Μια ουσιαστική θεσμική τομή για την ενίσχυση της προσβασιμότητας στις τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες σηματοδοτεί η νέα υπουργική απόφαση που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Με το νέο αυτό πλαίσιο, επιχειρείται να αρθούν χρόνιες δυσκολίες που αντιμετώπιζαν μέχρι σήμερα τα άτομα με αναπηρία, τόσο στο επίπεδο του κόστους όσο και στην καθημερινή χρήση βασικών υπηρεσιών επικοινωνίας. Η ρύθμιση εισάγει συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τους παρόχους τηλεπικοινωνιών, με στόχο η πρόσβαση στην τεχνολογία να πάψει να αποτελεί προνόμιο και να μετατραπεί σε αυτονόητο δικαίωμα. Στο επίκεντρο βρίσκεται η πρόβλεψη για διάθεση ειδικών smartphones σε ανώτατη τιμή 70 ευρώ για πολίτες με ποσοστό αναπηρίας άνω του 67%, καθώς και η ενεργοποίηση ψηφιακής διαδικασίας ταυτοποίησης μέσω του Εθνικού Μητρώου Ατόμων με Αναπηρία.
Η σημαντικότερη ίσως και πιο άμεσα ορατή αλλαγή αφορά τις ίδιες τις συσκευές κινητής τηλεφωνίας. Οι πάροχοι υποχρεώνονται να διαθέτουν τουλάχιστον ένα μοντέλο έξυπνου κινητού, προσαρμοσμένου στις ανάγκες των δικαιούχων, σε χαμηλή τιμή. Δεν πρόκειται απλώς για φθηνότερες συσκευές, αλλά για τηλέφωνα που θα φέρουν λειτουργίες ουσιαστικής υποστήριξης: αναγνώστες οθόνης για άτομα με προβλήματα όρασης, ενίσχυση ήχου για βαρήκοους, μεγαλύτερα πλήκτρα, αλλά και επιλογές δόνησης ή οπτικών ειδοποιήσεων που διευκολύνουν την καθημερινή χρήση. Ταυτόχρονα, επιχειρείται να περιοριστεί και το οικονομικό βάρος του αναγκαίου βοηθητικού εξοπλισμού. Είδη όπως ειδικά ακουστικά, συσκευές Bluetooth και τεχνολογίες εναλλακτικής επικοινωνίας θα διατίθενται πλέον σε τιμή κόστους, ώστε να μειωθεί το πρόσθετο έξοδο που μέχρι σήμερα επιβάρυνε δυσανάλογα τους ανθρώπους με αναπηρία και τις οικογένειές τους.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στο κομμάτι της εξυπηρέτησης. Η νέα απόφαση παρεμβαίνει σε ένα πεδίο όπου καταγράφονταν συχνά καθυστερήσεις, δυσλειτουργίες και αποκλεισμοί, προβλέποντας απόλυτη προτεραιότητα για τους δικαιούχους τόσο στην επικοινωνία με τα τηλεφωνικά κέντρα όσο και στη διαδικασία αποκατάστασης τεχνικών βλαβών. Με αυτόν τον τρόπο, αναγνωρίζεται στην πράξη ότι η πρόσβαση στις τηλεπικοινωνίες δεν είναι απλώς ζήτημα άνεσης, αλλά συχνά ζήτημα ασφάλειας, αυτονομίας και κοινωνικής συμμετοχής. Παράλληλα, διευρύνονται και οι διαθέσιμοι τρόποι επικοινωνίας με τους παρόχους. Οι πολίτες που το χρειάζονται θα μπορούν να εξυπηρετούνται μέσω βιντεοκλήσης στη νοηματική γλώσσα, μέσω τεχνολογίας Real Time Text, αλλά και μέσω υπηρεσιών αυτόματης μετατροπής ομιλίας σε κείμενο. Η πρόβλεψη αυτή αντανακλά μια πιο σύγχρονη αντίληψη για την επικοινωνία, όπου το σύστημα οφείλει να προσαρμόζεται στις ανάγκες του χρήστη και όχι ο χρήστης στους περιορισμούς του συστήματος.
Στο ίδιο πνεύμα εντάσσεται και η υποχρέωση των εταιρειών να παρέχουν, χωρίς καμία επιπλέον χρέωση, λογαριασμούς και συμβάσεις σε προσβάσιμες μορφές, όπως Braille ή ηχητικά αρχεία, εφόσον αυτό ζητηθεί. Πρόκειται για μια πρόβλεψη με ισχυρό συμβολικό αλλά και πρακτικό φορτίο, καθώς συνδέεται άμεσα με την ισότιμη πρόσβαση στην πληροφόρηση και στη σύναψη συμβατικών σχέσεων. Το νέο κανονιστικό πλαίσιο περιλαμβάνει και μέτρα για τη διασφάλιση της αδιάλειπτης επικοινωνίας σε έκτακτες συνθήκες. Για τον λόγο αυτό προβλέπεται η παροχή συστημάτων UPS, ώστε οι υπηρεσίες επικοινωνίας να μην καταρρέουν σε περίπτωση διακοπής ηλεκτροδότησης. Η διάσταση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για ανθρώπους που εξαρτώνται από τις τηλεπικοινωνίες για λόγους υγείας, ασφάλειας ή άμεσης υποστήριξης. Επιπλέον, θεσπίζεται μηδενική χρέωση στη χρήση δεδομένων όταν πρόκειται για υπηρεσίες μεσολαβητικής επικοινωνίας, καταργώντας έτσι ακόμη ένα εμπόδιο στην καθημερινή πρόσβαση.
Καθοριστικής σημασίας θεωρείται και η αλλαγή στον τρόπο επιβεβαίωσης της ιδιότητας των δικαιούχων. Η διαδικασία περνά πλέον σε ψηφιακή βάση, μέσω διασύνδεσης με το Ψηφιακό Μητρώο Ατόμων με Αναπηρία, κάτι που εκτιμάται ότι θα περιορίσει τη γραφειοκρατία, θα μειώσει τις καθυστερήσεις και θα απλοποιήσει αισθητά τις σχετικές διαδικασίες. Η μετάβαση αυτή, ωστόσο, συνοδεύεται και από ειδικές προβλέψεις για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, με σαφή αναφορά στη συμμόρφωση προς το ευρωπαϊκό πλαίσιο του GDPR. Η χρήση των ευαίσθητων στοιχείων θα επιτρέπεται αποκλειστικά για τις ανάγκες παροχής των προβλεπόμενων διευκολύνσεων, ώστε να διασφαλίζεται η θεσμική ισορροπία ανάμεσα στην εξυπηρέτηση και στην προστασία της ιδιωτικότητας. Η εφαρμογή των νέων μέτρων δεν θα γίνει άμεσα στο σύνολό της, αλλά σε διαδοχικά στάδια. Το βασικό σώμα των ρυθμίσεων, δηλαδή η διάθεση των ειδικών συσκευών, η προτεραιότητα στην εξυπηρέτηση και η πρόβλεψη για UPS, αναμένεται να ενεργοποιηθεί μέσα σε εννέα μήνες, με ορίζοντα τον Νοέμβριο του 2026. Αντίθετα, οι πιο σύνθετες ψηφιακές παρεμβάσεις, όπως η πλήρης λειτουργία των υπηρεσιών μετατροπής ομιλίας σε κείμενο και η πλήρης διασύνδεση με το Ψηφιακό Μητρώο Ατόμων με Αναπηρία, τοποθετούνται χρονικά έως τον Φεβρουάριο του 2027.