Η αναζήτηση σπιτιού με προσιτό ενοίκιο γίνεται όλο και δυσκολότερη. Μια πρόταση που επεξεργάζεται η κυβέρνηση επιχειρεί να αυξήσει τις διαθέσιμες κατοικίες μέσα από το μοντέλο Build to Rent, δηλαδή την κατασκευή σπιτιών αποκλειστικά για ενοικίαση. Η βασική ιδέα είναι να δοθούν κίνητρα στους επενδυτές, με αντάλλαγμα κατοικίες που θα παραμένουν για πολλά χρόνια στη μακροχρόνια μίσθωση, με συγκεκριμένα όρια στα ενοίκια. Ωστόσο, οι λεπτομέρειες βρίσκονται ακόμη υπό επεξεργασία και δεν αποτελούν οριστικές κυβερνητικές αποφάσεις.
Ενοίκιο ανάλογο με το οικογενειακό εισόδημα
Κεντρική πρόβλεψη της πρότασης είναι το ενοίκιο να μην ξεπερνά το 25%-30% του καθαρού μηνιαίου οικογενειακού εισοδήματος. Για ένα νοικοκυριό που διαθέτει 1.500 ευρώ τον μήνα, αυτό αντιστοιχεί σε ενοίκιο από 375 έως 450 ευρώ. Παράλληλα, προτείνεται να καθοριστούν ανώτατα μισθώματα ανά τύπο διαμερίσματος και περιοχή. Οι δικαιούχοι θα επιλέγονται με εισοδηματικά και άλλα κριτήρια, ενώ οι αυξήσεις των ενοικίων θα ακολουθούν προκαθορισμένους κανόνες, πιθανώς συνδεδεμένους με τον πληθωρισμό ή τον κατώτατο μισθό.
Μεγάλα συγκροτήματα με μακροχρόνιες δεσμεύσεις
Το σχέδιο αφορά οργανωμένες αναπτύξεις κατοικιών και όχι απλώς μεμονωμένα διαμερίσματα. Ως ενδεικτικά κατώτατα όρια εξετάζονται τα 3.000 τετραγωνικά μέτρα και τα 50 διαμερίσματα ανά συγκρότημα. Οι κατοικίες θα προσφέρονται αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση, με υποχρέωση διατήρησης της προσιτής χρήσης τους. Προτείνεται επίσης απαγόρευση πώλησης μεμονωμένων διαμερισμάτων για διάστημα, ενδεικτικά, 15 ετών. Ο συνολικός ορίζοντας του προγράμματος τοποθετείται ενδεικτικά στα 15-25 χρόνια, με διατήρηση των κινήτρων σε όλη τη διάρκειά του.
Περισσότερη δόμηση, αλλά με πολεοδομικούς κανόνες
Για να προσελκυστούν επενδύσεις, εξετάζονται πρόσθετα δικαιώματα δόμησης, ακόμη και η δυνατότητα προσθήκης ενός ή δύο ορόφων. Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης αλλαγές χρήσης κτιρίων, ταχύτερη αδειοδότηση και μείωση των απαιτούμενων θέσεων στάθμευσης στο 50% των προβλεπόμενων για κατοικίες. Το πολεοδομικό σκέλος, όμως, χρειάζεται ειδική νομική προετοιμασία, ώστε να είναι συμβατό με τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας. Επομένως, το μεγαλύτερο ύψος αποτελεί υπό εξέταση δυνατότητα και όχι δεδομένο δικαίωμα.
Φορολογικές ελαφρύνσεις και ευνοϊκότερα δάνεια
Τα προτεινόμενα κίνητρα περιλαμβάνουν μειωμένο ΦΠΑ για ανέγερση ή μετατροπή κατοικιών, με ενδεικτικό συντελεστή 6%, καθώς και φοροαπαλλαγές για εισοδήματα από ενοίκια και μερίσματα. Εξετάζεται επίσης απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ ή μειωμένος συντελεστής για συγκεκριμένο διάστημα. Στη χρηματοδότηση προτείνονται παρεμβάσεις που θα διευκολύνουν δάνεια χαμηλότερου επιτοκίου και μεγαλύτερης διάρκειας, ακόμη και έως 50 χρόνια. Η παραχώρηση δημόσιας γης μέσω μακροχρόνιας μίσθωσης και η πρόσβαση σε εθνικά και ευρωπαϊκά εργαλεία συμπληρώνουν το προτεινόμενο πλαίσιο.
Τι προβλέπεται για τους ενοικιαστές Για τους μισθωτές εξετάζονται μείωση ή απαλλαγή από δημοτικά τέλη και έκπτωση του ενοικίου από το φορολογητέο εισόδημα. Παράλληλα, προτείνεται κρατικός φορέας εποπτείας, που θα ελέγχει τα όρια των μισθωμάτων και την τήρηση των κριτηρίων. Το σχέδιο περιλαμβάνει και υποχρεώσεις: ασφάλιση με επιβάρυνση των ενοικιαστών για ζημιές πέρα από τη συνήθη χρήση, καθώς και διαδικασίες ταχείας έξωσης για κακή χρήση ή συστηματική καθυστέρηση πληρωμών. Οι συγκεκριμένοι όροι παραμένουν προτάσεις.
Οι αυξήσεις που πιέζουν τα νοικοκυριά
Η ανάγκη για περισσότερα σπίτια αποτυπώνεται στις ζητούμενες τιμές των αγγελιών. Από το 2021 έως το 2025, η μέση τιμή ενοικίασης αυξήθηκε κατά 24,9% στην Αττική και 28,4% στη Θεσσαλονίκη. Για οικογενειακές κατοικίες 70-110 τετραγωνικών μέτρων στην Αθήνα, καταγράφεται μέση αύξηση 18% την τελευταία τριετία. Σε συγκεκριμένο δείγμα κατοικιών της πρωτεύουσας, το μέσο ζητούμενο ενοίκιο έφτασε τα 980 ευρώ, από 830 ευρώ στις αρχές του 2023. Πρόκειται για τιμές αγγελιών, όχι απαραίτητα για τα ποσά των τελικών συμφωνιών.
Ο Ελαιώνας και τα παραδείγματα του εξωτερικού
Ο Ελαιώνας βρίσκεται στο επίκεντρο προτάσεων που συνδυάζουν κατοικίες, πράσινο και δημόσιους χώρους. Η Dimand προετοιμάζει πιλοτικό έργο 140 διαμερισμάτων, αποκλειστικά για ενοικίαση στην περιοχή. Παράλληλα, αξιολογούνται εργαλεία άλλων χωρών, όπως επιδοτήσεις κατασκευής, δημόσια γη και κρατικές εγγυήσεις. Στην Ιρλανδία, για παράδειγμα, σχετικό πρόγραμμα στηρίζει κατοικίες με ενοίκια τουλάχιστον 25% χαμηλότερα από την αγορά. Στην Ελλάδα, παρότι το εργαλείο έχει ήδη προβλεφθεί νομοθετικά, χρειάζονται υπουργικές αποφάσεις για τους ακριβείς όρους ενεργοποίησής του.
Γνωρίζατε αυτό το μοντέλο στέγασης; Αν βρήκατε το κείμενο ενδιαφέρον, μπορείτε να το μοιραστείτε και να περιηγηθείτε στην ιστοσελίδα για περισσότερα σχετικά θέματα.