Σε νέα φάση φαίνεται πως περνά η ελληνική βιοτεχνία, σύμφωνα με την εικόνα που καταγράφει η τελευταία κλαδική έρευνα του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Αθήνας (ΒΕΑ), η οποία εξετάζει τις εξελίξεις σε εννέα βασικούς παραγωγικούς κλάδους: αρτοποιία και ζαχαροπλαστική, συνεργεία αυτοκινήτων, κατασκευές, αλουμινοκατασκευές και υαλοπίνακες, βιομηχανία πλαστικών, καλούπια και μηχανουργεία, κλωστοϋφαντουργία, γραφικές τέχνες και εκτυπώσεις, αργυροχρυσοχοΐα, και βιομηχανία τροφίμων και ποτών.
Όπως έδειξε η έρευνα, βασικό στοίχημα για τις επιχειρήσεις δεν είναι μόνο η διατήρηση ενός βιώσιμου κόστους παραγωγής αλλά κυρίως οι επενδύσεις στους ανθρώπους και τις δεξιότητές τους, η πιστοποίηση των τεχνικών επαγγελμάτων, ο τεχνολογικός εκσυγχρονισμός και η αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων και της Τεχνητής Νοημοσύνης. Όλα αυτά σε μία περίοδο όπου η έλλειψη εξειδικευμένων τεχνιτών εξελίσσεται σε μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για ολότην ελληνική παραγωγή.
Βασικό συμπέρασμα είναι, επίσης, ότι η αγορά κινείται πλέον με δύο διαφορετικές ταχύτητες. Από τη μία βρίσκονται οι επιχειρήσεις που συνεχίζουν να δοκιμάζονται από το υψηλό κόστος παραγωγής, τη δυσκολία πρόσβασης στη χρηματοδότηση, τη γραφειοκρατία και την έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού. Από την άλλη, όσες επενδύουν στην καινοτομία, την εξειδίκευση, τις πιστοποιήσεις, την εξωστρέφεια και την παραγωγή προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας. Αυτές είναι που καταφέρνουν να ενισχύουν σταδιακά τη θέση τους και να γίνονται πιο ανταγωνιστικές.
Τα βασικά ευρήματα ανά κλάδο
Αρτοποιία – Ζαχαροπλαστική: Παρά τις κρίσεις των τελευταίων ετών, η αρτοποιία και ζαχαροπλαστική παραμένει ανθεκτικός κλάδος με σταθερή ζήτηση, σημειώνει η έρευνα. Παρόλα αυτά, δεν μπορεί να αγνοηθεί η μείωση του ετήσιου κύκλου εργασιών κατά 1,3% το 2025, στα 849 εκατ. ευρώ περίπου. Οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν αυξήσεις που φθάνουν έως και 400% σε βασικές πρώτες ύλες, άνοδο 61% στη ζάχαρη και ενεργειακό κόστος αυξημένο κατά 60%-80%. Αυτό το γεγονός συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους. Το 86% των επιχειρήσεων καταγράφει μείωση της κατανάλωσης λόγω ακρίβειας, η οποία γίνεται προσπάθεια να αντικατασταθεί με προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας, τα οποία προσφέρουν μεγαλύτερα περιθώρια κέρδους και ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.
Συνεργεία αυτοκινήτων: Ένας κλάδος που αποτελεί βασικό πυλώνα της οδικής κινητικότητας, ειδικά αν αναλογιστεί κανείς ότι στη χώρα μας συναντάμε το γηραιότερο στόλο οχημάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (με μέση ηλικία των επιβατικών οχημάτων τα 20 έτη). Σε αυτό το πλαίσιο, ίσως δεν θα έπρεπε να κάνει εντύπωση το ότι μόλις το 22% των συμμετεχόντων έχει εκπαιδεύσει το προσωπικό τους στις σχετικά πρόσφατες τεχνολογίες της ηλεκτροκίνησης. Την ίδια ώρα, το 92% δηλώνει ότι δυσκολεύεται να βρει εξειδικευμένους τεχνικούς. Το 49% υποστηρίζει ότι το
μεγαλύτερο εμπόδιο για τον εκσυγχρονισμό του συνεργείου τους είναι το κόστος του εξοπλισμού, με αμέσως επόμενο, με 27%, να είναι η έλλειψη χρηματοδότησης.Να σημειωθεί ότι μιλάμε σχεδόν αποκλειστικά για οικογενειακές ή ατομικές επιχειρήσεις (ποσοστό άνω του 95%), του οποίου ο κύκλος εργασιών αυξήθηκε κατά 2,4% το 2025.
