Υπάρχει μια λέξη απέναντι στην οποία παρατηρείται μια σχετική… αμηχανία στον οικονομικό τύπο. Αλλά ολοένα και πιο συχνά συσχετίζεται με ένα γνώριμό μας από το 2008 οικονομικό όρο, τα περιβόητα subprime loans, το «φυτίλι» που πυροδότησε την μεγάλη κρίση του χρέους, στα απόνερα της οποίας ακόμα… τσαλαβουτάει η ελληνική οικονομία. Η λέξη ή μάλλον ο οικονομικός όρος στον οποίο αναφερόμαστε είναι το «private credit».
Τι είναι το «private credit» και γιατί αξίζει άμεσης προσοχής;
Η ιστορία μάς πάει πίσω σχεδόν δύο δεκαετίες. Μετά την χρηματοπιστωτική κρίση και το κραχ του 2008, οι κεντρικές τράπεζες και οι εποπτικοί οργανισμοί υποχρέωσαν το χρηματοπιστωτικό σύστημα να δεσμευθεί σε ένα πλέγμα υποχρεώσεων ασφάλειας των κεφαλαίων τους που έκανε την ζωή … δύσκολη στις τράπεζες και τις χρηματαγορές. Εγγυήσεις κεφαλαίων, αυξημένα δεσμευμένα κεφάλαια, περιορισμοί κ.λ.π., όροι μέσα στους οποίους δεν μπορούσε να αναπτυχθεί η «μόχλευση» που απαιτούσαν οι αγορές και οι επενδύσεις με επαρκή απόδοση κεφαλαίων.
Έτσι οι τράπεζες βρήκαν διέξοδο λίγο πιο… έξω από τα όρια του εποπτευόμενου χώρου, εκεί που δεν υπάρχει έλεγχος και εποπτεία από τις Κεντρικές Τράπεζες και τους μηχανισμούς εποπτείας, στο περιβόητο σκιώδες χρηματοπιστωτικό σύστημα που με τον καιρό σταθεροποίησε το όνομα του ως «private credit».
Που βρέθηκαν τα λεφτά για να οικοδομηθεί αυτό το σύστημα; Μα από τις τράπεζες. Εκεί επένδυσαν τα κεφάλαιά τους σε μεγάλο και ολοένα αυξανόμενο βαθμό. Και άρχισε μία χωρίς ιστορικό προηγούμενο μόχλευση που επιταχύνθηκε τελευταία λόγω των απαιτήσεων χρηματοδότησης του τομέα του ΑΙ. Γιατί; Γιατί οι αποδόσεις των κεφαλαίων τους ήταν πολύ μεγαλύτερες εκεί έξω από την ασφυκτική εποπτεία του συστήματος.
Εν γνώση των κεντρικών τραπεζών; Και βέβαια εν γνώση των Κεντρικών Τραπεζών που έκαναν μέχρι σχεδόν σήμερα τα στραβά μάτια γιατί διαφορετικά οι τράπεζες δεν θα μπορούσαν να σηκώσουν κεφάλι από την ζημιά του 2008. Αλλά όλα έχουν ένα όριο. Και σήμερα φαίνεται ότι έχουμε φτάσει σ’ αυτό το όριο γιατί από την «διαδικασία» αυτή έχει γεννηθεί ένα άλλο «τερατάκι» που μοιάζει πολύ με τα subprime loans. Με την διαφορά ότι είναι πολύ μα πολύ μεγαλύτερο και διαπερνά σχεδόν ολόκληρη την χρηματαγορά με κεφάλαια που ξεπερνούν τα δύο τρισεκατομμύρια δολάρια.
Δηλαδή δύο τρισεκατομμύρια εξω-τραπεζικής χρηματοδότησης, που αξιολογούνται και αποτιμώνται με εσωτερικά μοντέλα των private credit funds, χωρίς στοιχειώδη εποπτεία και πραγματική διαφάνεια.
Χαρακτηριστικό είναι ότι – με βάση τα γνωστά δημοσιευμένα στοιχεία – το 69% του κλάδου έχει αξιολόγηση μόλις B- ή και χαμηλότερη, ενώ το 25% περίπου αυτών βρίσκεται ήδη σε ζώνη αξιολόγησης CCC ! Μεταφέρουμε αυτό που έχει ειπωθεί γι’ αυτά τα κεφάλαια χωρίς διπλωματία, «the reality of the asset class is concentrated subprime corporate lending». Με απλά λόγια πρόκειται για επιχειρηματικά subprime loans, αλλά τεράστιας κλίμακας …
Ο παραλληλισμός με τα στεγαστικά subprime του 2006–2008 είναι ουσιαστικός και σαφής.
