οποία εμφανίζονται, συνήθως, ως φορολογικοί κάτοικοι Βουλγαρίας, Κύπρου και Μάλτας, και πληρώνουν χαμηότερους φόρους
Η φορολογική «μετανάστευση»
Η μεταφορά της φορολογικής κατοικίας στο εξωτερικό συνοδεύεται από συγκεκριμένα φορολογικά οφέλη, καθώς φορολογούνται με το καθεστώς της χώρας όπου «μετανάστευσαν» και όχι με την ελληνική φορολογική νομοθεσία.
Κυρίως, αποφεύγουν τα τεκμήρια απόκτησης περιουσιακών στοιχείων (ακινήτων, οχημάτων κ.λπ.), υπό την προϋπόθεση ότι δεν αποκτούν πραγματικό εισόδημα στη χώρα μας. Εάν αποκτούν στην Ελλάδα, ενοίκια ή τόκους καταθέσεων, τότε εμπίπτουν στο καθεστώς των τεκμηρίων. Αναλυτικότερα, όσοι μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στο εξωτερικό:
- Φορολογούνται στην Ελλάδα μόνο για το εισόδημα που προκύπτει στην Ελλάδα και αποκτάται μέσα σε προηγούμενο της δήλωσης φορολογικό έτος. Στην περίπτωση, όμως, που ο αποκτών το εισόδημα είναι κάτοικος χώρας με την οποία η Ελλάδα έχει συνάψει σύμβαση αποφυγής διπλής φορολογίας/ΣΑΔΦ (όλες οι χώρες της Ε.Ε., του ΕΟΧ, των ΗΠΑ, Καναδά, Κίνας κ.λπ.), θα φορολογηθεί σύμφωνα με τις διατάξεις της οικείας σύμβασης.
- Δεν δικαιούνται αφορολόγητο όριο και κατά συνέπεια δεν έχουν υποχρέωση να προσκομίζουν αποδείξεις δαπανών.
- Δεν βαρύνονται με την ειδική εισφορά αλληλεγγύης για το εισόδημα που αποκτούν στο εξωτερικό ούτε για το εισόδημα που αποκτά στην Ελλάδα εάν η φορολογική τους κατοικία είναι σε χώρα με την οποία η Ελλάδα έχει υπογράψει σύμβαση αποφυγής διπλής φορολογίας.
Ωστόσο οι φορολογικοί κάτοικοι εξωτερικού υπόκεινται κανονικά σε φόρο μεταβίβασης ακινήτων ή ΦΠΑ κατά την αγορά ακινήτου το οποίο βρίσκεται στην Ελλάδα.
Για πολίτες της ΕΕ, του ΕΟΧ και σε ομογενείς, παρέχεται υπό προϋποθέσεις η δυνατότητα απαλλαγής από τον φόρο για την απόκτηση πρώτης κατοικίας. Ακόμη, οι φορολογικοί κάτοικοι εξωτερικού που διατηρούν ακίνητο στην Ελλάδα πληρώνουν ετησίως τον ΕΝΦΙΑ.
Οι προϋποθέσεις
Σύμφωνα με τη νομοθεσία οι βασικές προϋποθέσεις, για να χαρακτηριστεί κανείς φορολογικός κάτοικος εξωτερικού, οι οποίες είναι οι ακόλουθες:
- Να κατοικεί ο φορολογούμενος επί 183 ημέρες στο εξωτερικό
- Να είναι σε θέση να το αποδείξει με προσκόμιση των κατάλληλων δικαιολογητικών
- Να αναθέσει την φορολογική εκπροσώπηση του σε κάποιο πρόσωπο εμπιστοσύνης, δηλαδή φορολογικό εκπρόσωπο.
Οι έλεγχοι της ΑΑΔΕ εστιάζονται ακριβώς στην εξακρίβωση της πλήρωσης των ανωτέρω προϋποθέσεων, ώστε να διαπιστωθεί εάν πράγματι πρόκειται για κατοίκους εξωτερικού ή πρόκειται για εικονικές «μεταναστεύσεις».