Κατασκευές: Οι κατασκευεές βρίσκονται σε τροχιά τροχιά ανάπτυξης, με επενδύσεις 24,3 δισ. ευρώ, συμμετοχή περίπου 6% στο ΑΕΠ και απασχόληση 210.000 εργαζομένων. Ο μέσος ετήσιος δείκτης παραγωγής του κλάδου αυξήθηκε κατά 2,6% το 2025 σε σύγκριση με το 2024, ιδιαίτερα σε κτηριακά έργα και υποδομές.Την ίδια στιγμή, όμως, το 88% των επιχειρήσεων αναφέρει καθυστερήσεις στις πληρωμές, ενώ σχεδόν οκτώ στις δέκα θεωρούν ότι η γραφειοκρατία περιορίζει την αναπτυξιακή τους προοπτική. Η παραγωγικότητα εξακολουθεί να υπολείπεται του ευρωπαϊκού μέσου όρου, γεγονός που καθιστά αναγκαία την επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού.
Αλουμινοκατασκευές – Υαλοπίνακες: Αποτελεί τον πρώτο εξαγωγικός κλάδος της χώρας και τον τρίτο ως προς τη συμμετοχή στο εμπορικό ισοζύγιο, με εξαγωγές 2,9 δισ. ευρώ το 2025 (συμμετοχή 6,1% στις συνολικές εξαγωγές). Παρά την αυξημένη ζήτηση, πάνω από το 78% των επιχειρήσεων αναφέρει σημαντικές ανατιμήσεις στις πρώτες ύλες, ενώ σχεδόν εννέα στις δέκα δηλώνουν ότι δεν διαθέτουν επαρκή πρόσβαση σε χρηματοδότηση για νέες επενδύσεις. Τέλος, το 67% των συμμετεχόντων υποστηρίζει ότι δεν καθίσταται δυνατή η απορρόφηση των αυξήσεων
στο κόστος χωρίς να υπάρξουν απώλειες, όπως για παράδειγμα πελατών.
Πλαστικά – Καλούπια – Μηχανουργεία: Με κύκλο εργασιών που υπερβαίνει τα 2,5 δισ. ευρώ στα πλαστικά και τα 1,39 δισ. ευρώ στην κατασκευή μηχανημάτων και κατεργασία μετάλλων, ο κλάδος στηρίζεται ολοένα περισσότερο στην καινοτομία (ταχεία προτυποποίηση, ανάπτυξη νέων καινοτόμων τεχνικών). Και εδώ η αναζήτηση προσωπικού υψηλής εξειδίκευσης παραμένει ζητούμενο, αφού το 97% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι δυσκολεύεται, ενώ αντίστοιχο ποσοστό αναφέρει περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση για τον εκσυγχρονισμό του εξοπλισμού. «Η συνεχής ανάγκη για βιωσιμότητα αποτελεί βασική πρόκληση για τον κλάδο, σε ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους και αβεβαιότητας», παρατηρεί η μελέτη.
Κλωστοϋφαντουργία: Η ελληνική κλωστοϋφαντουργία παραμένει εξαγωγικός και διεθνοποιημένος κλάδος, παρά τη συρρίκνωση της παραγωγής, με στροφή σε premium, τεχνικά και βιώσιμα υφάσματα και ισχυρή εξάρτηση από τις ευρωπαϊκές αγορές. Η συνολική αξία της αλυσίδας διαμορφώθηκε σε περίπου 1,3 δισ. ευρώ το 2025, με τις εξαγωγές να κατευθύνονται κυρίως (σε ποσοστό 75% για την ένδυση και 68% για την κλωστοϋφαντουργία) στις αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Την ίδια ώρα, το 75% των επιχειρήσεων θεωρεί ότι ο διεθνής ανταγωνισμός επηρεάζει σημαντικά τη δραστηριότητά του, ενώ το 80% αντιμετωπίζει δυσκολίες στην εξεύρεση εξειδικευμένου προσωπικού (ιδίως μηχανικών, τεχνικών και προσωπικού ραπτικής).