Τότε, τοξικά δάνεια «τυλίχθηκαν» στα περιβόητα CDOs, αξιολογήθηκαν ως ασφαλείς τίτλοι και πουλήθηκαν στις αγορές σαν … ζεστά κουλούρια. Τι συμβαίνει σήμερα; Σύμφωνα με τα πρόσφατα δημοσιεύματα που συλλέξαμε ένας από τους πρωταγωνιστές του χώρου του private credit, η «Apollo» παρουσίασε ένα νέο «structured credit vehicle» δηλαδή ένα σύνθετο ομόλογο, βασισμένο σε δάνεια και συμμετοχές στα ίδια της τα funds… Αυτό το «προϊόν», ένα από τα πλέον αξιόπιστα και γνωστά οικονομικά ΜΜΕ της WS, το περιέγραψε… ευθέως ως ένα αντίγραφο των CDOs της κρίσης του 2008 !
Αλλαο ένα ενδεικτικό στοιχείο είναι ότι το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ άνοιξε έρευνα στις πρακτικές αποτίμησης του BlackRock TCP Capital, εξετάζοντας αν τα «illiquid assets» που διακινεί αποτιμούνται υψηλότερα από την πραγματική αξία τους.
Που βρισκόμαστε; Βρισκόμαστε πλέον σε ένα σημείο όπου το βασικό ερώτημα αφορά στο ποια «αιτία» ή «γεγονός», μπορεί να πυροδοτήσει την εκκίνηση της πτώσης αυτής της χιονοστιβάδας απαξίωσης τίτλων και assets, που οι πραγματικές αξίες τους δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα.
Μπορεί αυτό το «γεγονός» να έχει ήδη «γεννηθεί» στην κρίση στο Περσικό Κόλπο; Μπορεί η ενεργειακή κρίση και το κύμα των πληθωριστικών πιέσεων που έχει αρχίσει να αναδύεται πίσω από το sell off των ομολόγων και των μετοχών να πυροδοτήσει αυτή την… χιονοστιβάδα;
Ο Διευθύνων Σύμβουλος του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας περιέγραψε την κατάσταση από τον αποκλεισμό του Στενού Ορμούζ ως «την μεγαλύτερη απειλή για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια στην ιστορία», κατά συνέπεια και την εκρηκτική άνοδο του πληθωρισμού.
Η Παγκόσμια Τράπεζα προβλέπει άνοδο των τιμών ενέργειας κατά 24% εφέτος, με τον πληθωρισμό στις αναπτυσσόμενες οικονομίες να ανέρχεται κατά μέσο όρο στο 5,1%. Στις ΗΠΑ, ο πληθωρισμός ενέργειας έφτασε το 17,87% σε ετήσια βάση τον Απρίλιο, δηλαδή ένα μέγεθος που καθιστά οποιαδήποτε χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής, όχι απλώς δύσκολη, αλλά πρακτικά αδύνατη.
Και εδώ ίσως βρίσκεται το κρίσιμο σημείο διασύνδεσης αυτής της κρίσης.
Γιατί δανειολήπτες με rating CCC δεν γίνεται να αναχρηματοδοτούνται σε ένα περιβάλλον όπου το 30ετές ομόλογο των ΗΠΑ «κυκλοφορεί» με επιτόκιο πάνω από 5%. Αυτοί οι δανειολήπτες σ’ αυτές τις συνθήκες… χρεοκοπούν. Και όταν οι χρεοκοπίες αρχίσουν να σωρεύονται σε έναν κλάδο όπου τα assets αποτιμώνται με αδιαφανή εσωτερικά μοντέλα, η «προσαρμογή» της αγοράς δεν γίνεται σταδιακά. Γίνεται απότομα, σαν χιονοστιβάδα.
Κάπως έτσι ξεκίνησε και το 2007 (Bear Sterns, κ.λ.π.) και φτάσαμε στο 2008.
Το private credit και η ενεργειακή κρίση στο Ορμούζ προφανώς διασυνδέονται πλέον με ολοένα και πιο ανελαστικούς δεσμούς καθώς πληθωρισμός και επιτόκια πέρνουν την ανηφόρα. Το αν η ενεργειακή κρίση μπορεί να είναι «αυτό» το φυτίλι είναι κάτι που μένει να το δούμε… Ίσως και περισσότερο σύντομα από όσο περιμένουμε.