Η επιθυμία για αγορά κατοικίας δεν αρκεί πάντα για να φτάσει ένα νοικοκυριό στην υπογραφή ενός στεγαστικού δανείου. Το κόστος χρηματοδότησης, η αβεβαιότητα και οι προσδοκίες για την αγορά ακινήτων επηρεάζουν καθοριστικά αυτή την απόφαση. Σύμφωνα με την έρευνα τραπεζικών χορηγήσεων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η Ευρωζώνη καταγράφει την εντονότερη υποχώρηση της ζήτησης στεγαστικών από το τρίτο τρίμηνο του 2023. Για την Ελλάδα, το βασικό ερώτημα είναι αν το ενδιαφέρον για κατοικία μπορεί να μετατραπεί σε χρηματοδότηση και, τελικά, σε ολοκληρωμένη αγορά.
Η πτώση ξεπέρασε τις προσδοκίες των τραπεζών
Στο τρίτο τρίμηνο του 2026, ο καθαρός δείκτης μεταβολής της ζήτησης στεγαστικών δανείων στην Ευρωζώνη διαμορφώθηκε στο −27%, ενώ οι τράπεζες περίμεναν −12%. Η διαφορά δείχνει ότι η εξασθένηση ήταν μεγαλύτερη από όσο υπολόγιζαν. Χρειάζεται, όμως, προσοχή στην ερμηνεία: ο δείκτης εκφράζει τη διαφορά ανάμεσα στα ποσοστά των τραπεζών που αναφέρουν αύξηση και εκείνων που αναφέρουν μείωση της ζήτησης. Δεν σημαίνει ότι οι αιτήσεις ή η αξία των δανείων μειώθηκαν κατά 27%.
Οι προβλέψεις παραμένουν αρνητικές
Για το τέταρτο τρίμηνο του 2026, οι προσδοκίες των τραπεζών δείχνουν περαιτέρω εξασθένηση, με τον αντίστοιχο δείκτη στο −36%. Στις τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρωζώνης, η εικόνα δεν είναι απολύτως ίδια. Οι τράπεζες στη Γερμανία, στη Γαλλία και στην Ισπανία αναμένουν νέα υποχώρηση της ζήτησης, ενώ στην Ιταλία προβλέπουν σταθερότητα. Πρόκειται για εκτιμήσεις σχετικά με την επόμενη περίοδο και όχι για ήδη καταγεγραμμένα αποτελέσματα.
Τα επιτόκια βάζουν το μεγαλύτερο εμπόδιο
Η εξέλιξη των επιτοκίων αναδεικνύεται στον σημαντικότερο παράγοντα πίεσης. Η αρνητική επίδρασή τους ενισχύθηκε για τρίτο συνεχόμενο τρίμηνο και έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο από το τρίτο τρίμηνο του 2023. Περισσότερες από τις μισές τράπεζες στη Γερμανία και στη Γαλλία ανέφεραν ότι το γενικό επίπεδο των επιτοκίων περιόρισε τη ζήτηση. Για το νοικοκυριό που εξετάζει μια αγορά, το κρίσιμο ζήτημα παραμένει αν μπορεί να εξυπηρετεί τη μηνιαία δόση, με βάση τα οικονομικά του δεδομένα.
Η αβεβαιότητα επηρεάζει την απόφαση αγοράς
Δεν είναι μόνο το κόστος του δανείου που λειτουργεί ανασταλτικά. Η χαμηλότερη καταναλωτική εμπιστοσύνη και οι δυσμενέστερες προσδοκίες για την αγορά κατοικίας περιορίζουν επίσης τη διάθεση για δανεισμό. Η απόφαση αγοράς συνδέεται, επομένως, τόσο με τους σημερινούς όρους χρηματοδότησης όσο και με το πώς αξιολογούν τα νοικοκυριά την οικονομική τους προοπτική. Αυτές οι πιέσεις βοηθούν να εξηγηθεί γιατί η ζήτηση υποχώρησε περισσότερο από όσο ανέμεναν αρχικά οι τράπεζες.
Άλλο η έγκριση και άλλο το κόστος του δανείου
Τα πιστοδοτικά κριτήρια για τα στεγαστικά παρέμειναν συνολικά αμετάβλητα στο τρίτο τρίμηνο. Ωστόσο, οι όροι των νέων δανείων έγιναν αυστηρότεροι, κυρίως λόγω υψηλότερων επιτοκίων χορηγήσεων. Μια τράπεζα μπορεί, δηλαδή, να διατηρεί τις ίδιες βασικές προϋποθέσεις έγκρισης, αλλά να προσφέρει ακριβότερη χρηματοδότηση. Ο ανταγωνισμός μεταξύ των τραπεζών άσκησε πιέσεις προς χαλάρωση των όρων, χωρίς να αλλάξει τη συνολική κατεύθυνση. Παράλληλα, καταγράφηκε νέα καθαρή αύξηση του μεριδίου των απορριφθεισών αιτήσεων, ενώ για το τέταρτο τρίμηνο αναμένεται και αυστηροποίηση των κριτηρίων, με καθαρό δείκτη 10%.
Η Ελλάδα δεν μπορεί να κριθεί μόνο από την ευρωπαϊκή εικόνα
Η έρευνα δεν παρουσιάζει ξεχωριστά αποτελέσματα για την Ελλάδα. Συνεπώς, δεν τεκμηριώνει ότι η εγχώρια ζήτηση ακολουθεί αντίστοιχη πτωτική πορεία. Προσφέρει ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο σύγκρισης, όχι μια ασφαλή διάγνωση για την ελληνική αγορά. Για να αξιολογηθεί η κατάσταση, χρειάζεται να εξεταστούν μαζί οι νέες αιτήσεις, οι εγκρίσεις και οι εκταμιεύσεις. Το κόστος χρηματοδότησης, τα διαθέσιμα ίδια κεφάλαια και η δυνατότητα πληρωμής της δόσης παραμένουν οι βασικές παράμετροι.
Από το ενδιαφέρον μέχρι την εκταμίευση
Αν οι αιτήσεις αυξάνονται αλλά οι εκταμιεύσεις δεν ακολουθούν, η προσοχή στρέφεται στις προϋποθέσεις χρηματοδότησης, στην ίδια συμμετοχή και στην ολοκλήρωση της αγοράς. Αν μειώνονται ήδη οι αιτήσεις, μεγαλύτερη σημασία αποκτούν το κόστος δανεισμού και η εμπιστοσύνη των νοικοκυριών. Η επιθυμία για αγορά δεν ταυτίζεται με τη δυνατότητα δανεισμού. Η παρακολούθηση ολόκληρης αυτής της διαδρομής θα δείξει αν η ελληνική στεγαστική αγορά επιβραδύνεται μαζί με την Ευρωζώνη ή διατηρεί διαφορετική πορεία.
Μια πληροφορία που αξίζει να μοιραστείτε
Γνωρίζατε ότι ο αρνητικός δείκτης ζήτησης δεν σημαίνει αντίστοιχη ποσοστιαία μείωση των δανείων; Αν βρήκατε το κείμενο ενδιαφέρον, μπορείτε να το μοιραστείτε και να περιηγηθείτε στην ιστοσελίδα για περισσότερα σχετικά θέματα.