- Από τον Γιώργο Χατζηδημητρίου
Και το τελευταίο που πρόλαβε να πει, σύμφωνα με κάποιους αυτόπτες που μετέφεραν το περιστατικό, ήταν «έ, όχι, ρε, Κώστα, τόση πλεονεξία». Μπορεί αυτό να μην είναι τίποτε άλλο από αστικός μύθος, επίσημα πρακτικά δεν υπάρχουν, αλλά, δεν αναιρεί το γεγονός ότι η ΔΕΗ βρισκόταν από παλιά στο στόχαστρο της οικογένειας.
Κι αφότου ουσιαστικά η απόλυτη υποταγή του Κυριάκου Μητσοτάκη στον ενεργειακό σχεδιασμό των ΗΠΑ της στέρησε τον δημόσιο χαρακτήρα της, ο πρωθυπουργός άδραξε την ευκαιρία να τη μεταποιήσει σε όχημα πλουτισμού των μετόχων. Η κυβέρνηση είναι η μοναδική στην Ευρώπη που καταργεί τον λιγνίτη, το μοναδικό εθνικό καύσιμο που διαθέτει η Ελλάδα, για να προωθήσει το εισαγόμενο, πανάκριβο, πιο ρυπογόνο και δυσεύρετο πλέον αμερικανικό σχιστολιθικό αέριο LNG. Την ίδια ώρα, ενώ στην Ουκρανία και στο Ιράν οι εμπόλεμοι καταστρέφουν ο ένας τις ενεργειακές υποδομές του άλλου, ο Μητσοτάκης σε μια παγκόσμια πρωτοτυπία καταστρέφει οικειοθελώς, χωρίς κανέναν λόγο τις λιγνιτικές ενεργειακές υποδομές της χώρας.
Στην Ουάσινγκτον, με την πίεση του Τύπου, ο Τραμπ αναγκάστηκε να αποπέμψει την υπερκινητική Αμερικανίδα πρώην πρέσβη Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, η οποία γυρνούσε με «φιλικά» αεροσκάφη στα Βαλκάνια και συμπεριφερόταν σαν πλασιέ ιδιωτικών συμφερόντων. Προκάλεσε ακόμα και τη δημόσια δυσφορία του προκατόχου της, του Τζέφρι Πάιατ, ο οποίος, αφού έβαλε φωτιά στην Ουκρανία μαζί με το «γεράκι», την υφυπουργό Εξωτερικών Βικτόρια Νούλαντ, διορίστηκε στη συνέχεια στα μέρη μας, για να δέσει τη χώρα στο ενεργειακό άρμα των ΗΠΑ. Το σχέδιο προέβλεπε την καταστροφή των λιγνιτικών υποδομών στη χώρα, κι αυτό με τη μέθοδο του «ξαφνικού θανάτου».
1 Ο ΑΗΣ (Ατμοηλεκτρικός Σταθμός) Καρδιάς, που έκλεισε το 2021, μετατρέπεται σε ΣΗΘΥΑ (Συμπαραγωγή Ηλεκτρικής και Θερμικής Ενέργειας), με ταυτόχρονη κατασκευή μονάδας ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο φυσικό αέριο ισχύος περίπου 100 μεγαβάτ.
2 Ο ΑΗΣ Αμυνταίου έκλεισε το 2021 και αποψιλώθηκε ολόκληρος ο ηλεκτρομηχανολογικός της εξοπλισμός με σκανδαλώδεις μεθόδους «πλιάτσικου». Ταυτόχρονα ανακοινώθηκαν σχέδια για μετατροπή του σε μονάδα αποθήκευσης υδρογόνου.
