Σαν να μην έφταναν οι προειδοποιήσεις για κλιμάκωση των γεωπολιτικών κινδύνων το 2026, οι οικονομολόγοι μας χτυπάνε και το καμπανάκι του δημόσιου χρέους, ως «βόμβα έτοιμη να εκραγεί».
Το (αντι)παράδειγμα της Ιαπωνίας
Αν ο Ντάλιο έχει δίκιο, αυτό που συνέβη πρόσφατα στην Ιαπωνία θα μπορούσε να θεωρηθεί περισσότερο ως μια προειδοποιητική στηθάγχη παρά ως πλήρης καρδιακή προσβολή.
Το χρέος της Ιαπωνίας είναι μακράν το μεγαλύτερο παγκοσμίως ως ποσοστό του ΑΕΠ (250%), αλλά μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν διαχειρίσιμο, αφού το μεγαλύτερο μέρος του αφορά εσωτερικό δανεισμό και εξυπηρετείται με χαμηλά επιτόκια.
Αυτό άλλαξε όταν στα τέλη Ιανουαρίου τα 30ετή κρατικά ομόλογα της Ιαπωνίας σημείωσαν την υψηλότερη ημερήσια πτώση στην ιστορία τους, με τις αποδόσεις να εκτοξεύονται στο 3,85%. Το γιεν έπεσε κατακόρυφα έναντι του δολαρίου, πριν ανακάμψει εν μέσω ισχυρών φημών για συντονισμένη δράση μεταξύ της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ και της Τράπεζας της Ιαπωνίας.
Η αναταραχή στις διεθνείς αγορές προήλθε από την ανακοίνωση πρόωρων εκλογών, με τη δέσμευση της ακροδεξιάς πρωθυπουργού Σανάε Τακαΐτσι, για γενναίες φορολογικές ελαφρύνσεις και αύξηση κοινωνικών δαπανών.
Οι επενδυτές άρχισαν να ξεπουλάνε ιαπωνικά ομόλογα, σε μια κίνηση που θεωρήθηκε «προειδοποίηση» και για άλλες χώρες με υψηλό χρέος, όπως οι ΗΠΑ. «Ακόμα και η μεγαλύτερη και ισχυρότερη οιονομία του πλανήτη δεν έχει ανοσία στους κινδύνους», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Κένεθ Γκρίφιν, επικεφαλής του πολυεθνικού hedge fund Citadel.
Τελικά η Τακαΐτσι «σάρωσε» στις εκλογές, ενώ παρά την άνοδο των χρηματιστηριακών δεικτών οι ανησυχίες για το χρέος επιμένουν.
Το χρέος στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, μετά από 15 χρόνια λιτότητας, κρίσης και κατάρρευσης των μισθών, το δημόσιο χρέος είναι υψηλότερο σε ονομαστικούς όρους από ό,τι ήταν το 2010, όταν μπήκαμε στα μνημόνια. Με βάση τα τελευταία στοιχεία του Οργανισμού Διαχείρισης Δημόσιου Χρέους (ΟΔΔΗΧ), το χρέος της γενικής κυβέρνησης ανέρχεται στα 368 δισεκατομμύρια ευρώ, όταν το 2010 ήταν 329 δισεκ. ευρώ.
Ως ποσοστό του ΑΕΠ ανέρχεται στο 150%, σχεδόν στα ίδια επίπεδα με το 2010 (146%), αν και έχει μειωθεί σε σύγκριση με το 2020 (206%), εν μέρει χάρη στον καλπάζοντα πληθωρισμό.
Ο ΟΔΔΗΧ ευελπιστεί το 2026 το χρέος να μειωθεί στο 138%, ενώ το 2027 μπορεί και να «χάσουμε» την πρωτιά της πιο καταχρεωμένης χώρας της Ευρωζώνης, από την Ιταλία.
Προς το παρόν παραμένουμε η χώρα με την υψηλότερη αναλογία δημόσιου χρέους ως προς το ΑΕΠ, με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο να κυμαίνεται στο 82%.