MONEY & MARKET
Χρήματα (Unsplash)
Μία «λάθος» ενέργεια κατά τη μεταφορά κεφαλαίων για γονικές παροχές αρκεί για να επιφέρει φορολογική επιβάρυνση 10% από το πρώτο ευρώ ακόμα και σε ποσά μέχρι 800.000 ευρώ, για τα οποία κανονικά ισχύει το αφορολόγητο.
Τέτοιες ενέργειες είναι η μεταφορά των χρημάτων σε μετρητά αντί για τραπεζικό έμβασμα, η εσφαλμένη χρήση ενός κοινού λογαριασμού ή η αδυναμία τεκμηρίωσης του πραγματικού δωρητή.
Η Εφορία δεν περιορίζεται πλέον στο αν υποβλήθηκε η σχετική δήλωση ή αν η συναλλαγή διεκπεραιώθηκε μέσω τράπεζας. Ερευνά ποιος ήταν ο ουσιαστικός κάτοχος των χρημάτων, αν διέθετε την οικονομική επιφάνεια για τη διάθεσή τους, ποιος έδωσε την εντολή της μεταφοράς και ποιος ήταν ο πραγματικός δωρητής, ακόμα κι αν στη δήλωση αναγράφεται διαφορετικό πρόσωπο.
Δεν είναι όλες οι μεταφορές χρημάτων ίδιες
Ένα κλασικό σφάλμα στις οικογενειακές συναλλαγές αφορά τους κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς. Η ιδιότητα του συνδικαιούχου δεν καθιστά αυτόματα όλα τα μέλη ιδιοκτήτες του συνόλου των καταθέσεων. Η ΑΑΔΕ εξετάζει ποιος τροφοδοτούσε τον λογαριασμό, ποιος διέθετε την εισοδηματική δυνατότητα, ποιος έδωσε την εντολή της μεταφοράς και ποιος ήταν ο τελικός ωφελούμενος. Αν από τον έλεγχο προκύψει ότι τα κεφάλαια ανήκαν ουσιαστικά σε άλλο πρόσωπο από αυτό που δηλώνεται ως δωρητής, η φορολογική αντιμετώπιση ανατρέπεται πλήρως, ακόμη και αν η κίνηση έγινε μεταξύ μελών της ίδιας οικογένειας.
Μία ακόμα «παγίδα» στην οποία πέφτουν πολλοί γονείς είναι η γονική παροχή χρημάτων στο λογαριασμό των παιδιών τους όχι με ηλεκτρονική διατραπεζική μεταφορά αλλά με ανάληψη μετρητών από το δικό τους λογαριασμό και έπειτα κατάθεση στο λογαριασμό των παιδιών. Για την ΑΑΔΕ, αυτές οι δύο μέθοδοι διαφέρουν ουσιαστικά. Η απαλλαγή των 800.000 ευρώ ισχύει μόνο εφόσον η γονική παροχή πραγματοποιείται με μεταφορά κεφαλαίων από τραπεζικό λογαριασμό του δωρητή σε τραπεζικό λογαριασμό του δωρεοδόχου. Αν ο γονέας παραδώσει το ποσό σε μετρητά ή το καταθέσει ο ίδιος με φυσική παρουσία στον λογαριασμό του τέκνου, η συναλλαγή δεν πληροί τις προϋποθέσεις του νόμου και το αφορολόγητο ακυρώνεται.
Αυξημένη προσοχή απαιτείται και όταν τα χρήματα της γονικής παροχής προορίζονται για την αγορά ακινήτου ή οχήματος. Πολυάριθμες οικογένειες αξιοποιούν το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ για να διευκολύνουν τα παιδιά τους στην απόκτηση πρώτης κατοικίας ή μεταφορικού μέσου, αλλά η απαλλαγή δεν χορηγείται αυτόματα.
