Η Κίνα επιχειρεί να μετατρέψει την αναστάτωση που προκαλεί η εμπορική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ σε ευκαιρία για να αναδιαμορφώσει το παγκόσμιο εμπόριο και να θωρακίσει την οικονομία της, ύψους περίπου 19 τρισ. δολαρίων, απέναντι στην αμερικανική πίεση.
Η Κίνα επιταχύνει τις προσπάθειες για τη σύναψη περίπου 20 εμπορικών συμφωνιών, επιδιώκοντας να συνδέσει ακόμη στενότερα την τεράστια παραγωγική του βάση και το εμπόριο με μεγάλες οικονομικές ζώνες, από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις χώρες του Κόλπου έως την περιοχή του Ειρηνικού.
Ο στόχος, σύμφωνα με έρευνα του Reuters, δεν είναι απλώς να βρει νέες αγορές για τα κινεζικά προϊόντα. Το Πεκίνο θέλει να δημιουργήσει ένα τόσο πυκνό δίκτυο εμπορικών σχέσεων, ώστε να γίνει πολύ δυσκολότερη μια μελλοντική προσπάθεια οικονομικής «αποσύνδεσης» της Κίνας από τις ΗΠΑ.
Η στρατηγική κατά της «αποσύνδεσης»
Η έρευνα που βασίζεται σε περισσότερα από 100 κινεζόγλωσσα άρθρα κρατικά υποστηριζόμενων ερευνητών εμπορίου και σε περισσότερες από 2.000 μελέτες στρατηγικής εμπορίου που έχουν την υποστήριξη φορέων όπως η Chinese Academy of Social Sciences και το Peking University, δείχνει ότι πρόκειται για μια συστηματική προσπάθεια.
Κινέζοι σύμβουλοι έχουν μελετήσει επί χρόνια τον τρόπο με τον οποίο οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν την οικονομική και θεσμική τους επιρροή τις τελευταίες δεκαετίες και εξετάζουν πώς μπορεί το Πεκίνο να αντιμετωπίσει αποτελεσματικότερα την αμερικανική πολιτική περιορισμού της Κίνας.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Στο επίκεντρο βρίσκεται η στρατηγική του «anti-decoupling», δηλαδή η προσπάθεια να ενσωματωθεί η Κίνα τόσο βαθιά στο παγκόσμιο εμπόριο, ώστε οι εμπορικοί της εταίροι να μην μπορούν εύκολα να διακόψουν τις σχέσεις τους με το Πεκίνο ακόμη και υπό αμερικανικές πιέσεις.
«Μην διακόπτετε τον αντίπαλό σας όταν κάνει λάθος», ήταν χαρακτηριστική η τοποθέτηση Κινέζου αξιωματούχου, αναφερόμενος στην εμπορική πολιτική του Τραμπ.
Από την Ευρώπη έως τον Κόλπο και την Αφρική
Η Κίνα επιδιώκει να επιταχύνει εμπορικές διαπραγματεύσεις που σε αρκετές περιπτώσεις έχουν ξεκινήσει εδώ και χρόνια.
Στο τραπέζι βρίσκονται χώρες όπως η Ονδούρα, ο Παναμάς, το Περού, η Νότια Κορέα και η Ελβετία, ενώ το Πεκίνο επιδιώκει παράλληλα στενότερες εμπορικές σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου.
Παράλληλα, η Κίνα θέλει να ενταχθεί στο CPTPP, ένα από τα σημαντικότερα εμπορικά σχήματα στον Ειρηνικό.
Στην Ασία, το RCEP, στο οποίο συμμετέχει ήδη το Πεκίνο, καλύπτει περίπου το 30% του παγκόσμιου ΑΕΠ, προσφέροντας στην Κίνα ένα τεράστιο περιφερειακό εμπορικό δίκτυο.
Η προσπάθεια επεκτείνεται και στην Αφρική. Η Κίνα ανακοίνωσε μηδενικούς δασμούς για τις εισαγωγές από 53 αφρικανικές χώρες, ενώ προωθεί παράλληλα ψηφιακές υποδομές και τελωνειακά συστήματα που αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη.
