
Μια νέα μέθοδο ανάλυσης δεδομένων χρησιμοποιεί η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) για να εντοπίζει ύποπτες διασυνδέσεις μεταξύ επιχειρήσεων και φυσικών προσώπων, αποκαλύπτοντας περιπτώσεις πιθανής φοροδιαφυγής και χρησιμοποίησης «αχυρανθρώπων». Πρόκειται για τον μαθηματικό δείκτη ομοιότητας Jaccard, ο οποίος αξιοποιήθηκε στην υπόθεση της Θεσσαλονίκης, όπου εντοπίστηκε δίκτυο 380 επιχειρήσεων και 205 προσώπων, με συνολικές οφειλές 43 εκατ. ευρώ προς το Δημόσιο.
Με όριο ομοιότητας άνω του 5%, καταγράφηκαν 719 συνδέσεις μεταξύ 369 ΑΦΜ, οι οποίες σχημάτισαν 29 ομάδες. Η μεγαλύτερη ομάδα περιλάμβανε 262 ΑΦΜ.
Με όριο άνω του 10%, εντοπίστηκαν 504 συνδέσεις μεταξύ 330 ΑΦΜ, που οργανώθηκαν σε 60 ομάδες. Η μεγαλύτερη αποτελούνταν από 34 ΑΦΜ.
Με όριο άνω του 20%, προέκυψαν 358 συνδέσεις μεταξύ 270 ΑΦΜ, σε 77 ομάδες. Η μεγαλύτερη περιλάμβανε 13 ΑΦΜ.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι όσο αυξάνεται το ελάχιστο απαιτούμενο ποσοστό ομοιότητας, τόσο περιορίζεται ο αριθμός των συνδέσεων που πληρούν τα κριτήρια.
Αποτέλεσμα είναι τα μεγαλύτερα επιχειρηματικά δίκτυα να διαχωρίζονται σε μικρότερες ομάδες, επιτρέποντας πιο στοχευμένη διερεύνηση.
Πώς αποκαλύπτονται οι έμμεσες διασυνδέσεις
Η συγκεκριμένη τεχνική επιτρέπει τον εντοπισμό σχέσεων ακόμη και μεταξύ προσώπων που δεν συνδέονται άμεσα.
Για παράδειγμα, εάν ένα πρόσωπο Α συνδέεται επιχειρηματικά με το Β και το Β με το Γ, μπορεί να σχηματιστεί ένα κοινό δίκτυο, ακόμη και χωρίς άμεση επιχειρηματική σχέση μεταξύ του Α και του Γ.
Με τη χαρτογράφηση τέτοιων αλυσίδων, οι ελεγκτικές υπηρεσίες αποκτούν τη δυνατότητα να εξετάζουν ευρύτερα επιχειρηματικά σχήματα και να εντοπίζουν επαναλαμβανόμενα μοτίβα.
Οι ομάδες που προκύπτουν αξιοποιούνται για την ιεράρχηση των φορολογικών ελέγχων, χωρίς να θεωρείται ότι όλα τα πρόσωπα ή οι επιχειρήσεις που περιλαμβάνονται σε αυτές εμπλέκονται σε παράνομη δραστηριότητα.
Διασταυρώσεις στοιχείων από ΓΕΜΗ, τράπεζες και myDATA
Η εφαρμογή του δείκτη Jaccard εντάσσεται στην προσπάθεια της ΑΑΔΕ να αξιοποιεί μεγάλους όγκους δεδομένων για την αποτελεσματικότερη διενέργεια φορολογικών ελέγχων.
Η διασύνδεση στοιχείων από το ΓΕΜΗ, τραπεζικές πληροφορίες, κτηματολογικά δεδομένα και ηλεκτρονικές πληρωμές επιτρέπει την πληρέστερη καταγραφή των σχέσεων μεταξύ εταιρειών και φυσικών προσώπων.
Παράλληλα, οι πληροφορίες από το myDATA και τις δηλώσεις ΦΠΑ μπορούν να συμβάλουν στον εντοπισμό συναλλακτικών χαρακτηριστικών που χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης.
Στόχος είναι να αναγνωρίζονται έγκαιρα περιπτώσεις στις οποίες επιχειρήσεις διακόπτουν τη δραστηριότητά τους αφήνοντας ανεξόφλητες οφειλές, ενώ η ίδια επιχειρηματική δραστηριότητα ενδέχεται να συνεχίζεται μέσω διαφορετικών εταιρικών σχημάτων.
Η τεχνολογία δεν υποκαθιστά τον φορολογικό έλεγχο
Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι η χρήση του δείκτη αποτελεί εργαλείο εντοπισμού πιθανών κινδύνων και όχι μηχανισμό αυτόματης απόδειξης της φοροδιαφυγής.
Η διαπίστωση τυχόν παραβάσεων προϋποθέτει τη διενέργεια των προβλεπόμενων ελέγχων και την αξιολόγηση των πραγματικών δεδομένων κάθε υπόθεσης.
Η Αρχή έχει δημοσιοποιήσει και σχετικό βίντεο, στο οποίο παρουσιάζει τη μεθοδολογία ανάλυσης και τον τρόπο με τον οποίο η χαρτογράφηση των συνδέσεων μεταξύ ΑΦΜ μπορεί να αναδείξει υποθέσεις υψηλού ελεγκτικού ενδιαφέροντος.