Στην περίπτωση αγοράς ακινήτου ελέγχονται τα παραστατικά της τραπεζικής μεταφοράς, το συμβόλαιο ή άλλα έγγραφα που αποδεικνύουν τον τρόπο εξόφλησης, καθώς και τα στοιχεία που πιστοποιούν ότι τα κεφάλαια κατέληξαν στον λογαριασμό του πωλητή ή του κατασκευαστή. Για την αγορά αυτοκινήτου διασταυρώνονται η άδεια κυκλοφορίας, τα τιμολόγια αγοράς και οι τραπεζικές κινήσεις, ενώ αν η συναλλαγή δεν επιβεβαιώνεται τραπεζικά, ενδέχεται να ζητηθούν πρόσθετα δικαιολογητικά.
Τι συμβαίνει με τις γονικές παροχές που δεν «στέκουν» οικονομικά
Οι έλεγχοι δεν σταματούν στη μεταφορά των χρημάτων. Η ΑΑΔΕ εξετάζει παράλληλα αν ο δωρητής διέθετε την πραγματική οικονομική δυνατότητα να διαθέσει το μεταβιβαζόμενο ποσό. Ανατρέχει στα δηλωθέντα εισοδήματα, στην ανάλωση κεφαλαίου παρελθόντων ετών, στις τραπεζικές κινήσεις και σε κάθε διαθέσιμο στοιχείο που τεκμηριώνει την προέλευση των κεφαλαίων. Αν διαπιστωθεί ότι ο δωρητής αδυνατούσε να δικαιολογήσει οικονομικά τη μεταβίβαση, η γονική παροχή μπορεί να αποτελέσει έναυσμα για εκτενέστερο φορολογικό έλεγχο, ακόμη κι αν η αρχική δήλωση είχε παραληφθεί χωρίς παρατηρήσεις. Η εκκαθάριση της δήλωσης, δηλαδή, δεν συνεπάγεται την οριστική αρχειοθέτηση της υπόθεσης.
Η δυνατότητα για τριγωνικές μεταβιβάσεις
Από την άλλη πλευρά, το νομοθετικό πλαίσιο παρέχει τη δυνατότητα νόμιμης φορολογικής εξοικονόμησης σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Πρόκειται για τις λεγόμενες «τριγωνικές μεταβιβάσεις», όπου τα κεφάλαια δεν μεταφέρονται απευθείας στον τελικό αποδέκτη, αλλά διοχετεύονται αρχικά σε γονέα ή παππού/γιαγιά και στη συνέχεια στον τελικό συγγενή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι δωρεές μεταξύ αδελφών. Αν ένας αδελφός μεταβιβάσει απευθείας χρήματα στον άλλον, η συναλλαγή φορολογείται ως δωρεά μεταξύ συγγενών δεύτερης κατηγορίας. Αν, όμως, τα χρήματα μεταφερθούν πρώτα στον πατέρα ή τη μητέρα και ακολούθως δοθούν ως γονική παροχή στο άλλο τέκνο, οι δύο διαδοχικές μεταβιβάσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν χωρίς φορολογική επιβάρυνση.
Η ίδια δυνατότητα υφίσταται και σε ορισμένες μεταβιβάσεις μεταξύ θείων και ανιψιών ή ακόμη και μεταξύ εξαδέλφων, εφόσον μεσολαβεί συγγενής πρώτου βαθμού που συνδέεται και με τα δύο μέρη. Ωστόσο, η διαδικασία οφείλει να τηρηθεί με απόλυτη ακρίβεια. Κάθε στάδιο μεταβίβασης πρέπει να εκτελείται πραγματικά μέσω του τραπεζικού συστήματος, να υποβάλλεται η αντίστοιχη δήλωση και να διατηρείται το σύνολο των αποδεικτικών στοιχείων. Σε διαφορετική περίπτωση, η ΑΑΔΕ δύναται να προσπεράσει τα ενδιάμεσα στάδια και να επιβάλει τον φόρο που αναλογεί στην απευθείας σχέση μεταξύ του αρχικού δωρητή και του τελικού δικαιούχου.