Εκτενές ρεπορτάζ του Politico ασκεί έντονη κριτική στην αδυναμία της Ελλάδας να αντιστρέψει το φαινόμενο του brain drain παρόλο που η ελληνική κυβέρνηση παρουσίασε το «Trust your Stars», ως μια μεγάλη παρέμβαση για τη στήριξη της επιστημονικής έρευνας και την αντιστροφή της φυγής Ελλήνων υψηλής εξειδίκευσης κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης.
Σύμφωνα με την έρευνα OECD Diaspora Review Greece, από το 2021 και μετά, παρατηρείται σταθερή αύξηση του αριθμού των πολιτών που επιστρέφουν στην Ελλάδα, με το 2023 να αποτελεί χρονιά-ορόσημο, καθώς για πρώτη φορά από την έναρξη της κρίσης επέστρεψαν περισσότεροι άνθρωποι από όσους έφυγαν. Συγκεκριμένα, κατά τη διετία 2023–2024, 69.000 Έλληνες έφυγαν από τη χώρα τους, ενώ 98.000 επέστρεψαν. Όμως, σε ό,τι αφορά τους επιστήμονες, το πρόβλημα παραμένει τεράστιο.
Η σημερινή οργή πολλών ερευνητών και επιστημόνων επικεντρώνεται σε ένα πρόγραμμα της ελληνικής κυβέρνησης με την ονομασία “Trust your Stars” ένα πρόγραμμα χρηματοδότησης της έρευνας ύψους 80 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο υποστηρίζεται από κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) της ΕΕ για την περίοδο μετά την πανδημία. Οι ερευνητικές ομάδες κλήθηκαν να υποβάλουν τις προτάσεις τους, με 145 από το σύνολο των 1.241 υποβολών να επιλέγονται τελικά. Δεκατρείς μήνες αργότερα, και μετά από αρκετές καταγγελίες σχετικά με την καθυστέρηση, η λίστα των επιλεγμένων έργων δημοσιεύτηκε τελικά στις 22 Ιουλίου 2025. Τότε, όλα άρχισαν να καταρρέουν. Όσοι δεν επιλέχθηκαν για χρηματοδότηση αντέδρασαν έντονα, με περίπου 203 ενστάσεις να κατατίθενται, ζητώντας επαναξιολόγηση. Οι επιστήμονες εξέφρασαν τις ανησυχίες τους για την ίδια τη διαδικασία αξιολόγησης, ενώ ορισμένοι μάλιστα κατέθεσαν καταγγελίες στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Τον Ιανουάριο του 2026, το υπουργείο Ανάπτυξης εξέδωσε ανακοίνωση, αναφέροντας ότι είχαν ήδη πραγματοποιηθεί πληρωμές ύψους περίπου 40 εκατομμυρίων ευρώ και ότι το υπόλοιπο μισό του προϋπολογισμού του προγράμματος προοριζόταν να ολοκληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2029. Ωστόσο, οι καταγγελίες κλιμακώθηκαν, με ορισμένους από τους επιλεγέντες για χρηματοδότηση να αποστέλλουν επίσημα εξώδικα στο υπουργείο Παιδείας, ζητώντας λεπτομέρειες για το πού είχαν δαπανηθεί τα χρήματα, δεδομένου ότι το πρόγραμμα δεν είχε καν ξεκινήσει.
Στη συνέχεια, “έσκασε” η τελευταία βόμβα: Το Trust your Stars δεν θα λάμβανε πλέον τα κονδύλια της ΕΕ.
Σε ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε τον Μάιο, το υπουργείο Παιδείας ανέφερε ότι το υπουργείο Οικονομικών είχε αποφασίσει να «αφαιρέσει το έργο κατά την αναθεώρηση του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Ελλάδας». Αργότερα αποκαλύφθηκε ότι την ημέρα που δημοσιεύτηκε επίσημα η λίστα με τις επιλεγμένες προτάσεις, η κυβέρνηση διέγραψε επίσης το πρόγραμμα αλλά κανείς δεν ενημέρωσε τους αιτούντες για 10 μήνες. «Τελικά δεν κατέστη δυνατό να υλοποιηθεί το έργο “Trust your Stars” εντός του χρονοδιαγράμματος που έθετε το RRF», δήλωσε αξιωματούχος του υπουργείου Παιδείας. «Για τον λόγο αυτόν, το έργο αφαιρέθηκε, στο πλαίσιο της αναθεώρησης του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης». «Όσον αφορά τα κονδύλια που συνδέονται με τις εν λόγω δράσεις, αυτά ανακατευθύνθηκαν για τη χρηματοδότηση άλλων δράσεων που αναλήφθηκαν από το RRF και το υπουργείο Παιδείας. Κατά συνέπεια, σε καμία περίπτωση δεν υπήρξε απώλεια πόρων από το RRF», πρόσθεσε ο αξιωματούχος.
Στις 15 Ιουλίου, το υπουργείο Οικονομικών της Ελλάδας εξέδωσε ανακοίνωση, αναφέροντας ότι προσπαθεί να εξασφαλίσει κονδύλια «για τη διευθέτηση τυχόν εκκρεμών οικονομικών υποχρεώσεων που απορρέουν από νομικές δεσμεύσεις που είχαν αναληφθεί κατά τον χρόνο ανάκλησης του προγράμματος». Αν και η ανακοίνωση αναπτέρωσε τις ελπίδες ότι θα βρεθεί λύση, ο κ. Χατζής υποστηρίζει ότι ήταν απλώς ένα νομικό τέχνασμα και ότι το υπουργείο Παιδείας δεν έχει καμία νομική δέσμευση, καθώς δεν υπογράφηκαν συμβάσεις μετά την αρχική ανακοίνωση των αποδεκτών προτάσεων.”