Σε δεινή θέση βρίσκεται ο γεωργικός τομέας
Βαθιά κρίση
Την ανησυχητική εικόνα για το μέλλον του πρωτογενούς τομέα στην Ελλάδα συνθέτουν και τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που φθάνουν έως και το 2024. Πίσω από τις ονομαστικές τιμές, που συντηρούνται σε υψηλά επίπεδα λόγω πληθωρισμού, κρύβεται μια βαθιά ύφεση σε όρους πραγματικής παραγωγής, με τους αγρότες να βλέπουν το εισόδημά τους να συμπιέζεται από την αύξηση του κόστους και τη μείωση των επιδοτήσεων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2024, το Καθαρό Επιχειρηματικό Εισόδημα στον γεωργικό κλάδο παρουσίασε οριακή μείωση της τάξης του 0,58%, διαμορφούμενο στα 6,489 δισ. ευρώ, έναντι 6,527 δισ. το 2023.
Ωστόσο, αυτή η φαινομενική σταθερότητα είναι παραπλανητική. Η Ακαθάριστη Αξία Παραγωγής αυξήθηκε ονομαστικά κατά 3,62%, όμως αυτή η αύξηση είναι καθαρά πληθωριστική. Αν κοιτάξει κανείς τους δείκτες όγκου (σε σταθερές τιμές), η εικόνα αντιστρέφεται πλήρως: η Ακαθάριστη Αξία Παραγωγής μειώθηκε κατά 1,14% σε πραγματικούς όρους.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο της έκθεσης αφορά την «καρδιά» της αγροτικής οικονομίας: την Προστιθέμενη Αξία. Ενώ σε τρέχουσες τιμές η Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία δείχνει αύξηση 6,13% , σε σταθερές τιμές (πραγματικός όγκος) κατέγραψε βουτιά 7,13% το 2024, μετά από μια ακόμη μεγαλύτερη πτώση 15,84% το 2023. Αυτό σημαίνει ότι ο ελληνικός αγροτικός τομέας παράγει λιγότερο πλούτο, παρόλο που τα προϊόντα πωλούνται ακριβότερα στο ράφι.
Η «μέγγενη» του κόστους και των επιδοτήσεων
Οι αγρότες βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα διπλό χτύπημα που ροκανίζει τη βιωσιμότητά τους:
Εκτίναξη Κόστους Παραγωγής: Η ενδιάμεση ανάλωση (κόστος για λιπάσματα, ενέργεια, ζωοτροφές κ.λπ.) αυξήθηκε κατά 1,31% σε αξία. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι οι αγρότες αναγκάστηκαν να χρησιμοποιήσουν 4,38% περισσότερες εισροές σε όγκο για να παράξουν τελικά λιγότερο προϊόν, γεγονός που υποδηλώνει μείωση της παραγωγικότητας.
Μείωση Επιδοτήσεων: Ένα ισχυρό πλήγμα στο εισόδημα αποτέλεσε η δραστική περικοπή των «Λοιπών Επιδοτήσεων Παραγωγής» κατά 11,49% το 2024, πέφτοντας στα 2,358 δισ. ευρώ.
Επιπρόσθετα, το κόστος της εξαρτημένης εργασίας (εργάτες γης) συνεχίζει την ανοδική του πορεία. Το 2024 αυξήθηκε κατά 7,95%, φτάνοντας τα 996 εκατ. ευρώ. Αυτή η αύξηση, σε συνδυασμό με τη μείωση της παραγωγής, δημιουργεί ασφυκτικές συνθήκες ρευστότητας για τις αγροτικές εκμεταλλεύσεις.