Γραφικές Τέχνες – Εκτυπώσεις: Ως προς αυτόν τον κλάδο, η Ελλάδα κατέγραψε θετικό εμπορικό ισοζύγιο το 2024, κατατασσόμενη στους καθαρούς εξαγωγείς έντυπων προϊόντων. Η παραγωγή αυξήθηκε κατά 3,1% το 2025, με αιχμή τη συσκευασία, τις ετικέτες και τις εξειδικευμένες εκτυπώσεις. Παράλληλα, το 87% των επιχειρήσεων αναφέρει ότι η ψηφιοποίηση έχει περιορίσει τη ζήτηση για τα παραδοσιακά έντυπα, ενώ το αυξημένο κόστος χαρτιού και αναλωσίμων συνεχίζει να επιβαρύνει τη λειτουργία τους. Η στροφή στις ψηφιακές και προσωποποιημένες εκτυπώσεις αποτελεί πλέον τη βασική αναπτυξιακή κατεύθυνση του κλάδου. Παράλληλα, η αγορά των εφημερίδων στην Ελλάδα βρίσκεται συνεχώς σε πτώση, αφού οι πωλήσεις μειώθηκαν
κατά 12,4% το 2024 έναντι του 2023, συμπαρασύροντας και τις σχετικές εκτυπωτικές διαδικασίες.
Αργυροχρυσοχοΐα: Η μελέτη παρατηρεί ότι το ελληνικό κόσμημα διατηρεί ισχυρή δημιουργική και εμπορική ταυτότητα στην αγορά, με συνολική παραγωγή προϊόντων αξίας 51 εκ. ευρώ το 2023. Ωστόσο, και εδώ δεν λείπουν οι «σκόπελοι»: Στο επίκεντρο βρίσκεται η εκρηκτική αύξηση στις τιμές των μετάλλων, ιδίως στο χρυσό και το ασήμι (86% των επιχειρήσεων δηλώνουν ότι επηρεάζονται), και οι δυσχέρειες σε φορολογικό και κανονιστικό πλαίσιο (97% των συμμετεχόντων δηλώνει ότι δημιουργούν εμπόδια στην ανάπτυξή τους). Η ενίσχυση των εξαγωγών, του ηλεκτρονικού εμπορίου και των επώνυμων προϊόντων υψηλής ποιότητας αποτελεί τη βασική στρατηγική προσαρμογής. Τέλος, ο κλάδος παρουσιάζει έντονη εποχικότητα, κάτι που επιβάλλει προσεκτικό οικονομικό σχεδιασμό στους επιχειρηματίες. «Αγκάθι» είναι και o φόρος πολυτελείας στα σχετικά προϊόντα, που περιορίζει τα περιθώρια κέρδους.
Τρόφιμα – Ποτά: Με κύκλο εργασιών 26,1 δισ. ευρώ το 2025 και περίπου 165.000 εργαζόμενους, η βιομηχανία τροφίμων και ποτών παραμένει ένας από τους ισχυρότερους παραγωγικούς κλάδους της χώρας, με δεσπόζουσα θέση σε κατανάλωση και τουρισμό. Ταυτόχρονα, έχει και υπολογίσιμο εξαγωγικό αποτύπωμα, αφού οι σχετικές εξαγωγές αυξήθηκαν από €2,83 δισ. το 2014 σε €6,96 δισ. το 2024. Ωστόσο, το 60% των επιχειρήσεων αναφέρει σημαντική αύξηση του κόστους πρώτων υλών, ενώ οι μισές δηλώνουν μείωση του κύκλου εργασιών την τελευταία διετία. Ακόμα, περιορισμένη εμφανίζεται η δυνατότητα μετακύλισης του αυξημένου κόστους παραγωγής στους πελάτες, σύμφωνα με το 60% των ερωτηθέντων. Η ενίσχυση της ποιότητας, της πιστοποίησης, της εξωστρέφειας και της ψηφιακής οργάνωσης της παραγωγής προβάλλει ως βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας.
Ολόκληρη η έρευνα είναι διαθέσιμη εδώ.