Μια «βόμβα» χρέους ύψους 300 δισ. δολαρίων απειλεί εκατοντάδες επιχειρήσεις που βρίσκονται υπό τον έλεγχο επενδυτικών κεφαλαίων private equity, προκαλώντας αυξανόμενη ανησυχία για ένα ενδεχόμενο κύμα χρεοκοπιών τα επόμενα χρόνια.
Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στις μεγάλες δανειακές υποχρεώσεις που λήγουν το 2028 και το 2029, σε μια περίοδο κατά την οποία τα υψηλά επιτόκια καθιστούν ολοένα δυσκολότερη την αναχρηματοδότηση.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, οι διαχειριστές επενδυτικών κεφαλαίων βρίσκονται ήδη σε αγώνα δρόμου για να εξασφαλίσουν παρατάσεις στην αποπληρωμή των δανείων. Σε διαφορετική περίπτωση, αρκετές από τις επιχειρήσεις που εξαγόρασαν τα προηγούμενα χρόνια κινδυνεύουν να περάσουν στον έλεγχο των πιστωτών τους, προκαλώντας σημαντικές απώλειες στους επενδυτές.
Τα στοιχεία της PitchBook αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος: περίπου 140 δισ. δολάρια δανείων υψηλού κινδύνου λήγουν το 2028 και επιπλέον 160 δισ. δολάρια το 2029. Για σύγκριση, την περίοδο 2023–2025, οι αντίστοιχες λήξεις που απέμεναν σε ορίζοντα διετίας ήταν κατά μέσο όρο περίπου 60 δισ. δολάρια.
Τι είναι τα private equity funds και γιατί έχουν τόσο μεγάλο χρέος
Τα private equity funds είναι επενδυτικά κεφάλαια που συγκεντρώνουν χρήματα από θεσμικούς και άλλους μεγάλους επενδυτές, όπως συνταξιοδοτικά ταμεία, ασφαλιστικές εταιρείες και εύπορους ιδιώτες, προκειμένου να εξαγοράσουν επιχειρήσεις. Στόχος τους είναι να βελτιώσουν τη λειτουργία και την κερδοφορία των εταιρειών και στη συνέχεια να τις πουλήσουν σε υψηλότερη τιμή ή να τις εισαγάγουν στο χρηματιστήριο, εξασφαλίζοντας αποδόσεις για τους επενδυτές τους.
Πολλές από αυτές τις εξαγορές πραγματοποιούνται με σημαντική χρήση δανεισμού. Το μοντέλο είναι γνωστό ως leveraged buyout και επιτρέπει σε ένα fund να αποκτήσει μια επιχείρηση χωρίς να καλύψει ολόκληρο το τίμημα με δικά του κεφάλαια.
Όταν όμως αυξάνονται τα επιτόκια, το κόστος εξυπηρέτησης των δανείων μεγαλώνει. Εάν παράλληλα η αξία της εξαγορασμένης επιχείρησης υποχωρεί ή η πώλησή της καθυστερεί, το fund μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπο με σοβαρό οικονομικό αδιέξοδο.
Πώς δημιουργήθηκε το χρέος των 300 δισ. δολαρίων
Οι βάσεις του σημερινού προβλήματος τέθηκαν κυρίως το 2021, όταν τα εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια ενθάρρυναν ένα κύμα εξαγορών. Επενδυτικά κεφάλαια δανείστηκαν τεράστια ποσά για να αποκτήσουν επιχειρήσεις, συχνά με δάνεια επταετούς διάρκειας. Η προσδοκία ήταν ότι μέχρι τη λήξη τους οι εταιρείες θα είχαν ήδη μεταπωληθεί ή θα είχαν αναχρηματοδοτήσει τις υποχρεώσεις τους.
Η αύξηση των επιτοκίων από τη Federal Reserve μετά το 2022 ανέτρεψε αυτούς τους σχεδιασμούς, ενώ η νέα άνοδος των αποδόσεων των αμερικανικών ομολόγων μέσα στο 2026 περιόρισε περαιτέρω τις επιλογές.
Περίπου το ένα τέταρτο των δανείων που λήγουν το 2028 και το 2029 διαθέτει πιστοληπτική αξιολόγηση CCC+ ή χαμηλότερη, γεγονός που υποδηλώνει ιδιαίτερα αυξημένο πιστωτικό κίνδυνο.
Ιδιαίτερα εκτεθειμένος εμφανίζεται ο κλάδος του λογισμικού, στον οποίο αντιστοιχεί περίπου το ένα τρίτο των επίμαχων δανείων. Τα προηγούμενα χρόνια, τα private equity funds πραγματοποίησαν μαζικές εξαγορές εταιρειών τεχνολογίας, θεωρώντας ότι τα επαναλαμβανόμενα έσοδά τους αποτελούσαν ασφαλή βάση για την εξυπηρέτηση υψηλού δανεισμού.
Πλέον, όμως, η ταχύτατη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί πρόσθετες αβεβαιότητες για τα παραδοσιακά επιχειρηματικά μοντέλα λογισμικού. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Solera, εταιρείας λογισμικού για τον κλάδο αυτοκινήτου, η οποία έχει δάνεια περίπου 8 δισ. δολαρίων που λήγουν το 2028 και το 2029. Η προγραμματισμένη χρηματιστηριακή εισαγωγή της το 2024 δεν πραγματοποιήθηκε, ενώ τα δάνειά της υποβαθμίστηκαν από την S&P Global Ratings.
Προειδοποίηση για διπλασιασμό των χρεοκοπιών
Η Bank of America προειδοποίησε ότι οι συγκεντρωμένες λήξεις δανείων έχουν φτάσει στα υψηλότερα επίπεδα από το 2013. Παράλληλα, προβλέπει ότι το ποσοστό αθέτησης πληρωμών στα εταιρικά δάνεια χαμηλής πιστοληπτικής αξιολόγησης θα διπλασιαστεί το 2027, φτάνοντας το 4%.
Οι συνέπειες ενδέχεται να επεκταθούν πέρα από τα private equity funds. Στην αγορά έχουν έκθεση και εταιρείες ιδιωτικής πίστωσης, όπως η Apollo και η Ares, αλλά και μεγάλοι διαχειριστές επενδύσεων, όπως η Fidelity και η Pimco. Ήδη οι αποδόσεις των private equity funds έχουν υποχωρήσει κάτω από το 10% τα τελευταία χρόνια, από περίπου 15% την περίοδο των σχεδόν μηδενικών επιτοκίων.
Ο Hugh MacArthur, επικεφαλής του παγκόσμιου τομέα private equity της Bain & Company, προειδοποιεί ότι ορισμένες επιχειρήσεις δεν θα καταφέρουν να επιβιώσουν και τελικά θα παραδοθούν στους πιστωτές τους.
Για να αποφύγουν αυτό το ενδεχόμενο, αρκετά funds προχωρούν σε νέες κεφαλαιακές ενισχύσεις και διαπραγματεύονται παρατάσεις των δανείων τους.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν αυτές οι κινήσεις θα δώσουν τον απαραίτητο χρόνο για την ανάκαμψη των επιχειρήσεων ή απλώς θα μεταθέσουν το πρόβλημα στο μέλλον.