3 Ο ΑΗΣ Μελίτης Φλώρινας, μια σύγχρονη και αντιρρυπαντική μονάδα που κατασκευάστηκε το 2003, έκλεισε οριστικά το 2025. Ανακοινώθηκε μετατροπή του σε μονάδα αποθήκευσης, ενώ σχεδιάζονται παρεμβάσεις ώστε να καταστεί μη λειτουργικός. Υπενθυμίζεται ότι τον Ιούλιο του 2022 ο ΥΠΕΝ Κ. Σκρέκας επανέκδωσε την άδεια λειτουργίας του Ορυχείου Αχλάδας στη Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας Α.Ε., που είχε ακυρώσει ο ίδιος έξι μήνες νωρίτερα επειδή η εταιρία υστέρησε από 40% έως 80% στις συμφωνημένες ποσότητες λιγνίτη για την τροφοδοσία του ΑΗΣ Μελίτης και δεν κατέβαλε το μίσθωμα προς το Δημόσιο από το 2017 μέχρι σήμερα.
Η δικαιολογία για την επανέκδοση της άδειας ήταν ότι «συντρέχουν επιτακτικοί λόγοι δημόσιου συμφέροντος για την άμεση λειτουργία του λιγνιτωρυχείου προκειμένου να εξασφαλιστεί η ενεργειακή επάρκεια της χώρας». Εν ολίγοις, ξαναδόθηκε η άδεια για λόγους «δημόσιου συμφέροντος» επειδή έπρεπε να τροφοδοτήσουν με λιγνίτη τον ΑΗΣ Μελίτης και αυτοί εξάγουν τον λιγνίτη στο Μοναστήρι (Μπίτολα) και εισάγουν ρεύμα. Και για να επικυρωθεί το «δημόσιο συμφέρον» η κυβέρνηση κλείνει οριστικά τον ΑΗΣ Μελίτης.
4 Ο ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου, ο μεγαλύτερος λιγνιτικός σταθμός των Βαλκανίων που έδινε το 20% της συνολικής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, έκλεισε οριστικά στα τέλη Μαΐου του 2026 με κυβερνητική εντολή. Αμέσως μετά, η ΔΕΗ, με γραπτό αίτημά της στην Πολεοδομία Κοζάνης, ζητάει άδεια για να ανατινάξει τους πέντε πύργους ψύξεως και άλλες εγκαταστάσεις του εργοστασίου.
Ακόμα και στην 5η μονάδα του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου, που κατασκευάστηκε το 1997, έγινε περιβαλλοντική αναβάθμιση με κατασκευή μονάδας αποθείωσης στα τέλη του 2022, που στοίχισε γύρω στα 100 εκατ. ευρώ και τη ζωή σε δύο εργάτες! Το αιτιολογικό για την κατασκευή Mega Data Center, ισχύος 300 MW, ακούγεται γελοίο, αφού η ΔΕΗ, ο μεγαλύτερος τσιφλικάς της χώρας, διαθέτει εκτάσεις 250.000 στρεμμάτων, «δανεικά» από τους αγρότες και το περιβάλλον της περιοχής.
5 Ο ΑΗΣ «Πτολεμαΐδα 5» έπαψε να λειτουργεί στα τέλη του 2026. Η μονάδα αυτή είναι η πιο σύγχρονη αντιρρυπαντική μονάδα της Ευρώπης, με υψηλό βαθμό απόδοσης, μπήκε σε εμπορική λειτουργία μόλις το 2024 και στοίχισε στον ελληνικό λαό πάνω από 1,5 δισ. ευρώ. Για να αποκλειστεί κάθε ενδεχόμενο επαναλειτουργίας της -ούτε καν σε εφεδρεία-, άρχισε ήδη στην «αυλή» της η κατασκευή μονάδας φυσικού αερίου με τελική ισχύ γύρω στα 450 μεγαβάτ. Ταυτόχρονα, στον ίδιο χώρο έχει ανακοινωθεί η κατασκευή μονάδας ηλεκτροπαραγωγής με καύση απορριμμάτων.
6 Για να αποκλειστεί η επαναλειτουργία των λιγνιτωρυχείων κατασκευάστηκαν, από τη ΔΕΗ και τη γερμανική RWE, περιμετρικά των Ορυχείων Καρδιάς, Αμυνταίου και Νοτίου Πεδίου φωτοβολταϊκά ισχύος 2.200 μεγαβάτ!
