Τα βαρέα και ανθυγιεινά μπορούν να ανοίξουν την πόρτα της σύνταξης νωρίτερα, αλλά δεν καλύπτουν κάθε δύσκολη δουλειά. Το ειδικό καθεστώς αφορά συγκεκριμένες εργασίες και ειδικότητες που προβλέπει ο Κανονισμός ΒΑΕ. Όσοι συγκεντρώνουν τις απαιτούμενες ημέρες ασφάλισης μπορούν να πάρουν πλήρη σύνταξη στα 62, χωρίς να χρειάζονται 40 χρόνια εργασίας. Σε ειδικές περιπτώσεις, όπως για ορισμένους οικοδόμους, η πλήρης αποχώρηση μπορεί να γίνει στο 60ό έτος. Για παλαιούς ασφαλισμένους με 10.500 ημέρες συνολικής ασφάλισης, από τις οποίες 7.500 στα βαρέα, προβλέπεται πλήρης σύνταξη στα 62 και μειωμένη στα 60. Το δικαίωμα όμως κρίνεται από τα ένσημα όπως έχουν καταχωριστεί, όχι μόνο από τον τίτλο της δουλειάς.
Η βασική διαδρομή για πλήρη σύνταξη στα 62 απαιτεί 4.500 ημέρες συνολικής ασφάλισης, από τις οποίες 3.600 στα βαρέα και ανθυγιεινά. Από αυτές, οι 1.000 πρέπει να βρίσκονται μέσα στην κρίσιμη 17ετία πριν από τη συμπλήρωση του ορίου ηλικίας. Εκεί σκοντάφτουν πολλοί εργαζόμενοι που έφυγαν από βαριά ειδικότητα αρκετά χρόνια πριν ζητήσουν σύνταξη. Στον Κανονισμό εντάσσονται, με ειδικούς όρους, οικοδομικές εργασίες, μεταλλεία, χυτήρια, ορισμένες βιομηχανικές εργασίες, αποκομιδή απορριμμάτων και συγκεκριμένες ειδικότητες σε υγεία και ΕΚΑΒ. Η εργασία σε επιχείρηση με βαριά δραστηριότητα δεν αρκεί από μόνη της, αφού διοικητικά ή βοηθητικά καθήκοντα μπορεί να μην ασφαλίζονται ως βαρέα.
Μεγάλη προσοχή χρειάζεται και στο επίδομα επικίνδυνης ή ανθυγιεινής εργασίας, γιατί δεν σημαίνει αυτόματα ασφάλιση στα βαρέα. Άλλη παγίδα είναι ο λανθασμένος χαρακτηρισμός ενσήμων ως κοινών, ενώ ο εργαζόμενος απασχολήθηκε σε ειδικότητα που θα μπορούσε να καλύπτεται από τον Κανονισμό. Για επαγγέλματα που εξαιρέθηκαν από τον πίνακα το 2012, ισχύουν μεταβατικοί κανόνες για όσους είχαν συμπληρώσει έως το τέλος του 2011 συγκεκριμένο αριθμό βαρέων ενσήμων. Οι ασφαλισμένοι πρέπει να ελέγχουν στον e-ΕΦΚΑ τον ατομικό λογαριασμό τους, την πρώτη ημερομηνία ασφάλισης, την ειδικότητα και τις ημέρες που εμφανίζονται ως βαρέες. Αν υπάρχουν κενά ή αμφισβητήσεις, χρειάζεται έλεγχος από την αρμόδια υπηρεσία πριν από την αίτηση, ώστε να αποφευχθούν απόρριψη και καθυστέρηση στην απονομή.