Όπως είχαμε επισημάνει στο χθεσινό σημείωμα στα Οικονοκλαστικά, η αγορά ομολόγων έστειλε την περασμένη εβδομάδα ένα «μήνυμα» σε κεντρικούς τραπεζίτες και κυβερνήσεις, που δύσκολα μπορούν να το αγνοήσουν ή να το παρερμηνεύσουν. Θυμίζουμε ότι το αμερικανικό 30ετές ομόλογο εκδόθηκε με κουπόνι 5,046%, για πρώτη φορά από το 2007 (!). Και αυτό συνέβη ενώ παράλληλα οι αποδόσεις σχεδόν οριζόντια των ομολόγων κρατικού χρέους, εκτινάχθηκαν σε ιστορικά ή πολυετή υψηλά σε ΗΠΑ, Ιαπωνία, Γερμανία και Βρετανία.
Το sell-off, όπως υποστηρίζεται πλέον από την πλειονότητα των αναλυτών, δεν έχει χαρακτηριστικά τεχνικής φύσης. Ήταν μήνυμα της αγοράς προς τις κεντρικές τράπεζες και ήταν σαφές. Ο πληθωρισμός δεν υποχωρεί, το κόστος χρηματοδότησης δεν επιστρέφει στα επίπεδα του «φθηνού χρήματος», και η εποχή που η ρευστότητα από τις Κεντρικές Τράπεζες έλυνε όλα τα προβλήματα έχει παρέλθει.
Η διαπίστωση αυτή αποκτά όμως άλλη διάσταση αν συνυπολογιστεί ότι δεν βρισκόμαστε σε ένα οικονομικό περιβάλλον ανάλογο εκείνου του 2007 – 2008. Σήμερα το κυρίαρχο στοιχείο στις αγορές χρήματος οσο αφορά στην οικονομία είναι η «πραγματικότητα» των κολοσσιαίων αναγκών χρηματοδότησης και δαπανών για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Οι μεγάλοι hyperscalers, όπως η Alphabet, η Amazon, η Microsoft, η Oracle (οι πάλαι ποτέ MagnificentSeven) έχουν δεσμευτεί για κεφαλαιουχικές δαπάνες που ξεπερνούν συνολικά τα 600 δισεκατομμύρια δολάρια μόνο για το 2026. Και η χρηματοδότηση αυτή δρομολογείται βασικά με εταιρικό (ομολογιακό) χρέος. Όμως αυτό πρόκειται να ξεδιπλωθεί σε ένα περιβάλλον όπου ήδη το free cash flow της Alphabet κατέρρευσε σχεδόν 47% σε ένα τρίμηνο και στην Oracle, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν ηδη δημοσιευθεί στα μεγάλα οικονομικά ΜΜΕ είναι ήδη αρνητικό…
Το συνολικό χρέος που συνδέεται με την AI-linked ξεπερνάει ήδη το ένα τρισεκατομμύριο δολάρια και οι hyperscalers ανταγωνίζονται πλέον το ίδιο το αμερικανικό δημόσιο για κεφάλαια στις αγορές ομολόγων, ωθώντας ακόμα περισσότερο ανοδικά τις αποδόσεις που ήδη γίνονται ασφυκτικές.
Το πρόβλημα αυτό θα μπορούσε να πεί κανείς ότι δεν θα ήταν και τόσο προβληματικό αν σκεφτεί κανείς και συνυπολογίσει τις τεράστιες προσδοκίες αύξησης της παραγωγικότητας που συνδέονται με τις επενδύσεις στην ΑΙ.
Όμως υπάρχει μία άλλη «διάσταση» που αμφισβητεί και υπονομεύει ευθέως αυτή την προσδοκία. Το ενδεχόμενο δηλαδή οι επενδύσεις στην ΑΙ να απαξιωθούν πριν… αποδώσουν. Πως; Θυμίζουμε ότι η εμφάνιση της DeepSeek έδειξε ότι η υπόθεση «μόνο ο ακριβότερος εξοπλισμός παράγει ανταγωνιστική AI» είναι αμφισβητήσιμη. Αν τα μοντέλα μπορούν να εκπαιδευτούν με κλάσμα του κόστους που δεσμεύεται και πρόκειται να δημοσιευθεί στο άμεσο μέλλον στην ΑΙ, τότε η τεράστια υποδομή που σήμερα χρηματοδοτείται με χρέος κινδυνεύει να μετατραπεί σε παρωχημένη πριν αποσβεστεί.
Δεν πρέπει δεν ξεχνάμε ότι η χρηματοδοτική αυτή διαδικασία προϋποθέτει ότι το εργαλείο μέσω του οποίου εξυπηρετείται, δηλαδή το δολάριο, θα συνεχίσει να αποτελεί σημείο ελκυστικής συγκέντρωσης κεφαλαίων σε διεθνή κλίμακα… Πάνω σ’ αυτό το εύθραυστο και αμφισβητούμενο «οικοδόμημα», οι εξωγενείς παράγοντες από τους οποίους συναρτάται η νομισματική ελκυστικότητα του δολαρίου επίσης δεν υποχωρούν, αλλά επιδεινώνονται… Η γεωπολιτική ένταση στον Περσικό Κόλπο παραμένει ανοιχτή «μεταβλητή» με άμεσες συνέπειες στις τιμές ενέργειας και κατ’ επέκταση στον πληθωρισμό.
Μια κλιμάκωση των εκρηκτικών εξελίξεων στο επίπεδο αυτό που θα ωθούσε τα ενεργειακά κόστη ανοδικά (και ότι συνέβη στο Πεκίνο δεν φαίνεται να βοηθάει σ’ αυτό) θα καθιστούσε ακόμα πιο απίθανη οποιαδήποτε χαλάρωση νομισματικής πολιτικής, κλείνοντας οριστικά την πόρτα σε ανακούφιση οσο αφορά στο κόστος του (δολαριακού) χρήματος.
Από την συνολική εικόνα κατά συνέπεια δεν φαίνεται λοιπόν για σενάριο κρισιακής κατάστασης τύπου 2008. Πρόκειται για κάτι πιο βαθύ.
Στον ορίζονται εμφανίζεται μία δομικής σημασίας «ψαλίδα» μεταξύ κόστους κεφαλαίου χρηματοδότησης του χρέους και των αποδόσεών του στην παραγωγική διαδικασία (στο εσωτερικό της οποίας αναπτύσσεται και η ΑΙ), που ανοίγει αργά, αλλά σταθερά. Και που ένα εξωγενές σοκ, ενεργειακό ή γεωπολιτικό, θα μπορούσε να μετατρέψει από αργή αιμορραγία συγκυριακών sell off της αγοράς σε οξεία κρίση χρέους διαφορετικής «ποιότητας» από εκείνη του 2008. Και προφανώς με διαφορετικές συνέπειες…