Πού θα στηριχθεί πλέον η ηλεκτροπαραγωγή στην Ελλάδα;
Στις ΑΠΕ απαντούν οι άσχετοι και όσοι έχουν συμφέροντα. Ομως, οι τεχνικοί και οι γνωρίζοντες τα ενεργειακά δηλώνουν κατηγορηματικά ότι ακόμα και αν αυξηθεί στο έπακρο η εγκατάσταση αποθήκευσης, τα ορυκτά καύσιμα θα είναι απαραίτητα στην ηλεκτροπαραγωγή τουλάχιστον μέχρι το 2050! Αυτό μαρτυρούν και όλα τα στοιχεία που μας δίνει ο ειδικός στα ενεργειακά Στέφανος Πράσσος:
α) Από το 2019 μέχρι το τέλος του 2025 η εγκατάσταση ΑΠΕ δεκαπλασιάστηκε σε σχέση με την κατανάλωση και η έγχυση στο δίκτυο ρεύματος από ΑΠΕ ξεπέρασε το 50%. Ταυτόχρονα, όμως, η χρήση φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή αυξήθηκε κατά 56,3%!
β) Το 2025, που συνδέθηκαν στο δίκτυο επιπλέον 2.500 μεγαβάτ ΑΠΕ, η χρήση φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή αυξήθηκε κατά 18%.
γ) Οι συνολικές εισαγωγές φυσικού αερίου στην Ελλάδα ανήλθαν το πρώτο εξάμηνο του 2026 σε 43,07 TWh (τεραβατώρες), αυξημένες κατά 14,76% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
δ) Από το 2019, που εξαγγέλθηκε η απολιγνιτοποίηση, μπήκαν σε λειτουργία ή είναι στο στάδιο της κατασκευής νέες μονάδες φυσικού αερίου, ισχύος περίπου 4.000 μεγαβάτ, ενώ προϋπήρχαν ήδη μονάδες φυσικού αερίου ισχύος 5.000 μεγαβάτ.
Οθεν η πολυδιαφημιζόμενη «μετάβαση» δεν έγινε από τον λιγνίτη στις ΑΠΕ αλλά από τον λιγνίτη στο φυσικό αέριο.
Εντείνεται η αγωνία για την ενεργειακή επάρκεια
Θα έχουμε επάρκεια φυσικού αερίου τον φετινό χειμώνα; Η Ελλάδα εισάγει το 101% της κατανάλωσης φυσικού αερίου. Η χώρα σήμερα προμηθεύεται φυσικό αέριο από τη Ρωσία και το Αζερμπαϊτζάν μέσω αγωγών και υγροποιημένο αέριο (LNG) κυρίως από τις ΗΠΑ και δευτερευόντως από την Αλγερία, το Κατάρ και Νιγηρία, το οποίο αποθηκεύεται στη Ρεβυθούσα και την Αλεξανδρούπολη.
Δεδομένου ότι η Ελλάδα «συμμορφώνεται» με την εντολή των ΗΠΑ για μείωση εισαγωγών φυσικού αερίου από τη Ρωσία και ο «Αδριατικός Αγωγός Φυσικού Αερίου» (ΤΑΡ) λειτουργεί κυρίως ως αγωγός διέλευσης (transit), η Ελλάδα βασίζεται πλέον στο υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), που εισάγεται κυρίως από τις ΗΠΑ, επιβαρύνοντας τους Ελληνες.
Λόγω των τεράστιων ελλείψεων αερίου σε Ευρώπη και Ασία, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι τον χειμώνα που έρχεται θα εξασφαλίσουμε τις ποσότητες LNG που χρειάζονται για την ενεργειακή επάρκεια και την ασφάλεια. Στους κινδύνους ασφάλειας της χώρας πρέπει να προστεθεί και η πρόσφατη ανεπίσημη απειλή των «φρουρών της επανάστασης» ότι θα ανατινάξουν τις υποδομές LNG σε Ρεβυθούσα και Αλεξανδρούπολη λόγω της πολεμικής εμπλοκής της Ελλάδας στο Ιράν και καθόσον θεωρούνται, και είναι, αμερικανικές βάσεις