Με «γυρισμένα» ή «πειραγμένα» χιλιόμετρα πωλείται ένα στα πέντε εισαγόμενα μεταχειρισμένα αυτοκίνητα στην Ελλάδα, σύμφωνα με μετριοπαθείς εκτιμήσεις της αγοράς, σε μια πρακτική που εξαπατά τους αγοραστές και συχνά τους αφήνει χωρίς ουσιαστική νομική προστασία.
Πώς λειτουργεί το κύκλωμα
Σύμφωνα με όσα καταγγέλλονται, η απάτη στήνεται συνήθως μέσω εισαγόμενων μεταχειρισμένων αυτοκινήτων από χώρες του εξωτερικού, κυρίως από τη Βουλγαρία.
Ο υποψήφιος αγοραστής επισκέπτεται επιχείρηση εμπορίας μεταχειρισμένων και δέχεται πρόταση για «έκπτωση» στο αυτοκίνητο, υπό την προϋπόθεση ότι ο εκτελωνισμός θα γίνει στο όνομά του και όχι στο όνομα της εταιρείας.
Πολλές από τις επιχειρήσεις διαθέτουν θυγατρικές σε άλλες χώρες, όπου γίνεται η τιμολόγηση του οχήματος. Έτσι, η ελληνική επιχείρηση εμφανίζεται ουσιαστικά εκτός διαδικασίας εισαγωγής, περιορίζοντας τις ευθύνες της σε περίπτωση που αποκαλυφθεί η απάτη.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι ακόμη και αν ο αγοραστής διαπιστώσει αργότερα ότι τα χιλιόμετρα έχουν παραποιηθεί, συχνά δυσκολεύεται να κινηθεί νομικά, καθώς η συναλλαγή έχει πραγματοποιηθεί στο εξωτερικό και το όχημα έχει εκτελωνιστεί στο δικό του όνομα.
Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις ο αγοραστής μπορεί να βρεθεί ακόμη και υπόλογος για λαθρεμπορία.
Καταγγελίες ακόμη και για εκφοβισμούς
Στελέχη της αγοράς καταγγέλλουν ότι έχουν υπάρξει ακόμη και περιστατικά εκφοβισμών όταν αγοραστές επιχείρησαν να καταγγείλουν την απάτη.
Όπως αναφέρουν, σε περιπτώσεις όπου πελάτες διαπίστωσαν ότι το όχημα είχε περισσότερα χιλιόμετρα από όσα αναγράφονταν κατά την πώληση, τους προτάθηκε να επιστρέψουν το αυτοκίνητο και να αγοράσουν άλλο. Αν αρνήθηκαν και απείλησαν με καταγγελία, εμφανίστηκαν ακόμη και «φουσκωτοί» έξω από τα σπίτια τους, κυρίως σε περιοχές της επαρχίας.
Η άρνηση για έλεγχο σε συνεργείο
Αν και η πιο ασφαλής πρακτική για αγορά μεταχειρισμένου είναι ο τεχνικός έλεγχος από μηχανικό εμπιστοσύνης, αρκετοί πωλητές αρνούνται να επιτρέψουν τη μεταφορά του αυτοκινήτου σε εξωτερικό συνεργείο.
Συνήθως επικαλούνται ότι ο χώρος της επιχείρησης λειτουργεί ως φορολογική αποθήκη και ότι το όχημα δεν μπορεί να απομακρυνθεί πριν ολοκληρωθούν οι διαδικασίες πώλησης.
Η πρακτική αυτή θεωρείται από ειδικούς ως σοβαρή «κόκκινη σημαία» για τον υποψήφιο αγοραστή.
Η στροφή των Ελλήνων στα μεταχειρισμένα
Η μεγάλη αύξηση στις πωλήσεις εισαγόμενων μεταχειρισμένων αυτοκινήτων τα τελευταία χρόνια έχει δημιουργήσει πρόσφορο έδαφος για επιτήδειους.
Η οικονομική κρίση, η μείωση εισοδημάτων και οι αυξήσεις στις τιμές των καινούργιων αυτοκινήτων οδήγησαν χιλιάδες καταναλωτές στη λύση του μεταχειρισμένου οχήματος.
Σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, το 2009 τα εισαγόμενα μεταχειρισμένα αντιστοιχούσαν σε λιγότερο από το 10% των συνολικών πωλήσεων επιβατηγών αυτοκινήτων. Σήμερα το ποσοστό προσεγγίζει το 40%.
Το 2025 ταξινομήθηκαν στην Ελλάδα 81.132 εισαγόμενα μεταχειρισμένα αυτοκίνητα, έναντι 24.347 το 2009, πριν από την έναρξη της οικονομικής κρίσης.
Πανευρωπαϊκό το φαινόμενο
Το πρόβλημα των «πειραγμένων χιλιομέτρων» δεν περιορίζεται στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με μελέτη που εκπονήθηκε για λογαριασμό του Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το 30% έως 50% των μεταχειρισμένων αυτοκινήτων που πωλούνται διασυνοριακά εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης εμφανίζουν αλλοιωμένες ενδείξεις χιλιομέτρων.
Για την Ελλάδα, οι εκτιμήσεις κυμαίνονται από 9% στο πιο αισιόδοξο σενάριο έως και 40% στο πιο ακραίο.
Στα τέλη Απριλίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε προτάσεις για αναθεώρηση των κανόνων οδικής ασφάλειας και ταξινόμησης οχημάτων, με στόχο την αντιμετώπιση του φαινομένου.
Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνεται η υποχρεωτική καταγραφή των ενδείξεων χιλιομέτρων σε εθνικές βάσεις δεδομένων και η διασυνοριακή ανταλλαγή στοιχείων ιστορικού οδομετρητών.
Το μοντέλο αυτό εφαρμόζεται ήδη με επιτυχία στο Βέλγιο μέσω της πλατφόρμας Car-Pass, όπου καταγράφονται υποχρεωτικά τα χιλιόμετρα από συνεργεία, εμπόρους, ΚΤΕΟ και εισαγωγείς, περιορίζοντας σημαντικά τις περιπτώσεις παραποίησης.