Η Ευρώπη έχασε έδαφος εκεί όπου κρίθηκε η νέα οικονομική ισχύς. Μέσα σε δύο δεκαετίες, η Ευρωπαϊκή Ένωση πέρασε από θέση υπεροχής απέναντι στις ΗΠΑ σε καθαρή υστέρηση, με μεγαλύτερο βάρος να πέφτει στην τεχνολογία, στις επενδύσεις και στην παραγωγικότητα.
Το 2006 η ευρωπαϊκή οικονομία ήταν μεγαλύτερη από την αμερικανική. Ακόμη και μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, η Ευρώπη κρατούσε προβάδισμα σε ονομαστικούς όρους. Για το 2026, όμως, οι εκτιμήσεις δείχνουν αμερικανικό ΑΕΠ κοντά στα 32,47 τρισ. δολάρια, έναντι περίπου 23 τρισ. δολαρίων για την ΕΕ. Η διαφορά πλησιάζει τα 9,5 τρισ. δολάρια.
Οι ισοτιμίες επηρεάζουν πάντα τέτοιες συγκρίσεις. Δεν εξηγούν όμως από μόνες τους μια τόσο μακρά απόκλιση. Οι ΗΠΑ καθάρισαν ταχύτερα τις πληγές του τραπεζικού τους συστήματος μετά το 2008, ενώ η Ευρωζώνη μπήκε σχεδόν αμέσως στην κρίση χρέους. Αυτό καθυστέρησε την ανάκαμψη, περιόρισε τις επενδύσεις και άφησε βαθύτερα σημάδια.
Το πρόβλημα είναι πιο βαθύ: Οι αμερικανικές επιχειρήσεις επένδυσαν πολύ περισσότερο σε ψηφιακές υποδομές, cloud, ημιαγωγούς, λογισμικό και κέντρα δεδομένων. Οι πραγματικές επιχειρηματικές επενδύσεις στις ΗΠΑ εκτιμάται ότι αυξάνονται περίπου 40% από το 2021 έως το τέλος του 2027, ενώ στην Ευρώπη η άνοδος κινείται κοντά στο 12%. Στις ψηφιακές επενδύσεις η απόσταση είναι ακόμη μεγαλύτερη, με την Ευρωζώνη γύρω στο 13% των συνολικών επενδύσεων και τις ΗΠΑ πάνω από το 27%.
Η παραγωγικότητα αποτελεί την καρδιά της διαφοράς. Πριν από την πανδημία, η παραγωγικότητα της εργασίας στις ΗΠΑ αυξανόταν περίπου με διπλάσιο ρυθμό σε σχέση με την Ευρωζώνη. Μετά την πανδημία, η Ευρώπη δέχθηκε και το πλήγμα της ενεργειακής κρίσης, καθώς η απομάκρυνση από το ρωσικό φυσικό αέριο αύξησε το κόστος για μεγάλο μέρος της βιομηχανίας.
Η Ευρώπη παραμένει ισχυρή σε αυτοκινητοβιομηχανία, μηχανήματα, χημικά, ενέργεια, άμυνα και προηγμένη μεταποίηση. Ωστόσο, η γραφειοκρατία, οι διαφορετικοί εθνικοί κανόνες και η έλλειψη βαθιάς ενιαίας κεφαλαιαγοράς δυσκολεύουν τις εταιρείες να μεγαλώσουν γρήγορα. Η ενιαία αγορά των 450 εκατ. καταναλωτών δεν λειτουργεί ακόμη με την ίδια ευκολία σε υπηρεσίες και χρηματοδότηση.
Η αντιστροφή της πορείας περνά από περισσότερες παραγωγικές επενδύσεις, φθηνότερη ενέργεια, λιγότερα εμπόδια στην επέκταση των επιχειρήσεων και ταχύτερη μετατροπή της ευρωπαϊκής έρευνας σε μεγάλες εταιρείες με διεθνή παρουσία.