Σε μια ευρεία δέσμη παρεμβάσεων προχωρά η κυβέρνηση, ενεργοποιώντας συνολικά 43 διαφορετικά στεγαστικά εργαλεία, με βασικό στόχο να «ανοίξουν» χιλιάδες κλειστά ακίνητα και να ενισχυθεί η διαθεσιμότητα κατοικιών στην αγορά. Το μέγεθος του προβλήματος αποτυπώνεται στα στοιχεία της απογραφής του 2021, σύμφωνα με τα οποία στη χώρα καταγράφονται περισσότερες από 2,27 εκατομμύρια κενές κατοικίες, ποσοστό που αντιστοιχεί περίπου στο 35% του συνολικού αποθέματος. Αν και ένα σημαντικό μέρος αφορά εξοχικά ή δευτερεύουσες κατοικίες – κυρίως εκτός αστικών κέντρων – η ύπαρξη τόσων ανεκμετάλλευτων ακινήτων επιβαρύνει την ήδη πιεσμένη αγορά στέγης. Στην Αττική, το ποσοστό είναι χαμηλότερο, κοντά στο 24%, ωστόσο η ζήτηση παραμένει υψηλή.
Ένα βασικό εμπόδιο είναι ότι πολλά από τα ακίνητα αυτά είτε δεν είναι άμεσα κατοικήσιμα είτε βρίσκονται σε περιοχές μακριά από θέσεις εργασίας και βασικές υποδομές, γεγονός που περιορίζει την αξιοποίησή τους. Για την αντιμετώπιση της κατάστασης, τα τελευταία χρόνια έχουν ενεργοποιηθεί στοχευμένα μέτρα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης για ακίνητα που παραμένουν ανεκμετάλλευτα, όπως ο διπλασιασμός του ΕΝΦΙΑ σε ιδιοκτησίες τραπεζών και επενδυτικών σχημάτων που διατηρούνται κενές. Παράλληλα, δίνεται έμφαση σε κίνητρα ανακαίνισης και επαναφοράς κατοικιών στην αγορά. Προβλέπεται φορολογική έκπτωση 30% για δαπάνες επισκευής έως 5.000 ευρώ ετησίως, υπό την προϋπόθεση ηλεκτρονικών συναλλαγών, ενώ καταργείται η φορολόγηση για δαπάνες ενεργειακής και λειτουργικής αναβάθμισης έως 16.000 ευρώ τον χρόνο.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και το πρόγραμμα «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», το οποίο επιδοτεί μεγάλο μέρος του κόστους ανακαίνισης, με αντάλλαγμα τη διάθεση του ακινήτου σε μακροχρόνια μίσθωση. Παράλληλα, λειτουργούν προγράμματα που στηρίζουν τους ενοικιαστές, όπως το επίδομα στέγασης και η επιστροφή ενοικίου, αλλά και χρηματοδοτικά εργαλεία για την απόκτηση κατοικίας. Την ίδια στιγμή, νέα θεσμικά εργαλεία επιχειρούν να δώσουν πιο μόνιμες λύσεις. Το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους, που αναμένεται να λειτουργήσει μέσα στο 2026, θα επιτρέπει στους συνεπείς ενοικιαστές να αποκτούν πιστοποιητικό αξιοπιστίας, διευκολύνοντας την πρόσβασή τους σε κατοικία.
Παράλληλα, ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης έρχεται να προσφέρει δίχτυ προστασίας σε ευάλωτα νοικοκυριά, επιτρέποντας την παραμονή τους στην κατοικία τους με επιδότηση ενοικίου για έως και 12 χρόνια, αλλά και τη δυνατότητα επαναγοράς στο μέλλον. Ξεχωριστή θέση στο νέο πλαίσιο κατέχει και η «Κοινωνική Αντιπαροχή», μέσω της οποίας το Δημόσιο σχεδιάζει να αξιοποιήσει κρατικά ακίνητα για τη δημιουργία κοινωνικών κατοικιών προς ενοικίαση, ενισχύοντας τη διαθεσιμότητα σε προσιτές τιμές. Τέλος, σε τοπικό επίπεδο, δήμοι όπως της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης προχωρούν σε δικές τους πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της προσιτής στέγης, επιχειρώντας να καλύψουν τις αυξανόμενες ανάγκες των πολιτών.