Αντιμέτωπη με μία από τις σοβαρότερες κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών βρίσκεται η ελληνική κτηνοτροφία – η οποία έχει ήδη στοχοποιηθεί με το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ – καθώς η ταυτόχρονη εξάπλωση της ευλογιάς προβάτων και η απειλή του αφθώδους πυρετού δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα για την παραγωγή, την αγορά και τον καταναλωτή.
Παράλληλα, η εμφάνιση κρουσμάτων αφθώδους πυρετού – μίας εξαιρετικά μεταδοτικής νόσου που πλήττει όχι μόνο αιγοπρόβατα αλλά και βοοειδή και χοίρους– εντείνει την ανησυχία. Ειδικά στη Λέσβο, όπου επιβλήθηκαν αυστηρά περιοριστικά μέτρα, η τοπική οικονομία δοκιμάζεται σκληρά, με τους κτηνοτρόφους να βρίσκονται μπροστά στον κίνδυνο να χάσουν τα κοπάδια τους και την παραγωγή τους.
Υπό κατάρρευση η κτηνοτροφία
Ωστόσο, η κρίση δεν αφορά μόνο την υγειονομική διάσταση. Οι οικονομικές επιπτώσεις για τους κτηνοτρόφους είναι ήδη δραματικές. Όπως επισημαίνει στον ΟΤ ο πρόεδρος του ΣΕΚΑ, το κόστος παραγωγής έχει εκτοξευθεί, ενώ οι αποζημιώσεις είτε καθυστερούν είτε δεν επαρκούν για να καλύψουν τις απώλειες. «Ακόμα και 10 ευρώ/κιλό να πληρωθούν οι παραγωγοί για το αρνί το Πάσχα, το ποσό αυτό δεν φτάνει να καλύψει το κόστος παραγωγής που έχει εκτοξευθεί», τονίζει.
Την ίδια στιγμή, ο εγκλεισμός των ζώων, η αύξηση των ζωοτροφών, το υψηλό κόστος ενέργειας και οι ελλείψεις εργατικών χεριών στην κτηνοτροφία δημιουργούν ένα ασφυκτικό περιβάλλον, που οδηγεί πολλούς παραγωγούς στην εγκατάλειψη του επαγγέλματος.
Και σε όλα αυτά έρχονται να προστεθούν οι ελλιπείς και καθυστερημένες αποζημιώσεις, που εντείνουν την οικονομική ασφυξία των κτηνοτρόφων. Χαρακτηριστικά όπως αναφέρει στον ΟΤ ο πρόεδρος του ΣΕΚ, αν και το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ανακοινώνει μέτρα για τους κτηνοτρόφους, αυτά ακόμα δεν έχουν προχωρήσει. «Συγχρόνως ακούμε την ηγεσία του υπουργείου να ανακοινώνει χρηματοδοτήσεις και δάνεια για την περιβόητη ανασύσταση των κοπαδιών μας. Όμως με αυτόν τον τρόπο ανασύσταση δεν μπορεί να γίνει. Επομένως, το μέλλον προδιαγράφεται δυσοίωνο για την κτηνοτροφία και δεν αναμένεται να ανακάμψει τα επόμενα χρόνια», σημειώνει ο κ. Μόσχος.
Πώς διαχειρίστηκε η κρίση στην κτηνοτροφία
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται και η διαχείριση της κρίσης από την πλευρά της πολιτείας. Επιστημονικοί και επαγγελματικοί φορείς επισημαίνουν καθυστερήσεις, ελλείψεις συντονισμού και υποστελέχωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών, που περιόρισαν την αποτελεσματικότητα των μέτρων.
Η στρατηγική της μαζικής θανάτωσης ζώων («stamping out») αμφισβητείται, ιδιαίτερα όταν δεν εφαρμόζεται άμεσα, καθώς οι καθυστερήσεις μπορεί να συμβάλλουν στη διασπορά του ιού αντί να την περιορίζουν.
Παράλληλα, τίθενται ερωτήματα για την απουσία ενός ολοκληρωμένου σχεδίου πρόληψης και ελέγχου, καθώς και για τη μη αξιοποίηση σύγχρονων εργαλείων, όπως ο οργανωμένος εμβολιασμός με τεχνολογία που επιτρέπει τη διάκριση μεταξύ εμβολιασμένων και νοσούντων ζώων.
Χαρακτηριστική είναι η παρέμβαση του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΓΕΩΤΕΕ), το οποίο δεν αποδίδει τη σημερινή κατάσταση σε περιστασιακούς παράγοντες, αλλά σε μία αλληλουχία λανθασμένων επιλογών των τελευταίων ετών από πλευράς του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ) μεταξύ των οποίων είναι:
- Η ολιγωρία στη συγκρότηση και πλήρη ενεργοποίηση κρίσιμων δομών διαχείρισης κρίσεων, όπως το Εθνικό Κέντρο Ελέγχου Κρίσης.
- Η λήψη πρόχειρων και μη τεκμηριωμένων επιδημιολογικά μέτρων.
- Η αποδυνάμωση και υποστελέχωση των δημόσιων κτηνιατρικών δομών (Περιφερειών και Κτηνιατρικών Εργαστηρίων), που άφησαν τη χώρα απροστάτευτη.
- Ο παραγκωνισμός του διαπιστευμένου δικτύου κτηνιατρικών εργαστηρίων του ΥΠΑΑΤ, με την αποστολή δειγμάτων στο Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης, αντί να ενισχυθεί το Κτηνιατρικό Κέντρο Θεσσαλονίκης και το Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, καθώς και η ολιγωρία λήψης των ενδεδειγμένων μέτρων, όπως στον Έβρο, που αφέθηκε χωρίς ουσιαστική ενίσχυση από τον Αύγουστο του 2024.