Η μάχη για το πετρέλαιο
Ο σωρευτικός αντίκτυπος των χαμηλότερων κινεζικών εισαγωγών πετρελαίου. Με βάση τις τρέχουσες τάσεις, μέχρι τα τέλη Αυγούστου, το Πεκίνο θα είχε αγοράσει περίπου 450 εκατ. βαρέλια λιγότερα από ό,τι αν είχε διατηρήσει τις εισαγωγές του στα μέσα επίπεδα του 2025. Το έλλειμμα θα φτάσει κοντά στα 500 εκατ. βαρέλια μέχρι τον Νοέμβριο, ακόμη και με ανάκαμψη των εισαγωγών ©BloombergΟι αναλυτές υπογραμμίζουν ότι οι κινήσεις αυτές έγιναν πρωτίστως για την προστασία της κινεζικής οικονομίας. Ωστόσο, το αποτέλεσμα ήταν ευρύτερο: οι χαμηλότερες διεθνείς τιμές πετρελαίου ωφέλησαν την παγκόσμια οικονομία.
Εργαζόμενος σε διυλιστήριο πετρελαίου © EPA/MOHAMMED JALIL
Εγκαταστάσεις αποθήκευσης πετρελαίου στις Βρυξέλλες, Βέλγιο © EPA / OLIVIER MATTHYS
Πετρέλαιο: Γιατί τα σενάρια περί εξάντλησης των αποθεμάτων είναι υπερβολικά
Η εικόνα αυτή έχει οδηγήσει αρκετούς αναλυτές να προειδοποιούν για επικείμενη κρίση. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, είχε μάλιστα δηλώσει τον Ιούνιο ότι χωρίς συμφωνία με την Τεχεράνη τα διαθέσιμα αποθέματα θα μπορούσαν να εξαντληθούν μέσα σε λίγες εβδομάδες, προκαλώντας σοβαρές αναταράξεις στις αγορές.
Τα στοιχεία πράγματι δείχνουν ότι οι αμερικανικές στρατηγικές δεξαμενές βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1983, ενώ τα αποθέματα στον ενεργειακό κόμβο του Κάσινγκ στην Οκλαχόμα έχουν υποχωρήσει στα χαμηλότερα επίπεδα της τελευταίας δεκαετίας.
Οι αισιόδοξοι επενδυτές του πετρελαίου χρησιμοποιούν αυτά τα δεδομένα για να υποστηρίξουν ότι η αγορά οδηγείται αναπόφευκτα σε νέα εκρηκτική άνοδο των τιμών, επαναφέροντας ακόμη και προβλέψεις για 200 δολάρια ανά βαρέλι.
Ωστόσο, μια πιο προσεκτική ανάγνωση των στοιχείων δείχνει διαφορετική εικόνα. Η συνολική μείωση των αποθεμάτων αποδείχθηκε σημαντικά μικρότερη από ό,τι αναμενόταν όταν ξέσπασε η κρίση. Η αγορά προσαρμόστηκε καλύτερα χάρη στη χρήση εναλλακτικών αγωγών που παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ, στην αυξημένη δραστηριότητα δεξαμενόπλοιων που συνέχισαν να μεταφέρουν φορτία, στη μειωμένη κινεζική ζήτηση αλλά και στην αυξημένη παραγωγή από χώρες της αμερικανικής ηπείρου, όπως ο Καναδάς και η Αργεντινή.
Η Κίνα αποτελεί τη μεγαλύτερη «ασπίδα» της αγοράς
Ο ρόλος της Κίνας αποτελεί σημαντικό παράγοντα, σημειώνουν αναλυτές στο Bloomberg. Κατά την τελευταία δεκαετία, το Πεκίνο δημιούργησε τεράστια στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου, τα οποία πριν από την κρίση υπολογίζονταν σε περισσότερα από 1,4 δισ. βαρέλια.
Από αυτά εκτιμάται ότι έχουν χρησιμοποιηθεί περίπου 100 εκατ. βαρέλια, γεγονός που σημαίνει ότι η χώρα εξακολουθεί να διαθέτει εξαιρετικά ισχυρές εφεδρείες.
Αυτό εξηγεί γιατί οι κινεζικές εισαγωγές υποχώρησαν σημαντικά τους τελευταίους μήνες. Τον Ιούνιο βρέθηκαν περισσότερο από 40% χαμηλότερα σε σχέση με έναν χρόνο πριν, ενώ τον Ιούλιο ανέκαμψαν μερικώς, χωρίς όμως να επιστρέψουν στα επίπεδα του 2025.
Η Κίνα φαίνεται ότι συνεχίζει να αξιοποιεί τα στρατηγικά της αποθέματα αντί να αυξάνει επιθετικά τις αγορές από τη διεθνή αγορά, λειτουργώντας έτσι ως σταθεροποιητικός παράγοντας. Αυτό σημαίνει ότι η εικόνα των παγκόσμιων αποθεμάτων αλλάζει σημαντικά όταν συμπεριληφθεί η μεγαλύτερη εισαγωγική χώρα πετρελαίου στον κόσμο.
Τα στρατηγικά αποθέματα εξακολουθούν να προσφέρουν σημαντικό περιθώριο ασφαλείας
Παράλληλα, υπερβολικές θεωρούνται και οι εκτιμήσεις ότι οι στρατηγικές δεξαμενές των ανεπτυγμένων οικονομιών έχουν σχεδόν εξαντληθεί. Τα κράτη-μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) είχαν ανακοινώσει την απελευθέρωση περίπου 400 εκατ. βαρελιών στην αγορά. Μέχρι σήμερα όμως έχουν διατεθεί περίπου 290 εκατ. βαρέλια, ενώ αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη ξεκινήσει να αναπληρώνουν μέρος των αποθεμάτων τους.
Επιπλέον, οι ανεπτυγμένες οικονομίες εξακολουθούν να διαθέτουν περίπου 1 δισ. βαρέλια στρατηγικών αποθεμάτων, τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν εφόσον η κρίση παραταθεί. Ιδιαίτερα ισχυρή παραμένει η θέση της Ιαπωνίας και της Νότιας Κορέας, οι οποίες εξακολουθούν να διατηρούν σημαντικές ενεργειακές εφεδρείες.
Η συνολική εικόνα της αγοράς πετρελαίου είναι σαφώς πιο σύνθετη από όσο υποστηρίζουν τα πιο απαισιόδοξα σενάρια. Τα αποθέματα έχουν αναμφίβολα περιοριστεί και το διαθέσιμο περιθώριο ασφαλείας μειώνεται όσο συνεχίζεται η κρίση γύρω από το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ. Ωστόσο, η αγορά απέχει ακόμη από το σημείο πλήρους εξάντλησης.
Τα μεγάλα στρατηγικά αποθέματα της Κίνας, οι εναπομείνασες κρατικές εφεδρείες των ανεπτυγμένων οικονομιών και η προσαρμοστικότητα των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων εξακολουθούν να λειτουργούν ως σημαντικοί μηχανισμοί σταθεροποίησης.
Το πραγματικό διακύβευμα πλέον δεν είναι αν υπάρχουν ακόμη αποθέματα, αλλά για πόσο διάστημα μπορεί να συνεχιστεί η κρίση χωρίς να διαβρωθεί περαιτέρω αυτό το πολύτιμο ενεργειακό «μαξιλάρι».