Σημαντικές αλλαγές σε διαθήκες, κληρονομιές και δικαιώματα συγγενών και συντρόφων φέρνει το νέο κληρονομικό δίκαιο, με τις σχετικές ρυθμίσεις να τίθενται σε ισχύ από τον Σεπτέμβριο του 2026.
Οι νέες διατάξεις αφορούν μεταξύ άλλων τη σύνταξη διαθηκών, τα δικαιώματα των συζύγων και των συντρόφων, τη διαχείριση των κληρονομικών χρεών, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι κληρονόμοι μπορούν να διεκδικήσουν τη νόμιμη μοίρα τους.
Το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για το νέο πλαίσιο σχετικά με τις κοινωφελείς περιουσίες, τα ιδρύματα, τις σχολάζουσες κληρονομίες και τις δωρεές προς το Δημόσιο προβλέπει, μεταξύ άλλων, απλούστευση της διαδικασίας για τις δημόσιες διαθήκες και αλλαγές στις μυστικές διαθήκες.
Τι αλλάζει στις διαθήκες
Η διαδικασία σύνταξης δημόσιας διαθήκης απλοποιείται, ενώ για τη μυστική διαθήκη προβλέπεται πλέον η παρουσία δύο μαρτύρων.
Παράλληλα, θεσπίζεται ειδική διαδικασία για άτομα με σοβαρή αναπηρία λόγου, ενώ οι ιδιόγραφες διαθήκες εξακολουθούν να αναγνωρίζονται, αλλά συνοδεύονται από αυστηρότερους ελέγχους.
Δικαίωμα σύνταξης διαθήκης αποκτούν και άτομα από την ηλικία των 16 ετών.
Παράλληλα, προβλέπεται απαγόρευση σύνταξης διαθηκών υπέρ εργαζομένων σε νοσοκομεία, οίκους ευγηρίας και ιδρύματα περίθαλψης στα οποία νοσηλεύεται ή φιλοξενείται ο διαθέτης.
Περισσότερα δικαιώματα για συζύγους και συντρόφους
Αλλαγές προβλέπονται και στην εξ αδιαθέτου διαδοχή. Όταν υπάρχει ένα παιδί, ο επιζών σύζυγος θα λαμβάνει το ένα τρίτο της κληρονομιάς, ενώ όταν υπάρχουν περισσότερα παιδιά το ποσοστό παραμένει στο ένα τέταρτο.
Σε περίπτωση που δεν υπάρχουν παιδιά, ο σύζυγος θα κληρονομεί το σύνολο της περιουσίας, πριν από τους γονείς και τους λοιπούς συγγενείς.
Αντίστοιχα δικαιώματα προβλέπονται για τα πρόσωπα που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, ενώ αναγνωρίζεται υπό προϋποθέσεις κληρονομικό δικαίωμα και στον σύντροφο ελεύθερης συμβίωσης, όταν η σχέση έχει διαρκέσει περισσότερα από τρία χρόνια.
Η νόμιμη μοίρα γίνεται χρηματική απαίτηση
Σημαντική αλλαγή αφορά και τη νόμιμη μοίρα. Οι κληρονόμοι δεν θα αποκτούν υποχρεωτικά συγκυριότητα στα ακίνητα της κληρονομιάς, καθώς θα μπορούν να ζητούν τη μερίδα που τους αναλογεί σε χρήμα.
Με τον τρόπο αυτό, η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται ουσιαστικά σε χρηματική απαίτηση, περιορίζοντας τις περιπτώσεις αναγκαστικής συγκυριότητας μεταξύ κληρονόμων.
Μεγαλύτερη προστασία από τα χρέη
Το νέο πλαίσιο προβλέπει μεγαλύτερη προστασία των κληρονόμων απέναντι σε χρέη που μπορεί να συνοδεύουν την κληρονομιά.
Ο κληρονόμος δεν θα ευθύνεται με την προσωπική του περιουσία για τις οφειλές της κληρονομιάς, εκτός εάν επιλέξει να τη διαχειρίζεται ελεύθερα.
Παράλληλα, για την εκκαθάριση κληρονομιάς προβλέπεται ο ορισμός δικηγόρου από ειδικό κατάλογο του δικαστηρίου, ο οποίος θα αναλαμβάνει τον ρόλο του εκκαθαριστή.
Τι άλλο αλλάζει
Με τις νέες ρυθμίσεις, οι προπαππούδες και οι προγιαγιάδες παύουν να περιλαμβάνονται στις τάξεις κληρονομικής διαδοχής.
Παράλληλα, ενισχύεται η προστασία της οικογενειακής στέγης. Σε περίπτωση θανάτου του μισθωτή, η προστασία επεκτείνεται και στον σύντροφο που έχει συνάψει σύμφωνο συμβίωσης.
Οι αλλαγές διαμορφώνουν ένα νέο πλαίσιο για τη διαχείριση των κληρονομικών υποθέσεων, με στόχο την απλούστευση των διαδικασιών, την καλύτερη προστασία των κληρονόμων και την προσαρμογή της νομοθεσίας στις σύγχρονες οικογενειακές και κοινωνικές σχέσεις.