Ένα νέο χρηματοδοτικό εργαλείο, με έντονο κοινωνικό και αναπτυξιακό αποτύπωμα, εισέρχεται στο προσκήνιο της ελληνικής οικονομίας, φιλοδοξώντας να καλύψει το κενό που αφήνει η σταδιακή ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης. Πρόκειται για το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, ένα πρόγραμμα που αναμένεται να κινητοποιήσει συνολικά 5,3 δισ. ευρώ έως το 2032, με στόχο την ενεργειακή αναβάθμιση, τη στήριξη της στέγασης και τον εκσυγχρονισμό των μεταφορών. Το νέο αυτό πλαίσιο απευθύνεται κυρίως σε ευάλωτα νοικοκυριά –περίπου 1,5 εκατομμύριο– αλλά και σε περίπου 70.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις, επιχειρώντας να μετριάσει τις κοινωνικές επιπτώσεις της ενεργειακής μετάβασης και της ανόδου του κόστους ζωής. Η εφαρμογή του αναμένεται να ξεκινήσει το 2026, μέσα από ένα πλέγμα 25 παρεμβάσεων που θα αναπτυχθούν σταδιακά μέχρι το τέλος της δεκαετίας. Κεντρικό βάρος δίνεται στον τομέα της ενέργειας, ο οποίος απορροφά σχεδόν το 40% των πόρων. Στην «καρδιά» των δράσεων βρίσκεται ένα νέο, ενισχυμένο πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών, που θα δίνει τη δυνατότητα σε νοικοκυριά να προχωρήσουν σε παρεμβάσεις με πολύ υψηλά ποσοστά επιδότησης, τα οποία σε ορισμένες περιπτώσεις θα υπερβαίνουν το 80%. Παράλληλα, σημαντικά κονδύλια κατευθύνονται στην αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης και θερμοσιφώνων, με στόχο τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης και του κόστους.
Στο πεδίο της στέγασης, προβλέπεται η κατασκευή χιλιάδων κοινωνικών κατοικιών, ενώ ενισχύονται και οι υποδομές φοιτητικής στέγασης, σε μια προσπάθεια να αντιμετωπιστεί η πίεση που ασκούν οι υψηλές τιμές ενοικίων. Την ίδια στιγμή, εισάγονται νέες μορφές στήριξης, όπως κοινωνικά σχήματα μίσθωσης, που επιχειρούν να προσφέρουν πιο ευέλικτες λύσεις για ευάλωτες ομάδες. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στις μεταφορές, με δράσεις που εκτείνονται από την ενίσχυση των αστικών συγκοινωνιών και την ανανέωση του στόλου λεωφορείων έως την προώθηση της ηλεκτροκίνησης για επιχειρήσεις και επαγγελματίες. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται έργα αναβάθμισης του σιδηροδρομικού δικτύου, βελτίωσης της προσβασιμότητας και ανάπτυξης νέων υπηρεσιών μετακίνησης, τόσο σε αστικές όσο και σε αγροτικές περιοχές. Το Ταμείο δεν λειτουργεί απομονωμένα, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή στρατηγική, με συνολικό προϋπολογισμό δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ, που χρηματοδοτείται σε μεγάλο βαθμό από τα έσοδα του νέου συστήματος εμπορίας ρύπων. Στόχος είναι διττός: αφενός η προστασία των πιο ευάλωτων από το αυξανόμενο κόστος ενέργειας και καυσίμων και αφετέρου η επιτάχυνση των επενδύσεων σε καθαρές τεχνολογίες.