Η Γαλλία βρίσκεται ανάμεσα σε δύο αντίθετες πιέσεις: οι πολίτες ζητούν καλύτερα σχολεία, υπηρεσίες και κοινωνική προστασία, ενώ οι επενδυτές απαιτούν μεγαλύτερη δημοσιονομική πειθαρχία. Με δημόσιο χρέος που ξεπερνά τα 3,5 τρισεκατομμύρια ευρώ, η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης δυσκολεύεται να συμφωνήσει ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό. Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο το ύψος του χρέους, αλλά και την πολιτική αδυναμία να περιοριστεί. Και επειδή η Γαλλία βρίσκεται στον πυρήνα του ευρώ, μια σοβαρή αναταραχή δεν θα έμενε στα σύνορά της.
Οι συντάξεις πιέζουν όλο και περισσότερο
Τη δεκαετία του 1980, στη Γαλλία αντιστοιχούσαν περίπου τέσσερις εργαζόμενοι σε κάθε συνταξιούχο. Σήμερα η αναλογία βρίσκεται κοντά στο 1,7 και προβλέπεται να υποχωρήσει στο 1,4 μέχρι το 2040. Το συνταξιοδοτικό σύστημα βασίζεται κυρίως στις εισφορές των σημερινών εργαζομένων για την πληρωμή των σημερινών συντάξεων. Επομένως, λιγότεροι εργαζόμενοι καλούνται να στηρίξουν περισσότερους συνταξιούχους. Οι συντάξεις απορροφούν ήδη πάνω από το ένα τέταρτο των κρατικών δαπανών, περιορίζοντας τα περιθώρια για άλλες ανάγκες.
Γιατί οι υψηλές δαπάνες δεν γίνονται πάντα καλύτερες υπηρεσίες
Οι μαθητικές κινητοποιήσεις για την κατάσταση των σχολείων δείχνουν αυτή την αντίφαση. Η Γαλλία δαπανά για την εκπαίδευση περισσότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, αλλά σημαντικό μέρος των χρημάτων κατευθύνεται στις συντάξεις των εκπαιδευτικών και όχι στις αίθουσες διδασκαλίας. Έτσι, η αύξηση ενός προϋπολογισμού δεν σημαίνει αυτόματα καλύτερες υποδομές ή περισσότερους διαθέσιμους πόρους για τους μαθητές. Το κράτος προσπαθεί να καλύψει ταυτόχρονα τις απαιτήσεις των νέων και τις υποχρεώσεις προς τους ηλικιωμένους, με ολοένα στενότερα οικονομικά περιθώρια.
Η ανάπτυξη δεν προσφέρει την παλιά διέξοδο
Ο δανεισμός είναι ευκολότερα διαχειρίσιμος όταν η οικονομία αναπτύσσεται γρήγορα. Αν το χρέος παραμένει σταθερό και η οικονομία μεγαλώνει, το βάρος του ως ποσοστό του ΑΕΠ μειώνεται. Η ασθενής ανάπτυξη, αντίθετα, δυσκολεύει αυτή τη διαδικασία. Το γενναιόδωρο γαλλικό κοινωνικό κράτος χρειάζεται σταθερά έσοδα, αλλά η οικονομία δεν δημιουργεί αρκετό πρόσθετο χώρο. Έτσι, ο δανεισμός καλύπτει τις σημερινές ανάγκες, προσθέτοντας υποχρεώσεις για το μέλλον.
Όταν οι αγορές χάνουν την υπομονή τους
Η αβεβαιότητα μεταφράζεται σε ακριβότερο δανεισμό. Όσο μεγαλύτερο κίνδυνο βλέπουν οι επενδυτές, τόσο υψηλότερη απόδοση ζητούν για να αγοράσουν γαλλικά ομόλογα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η απόφαση της ιαπωνικής Sumitomo Mitsui DS να πουλήσει όλα τα γαλλικά κρατικά ομόλογα που κατείχε. Παράλληλα, περίπου το 60% των γαλλικών κρατικών ομολόγων βρίσκεται σε ξένα χέρια. Αυτή η εξάρτηση κάνει τη χώρα περισσότερο εκτεθειμένη στις μεταβολές της διεθνούς επενδυτικής εμπιστοσύνης.
Η πολιτική δυσκολεύει τις λύσεις
Η αύξηση φόρων και η μείωση δαπανών μοιάζουν απλές απαντήσεις μόνο στη θεωρία. Η φορολογική επιβάρυνση είναι ήδη πολύ υψηλή, ενώ ακόμη και περιορισμένες περικοπές προκαλούν αντιδράσεις. Η πολιτική αστάθεια ενισχύει την αμφιβολία για το αν μια κυβέρνηση μπορεί να εφαρμόσει σταθερό σχέδιο. Οι αγορές δεν εξετάζουν μόνο το σημερινό χρέος, αλλά και την αυριανή πορεία του. Η έλλειψη αξιόπιστης πολιτικής συμφωνίας γίνεται έτσι μέρος του οικονομικού προβλήματος.
Πώς θα μπορούσε να επηρεαστεί η υπόλοιπη Ευρώπη
Η ελληνική κρίση έδειξε ότι η δυσπιστία απέναντι σε ένα κράτος μπορεί να πλήξει και τις τράπεζες που κατέχουν τα ομόλογά του. Η έκθεση κυπριακών τραπεζών στο ελληνικό χρέος συνέβαλε στη δική τους κρίση. Στην περίπτωση της Γαλλίας, το μέγεθος της οικονομίας δημιουργεί πολύ μεγαλύτερες ανησυχίες. Μια απότομη απώλεια εμπιστοσύνης θα μπορούσε να πιέσει ευρωπαϊκές τράπεζες, το ευρώ και άλλες υπερχρεωμένες χώρες.
Η ευρωπαϊκή βοήθεια έχει όρους και όρια
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διαθέτει εργαλείο αγοράς ομολόγων για την αντιμετώπιση αδικαιολόγητων πιέσεων στις αγορές, αλλά η χρήση του συνδέεται με προϋποθέσεις δημοσιονομικής πολιτικής. Μια διάσωση θα προκαλούσε επίσης πολιτικές αντιδράσεις σε χώρες που πέρασαν χρόνια λιτότητας. Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας διαθέτει δυνατότητα δανεισμού περίπου 500 δισ. ευρώ, ποσό πολύ μικρότερο από το συνολικό γαλλικό χρέος. Η στήριξη δεν είναι ούτε αυτόματη ούτε πολιτικά ανώδυνη.
Ο κίνδυνος δεν σημαίνει αναπόφευκτη κατάρρευση
Η Γαλλία παραμένει μακριά από μια πλήρη κρίση ελληνικού τύπου. Οι τόκοι αντιστοιχούν περίπου στο 2% του ΑΕΠ, μεγάλο μέρος του χρέους είναι μακροπρόθεσμο και τα νοικοκυριά αποταμιεύουν σημαντικό ποσοστό του εισοδήματός τους. Υπάρχει, επομένως, χρόνος προσαρμογής. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν μπορεί να αξιοποιηθεί πριν η πολιτική παράλυση και το αυξανόμενο κόστος δανεισμού περιορίσουν περισσότερο τις επιλογές.
Εσείς το γνωρίζατε; Αν βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον, μπορείτε να το μοιραστείτε και να περιηγηθείτε στην ιστοσελίδα μας για περισσότερα σχετικά θέματα.



