Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε την Τετάρτη 21 Ιανουαρίου να παραπέμψει μια πρόσφατα υπογεγραμμένη εμπορική συμφωνία με τον νοτιοαμερικανικό συνασπισμό Mercosur στο ανώτατο δικαστήριο της ΕΕ, θέτοντας τη σκληρά διαπραγματευμένη συμφωνία σε νομικό αδιέξοδο.
Οι νομοθέτες στο Στρασβούργο ψήφισαν με 334 ψήφους υπέρ και 324 κατά να ζητήσουν από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (CJEU) να αποφασίσει εάν η συμφωνία είναι συμβατή με τους κανόνες του συνασπισμού.
Το δικαστήριο θα πρέπει τώρα να αξιολογήσει την νομική αμφισβήτηση, μια διαδικασία που θα μπορούσε να καθυστερήσει ή ακόμη και να ανατρέψει μια συμφωνία που θεωρείται ακρογωνιαίος λίθος της προσπάθειας των Βρυξελλών να ανοίξουν νέες αγορές.
Η συμφωνία που υπογράφηκε το Σάββατο με τη Βραζιλία, την Αργεντινή, την Ουρουγουάη και την Παραγουάη για τη δημιουργία μιας από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερου εμπορίου στον κόσμο, έχει συναντήσει σφοδρή αντίδραση από αγροτικές οργανώσεις που υποστηρίζονται από τη Γαλλία και άλλες χώρες.
Εκατοντάδες αγρότες είχαν συγκεντρωθεί με τρακτέρ έξω από το κτίριο του κοινοβουλίου πριν από την ψηφοφορία της Τετάρτης και ξέσπασαν σε πανηγυρισμούς όταν ανακοινώθηκε το αποτέλεσμα.
Η ψηφοφορία αποτελεί πλήγμα για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, της οποίας η πρόεδρος Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είχε μόλις λίγες ώρες νωρίτερα εκφωνήσει ομιλία στο κοινοβούλιο, προωθώντας τη «ιστορική συμφωνία». Μετά από περισσότερα από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων, η συμφωνία ΕΕ-Mercosur έλαβε νέα ώθηση εν μέσω της εκτεταμένης χρήσης δασμών και εμπορικών απειλών από την κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, η οποία έχει οδηγήσει τις χώρες να αναζητήσουν νέες συνεργασίες.
Η αμφισβήτηση ενώπιον του δικαστηρίου επικεντρώνεται στο κατά πόσον η συμφωνία μπορεί να εφαρμοστεί εν μέρει πριν από την πλήρη κύρωσή της από τα κράτη μέλη, όπως προβλέπει η Επιτροπή, και εάν περιορίζει παράνομα τις εξουσίες των Βρυξελλών σε ορισμένα θέματα περιβάλλοντος και ασφάλειας των τροφίμων.
Το κοινοβούλιο θα περιμένει τώρα τη γνώμη του δικαστηρίου πριν προχωρήσει σε ψηφοφορία για την έγκριση της συμφωνίας με τον Mercosur, ένα απαραίτητο βήμα για την πλήρη έναρξη ισχύος της. Ωστόσο, η Επιτροπή θα μπορούσε να προχωρήσει και να την εφαρμόσει προσωρινά, εν αναμονή της απόφασης, μια κίνηση που ενδέχεται να έχει εκρηκτικές πολιτικές συνέπειες.
Η Γερμανία, η Ισπανία και οι σκανδιναβικές χώρες, που αποτελούν σημαντικές δυνάμεις, υποστηρίζουν σθεναρά τη συμφωνία, επιθυμώντας να ενισχύσουν τις εξαγωγές, καθώς η Ευρώπη αντιμετωπίζει τον ανταγωνισμό της Κίνας και μια κυβέρνηση που επιβάλλει δασμούς. «Είμαστε πεπεισμένοι για τη νομιμότητα της συμφωνίας. Δεν πρέπει να υπάρξουν άλλες καθυστερήσεις. Η συμφωνία πρέπει να εφαρμοστεί προσωρινά», δήλωσε ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς μετά την ψηφοφορία.
Ωστόσο, η Γαλλία, η Πολωνία, η Αυστρία, η Ιρλανδία και η Ουγγαρία αντιτίθενται, λόγω ανησυχιών για τους γεωργικούς τους τομείς. «Ο αγώνας για την προστασία της γεωργίας μας και τη διασφάλιση της επισιτιστικής μας κυριαρχίας συνεχίζεται», δήλωσε ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό.
Η συμφωνία ευνοεί τις ευρωπαϊκές εξαγωγές αυτοκινήτων, κρασιού και τυριού, ενώ διευκολύνει την είσοδο στην Ευρώπη βοείου κρέατος, πουλερικών, ζάχαρης, ρυζιού, μελιού και σόγιας από τη Νότια Αμερική. Αυτό έχει εξοργίσει πολλούς Ευρωπαίους αγρότες, οι οποίοι έχουν μεταφέρει τρακτέρ στο Παρίσι, τις Βρυξέλλες και τη Βαρσοβία για να διαμαρτυρηθούν για την επίφοβη εισροή φθηνότερων προϊόντων που παράγονται με χαμηλότερα πρότυπα και απαγορευμένα φυτοφάρμακα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέφρασε τη «βαθιά της λύπη για την απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να ζητήσει γνώμη από το Δικαστήριο της ΕΕ…», χαρακτηρίζοντας ως αβάσιμα τα ερωτήματα που έθεσαν οι ευρωβουλευτές σχετικά με τη συμβατότητα των συμφωνιών που συνδέονται με τη συμφωνία.