Το εμπόριο δεν είναι ο μόνος στόχος
Το Πεκίνο δεν ενδιαφέρεται μόνο για το πόσα κινεζικά προϊόντα θα πωλούνται στις διεθνείς αγορές.
Οι κινεζικές μελέτες στρατηγικής δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην απόκτηση μεγαλύτερης επιρροής στη διαμόρφωση των παγκόσμιων κανόνων, μεταξύ άλλων σε τομείς όπως η πνευματική ιδιοκτησία, το ψηφιακό εμπόριο και η τεχνητή νοημοσύνη.
Η λογική είναι ότι η Κίνα πρέπει να περάσει από τον ρόλο του μεγάλου εξαγωγέα στον ρόλο μιας χώρας που συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση των κανόνων του παγκόσμιου εμπορίου.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η προσπάθεια εκσυγχρονισμού των εμπορικών υποδομών. Η Κίνα προωθεί συστήματα τελωνείων με τεχνητή νοημοσύνη, ενώ σε συνοριακό πέρασμα με το Βιετνάμ κινεζικές αρχές υποστηρίζουν ότι η χρήση τέτοιων τεχνολογιών έχει μειώσει τους χρόνους αναμονής κατά 20%. Το Reuters σημειώνει ότι δεν μπόρεσε να επαληθεύσει ανεξάρτητα το συγκεκριμένο ποσοστό.
Το μεγάλο «αγκάθι» των 1,2 τρισ. δολαρίων
Η μεγαλύτερη πρόκληση για την κινεζική στρατηγική είναι η ίδια η οικονομική ανισορροπία που έχει προκαλέσει ανησυχία στους εμπορικούς της εταίρους, αφού το εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας ανέρχεται περίπου σε 1,2 τρισ. δολάρια, ενώ η εγχώρια ζήτηση παραμένει αδύναμη.
Αυτό ενισχύει τους φόβους ότι η τεράστια παραγωγική βάση της Κίνας θα συνεχίσει να διοχετεύει μεγάλες ποσότητες φθηνών προϊόντων στις διεθνείς αγορές, πιέζοντας τις βιομηχανίες άλλων χωρών.
Ο πρώην επικεφαλής του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, Πασκάλ Λαμί, έχει επισημάνει ότι «οι κινεζικές επιχειρήσεις στέλνουν στην Ευρώπη περισσότερα προϊόντα από όσα μπορεί να απορροφήσει η αγορά της».
Έτσι, το Πεκίνο βρίσκεται αντιμέτωπο με μια δύσκολη εξίσωση, καθώς θέλει να ενισχύσει τις εμπορικές σχέσεις και να αυξήσει τις εισαγωγές, αλλά ταυτόχρονα πρέπει να περιορίσει τις ανισορροπίες που κάνουν τους εταίρους του να φοβούνται μια νέα πλημμυρίδα κινεζικών προϊόντων.
Ο υπουργός Εμπορίου της Κίνας έχει δηλώσει ότι η αύξηση των εισαγωγών αποτελεί προτεραιότητα, ενώ το Πεκίνο θέλει να αυξήσει και το μερίδιο της κατανάλωσης στο ΑΕΠ. Ωστόσο, η μετατόπιση από ένα μοντέλο που βασίζεται στις εξαγωγές και τη βιομηχανική παραγωγή προς μεγαλύτερη κατανάλωση αποτελεί μακροπρόθεσμο εγχείρημα.
Ο Καναδάς και το μήνυμα προς τις ΗΠΑ
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας κινεζικής προσέγγισης είναι ο Καναδάς.
Κατά την επίσκεψη του πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ στο Πεκίνο τον Ιανουάριο, οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε μείωση των δασμών στα κινεζικά ηλεκτρικά αυτοκίνητα.
Η συμφωνία θεωρείται από το Reuters ένα από τα πρώτα βήματα στην προσπάθεια του Πεκίνου να περιορίσει την αμερικανική επιρροή και να δημιουργήσει νέα περιθώρια για τις κινεζικές εξαγωγές.