Η Ελλάδα πληρώνει ακριβότερα το δικαίωμα στη στέγαση μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών, σύμφωνα με τη Eurostat, κάτι που επιβεβαιώνουν και τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, όπου το κόστος κύριας κατοικίας στην Ελλάδα απορροφά πάνω από 40% του ετήσιου εισοδήματος.
Στο 82,6% η επιβάρυνση των πιο αδύναμων
Η κοινωνική διάσταση της στεγαστικής κρίσης γίνεται ακόμη πιο έντονη όταν εξετάζονται τα νοικοκυριά που βρίσκονται αντιμέτωπα με τον κίνδυνο φτώχειας. Σε επίπεδο ΕΕ, το 29,1% των ατόμων που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ζει σε νοικοκυριά με υπερβολικό κόστος κατοικίας.
Στην Ελλάδα, ωστόσο, το αντίστοιχο ποσοστό εκτοξεύεται στο 82,6%, το υψηλότερο μεταξύ των χωρών της σύγκρισης. Ακολουθούν η Δανία με 59,8% και η Ελβετία με 56,1%, ενώ ιδιαίτερα υψηλές επιδόσεις, αν και κάτω από το 50%, εμφανίζουν επίσης η Σουηδία, η Νορβηγία, η Τσεχία και η Γερμανία.
Από την άλλη, η Ισπανία, η Γαλλία και η Ιταλία παραμένουν κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το χαμηλότερο ποσοστό καταγράφεται στην Κύπρο και ακολουθούν η Αλβανία, η Κροατία και η Σλοβακία.
Σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό ορισμό, σε κίνδυνο φτώχειας βρίσκονται όσοι διαθέτουν ισοδύναμο εισόδημα χαμηλότερο από το 60% του αντίστοιχου εθνικού διάμεσου εισοδήματος.
Το 2025, το διάμεσο ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα στην ΕΕ ανερχόταν σε 22.939 ευρώ ετησίως ή 1.912 ευρώ μηνιαίως, με το 60% αυτού να αντιστοιχεί σε περίπου 1.147 ευρώ τον μήνα.
Απέναντι σε αυτή την εικόνα, η κυβέρνηση παρεμβαίνει με την επιστροφή ενός ενοικίου τον χρόνο, έως 800 ευρώ για την κύρια κατοικία, με προσαύξηση 50 ευρώ ανά εξαρτώμενο παιδί.
Ωστόσο, οι ενισχύσεις περιορίζουν μέρος μόνο της επιβάρυνσης και δεν αποτελούν μηχανισμό συγκράτησης των μισθωμάτων.
Η λύση της συγκατοίκησης και ο φόβος
Όσον αφορά την κατάσταση στην Ελλάδα, 4 στους 10 δηλώνουν ότι δεν μπορούν να νοικιάσουν μόνοι τους σπίτι, σύμφωνα με τα ευρήματα έρευνας του MyRoomie σε 2.601 άτομα. Το 73% αναφέρει τα ακριβά ενοίκια ως τη μεγαλύτερη δυσκολία στην αναζήτηση κατοικίας, με το ποσοστό αυτό να φτάνει το 83% στις ηλικίες 18-26.
Σύμφωνα με την έρευνα, τα ακριβά ενοίκια οδηγούν προς τη συγκατοίκηση, ωστόσο η ανησυχία για την ασφάλεια τη σταματά και όσοι την έχουν ήδη ζήσει τη βλέπουν εντελώς διαφορετικά.
Η συγκατοίκηση δεν είναι άγνωστη έννοια: το 80% γνωρίζει τι είναι και το 60% θα σκεφτόταν να μείνει με κάποιον που δεν γνωρίζει. Τα κίνητρα και τα εμπόδια όμως είναι ξεκάθαρα:
- 79% όσων είναι ανοιχτοί στη συγκατοίκηση με άγνωστο αναφέρουν ως λόγο το κόστος ζωής,
- 88% όσων την απορρίπτουν αναφέρουν την ασφάλεια και την εμπιστοσύνη,
- 70% του συνόλου θεωρεί την ασφάλεια το σημαντικότερο χαρακτηριστικό μιας πλατφόρμας εύρεσης συγκατοίκου.
Στο ερώτημα πόσο άνετα θα ένιωθαν αν μετακόμιζαν αύριο με έναν άγνωστο, το 55% απαντά «καθόλου» και μόλις το 17% «αρκετά» ή «πολύ».
Από την άλλη, όσοι έχουν ήδη ζήσει με άτομο που δεν γνώριζαν, η εικόνα αντιστρέφεται: το «καθόλου» πέφτει στο 15% και όσοι νιώθουν άνετα ανεβαίνουν στο 53%. Παράλληλα, το 77% όσων έχουν συγκατοικήσει λέει ότι η εμπειρία βελτίωσε την κοινωνική του ζωή.
Σημειώνεται ότι όσοι έμειναν με σύντροφο ή φίλους απαντούν ότι το πιο θετικό στοιχείο από τη συγκατοίκηση ήταν «η συντροφιά» (41% στο σύνολο), ενώ όσοι έμειναν με άγνωστο δίνουν διαφορετική απάντηση: πρώτα η οικονομική στήριξη (27%), μετά οι νέες γνωριμίες (22%) και τη συντροφιά να πέφτει στο 15%.
Στην έρευνα της πλατφόρμας με αγγελίες ακινήτων, καταγράφεται ότι οι γυναίκες είναι ταυτόχρονα η ομάδα με τη μεγαλύτερη δυσκολία να νοικιάσει μόνη της σπίτι και η πιο επιφυλακτική απέναντι στη συγκατοίκηση με άγνωστο: το 58% των γυναικών δηλώνει ότι δεν θα ένιωθε «καθόλου» άνετα, έναντι 42% των ανδρών.