Το στεγαστικό ζήτημα επανήλθε δυναμικά στο προσκήνιο την περασμένη εβδομάδα, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αναδεικνύοντας το βάθος και τη διαρθρωτική φύση του προβλήματος. Η συζήτηση για μια πιο «προσιτή στέγη» βρέθηκε ψηλά στην ατζέντα του ελληνικού Κοινοβουλίου κατά τη συζήτηση του Προϋπολογισμού, ενώ την ίδια στιγμή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο με πέντε βασικούς άξονες παρέμβασης. Πρόκειται για ένα ζήτημα που αφορά πλέον το σύνολο της ευρωπαϊκής κοινωνίας. Περίπου ένας στους δέκα πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αδυνατεί να καλύψει εγκαίρως το ενοίκιο ή τη δόση του στεγαστικού του δανείου, με βασική αιτία το υψηλό κόστος κατοικίας σε σχέση με το διαθέσιμο εισόδημα. Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπου ένας στους δέκα κατοίκους δαπανά πάνω από το 40% του εισοδήματός του αποκλειστικά για τη στέγη, περιορίζοντας δραστικά το περιθώριο κάλυψης άλλων βασικών αναγκών.
Το ευρωπαϊκό σχέδιο για την προσιτή στέγη
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η πρόταση της Κομισιόν στηρίζεται σε πέντε πυλώνες δράσης, συνδυάζοντας μη δεσμευτικές πρωτοβουλίες και νομοθετικές παρεμβάσεις. Στόχος είναι η αύξηση της προσφοράς κατοικίας, η μείωση του κόστους και η προστασία των πιο ευάλωτων ομάδων. Ο πρώτος πυλώνας αφορά την ενίσχυση της προσφοράς στέγης μέσω καινοτομίας και ταχύτερων κατασκευαστικών διαδικασιών, με έμφαση σε ψηφιακές τεχνολογίες και κυκλικές πρακτικές. Παράλληλα, προβλέπεται κινητοποίηση σημαντικών πόρων, με τουλάχιστον 43 δισ. ευρώ να έχουν ήδη ενεργοποιηθεί και επιπλέον 10 δισ. ευρώ να προγραμματίζονται για τα έτη 2026–2027. Ο τρίτος άξονας επικεντρώνεται στην απλούστευση των κανονισμών, τόσο σε επίπεδο αδειοδοτήσεων όσο και χωροταξικού σχεδιασμού, ενώ προβλέπεται και νέα νομοθεσία για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, ώστε οι τοπικές αρχές να μπορούν να λαμβάνουν στοχευμένα μέτρα σε περιοχές με έντονη στεγαστική πίεση.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο Νέο Ευρωπαϊκό Μπάουχαους, το οποίο θα στηρίξει βιώσιμα και ποιοτικά έργα κατοικίας, καθώς και σε ειδικά προγράμματα για τη φοιτητική και κοινωνική στέγη. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζεται και η δημιουργία μηχανισμού εγγυήσεων, ώστε να μειωθεί ή να εξαλειφθεί η ανάγκη καταβολής εγγύησης από φοιτητές, σπουδαστές και μαθητευόμενους. Συνολικά, τόσο οι ελληνικές παρεμβάσεις όσο και το ευρωπαϊκό σχέδιο δείχνουν ότι το στεγαστικό πρόβλημα αντιμετωπίζεται πλέον ως κρίσιμο κοινωνικό ζήτημα και όχι απλώς ως ζήτημα αγοράς. Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν τα μέτρα αυτά θα εφαρμοστούν με την ταχύτητα και τη συνέπεια που απαιτεί η κλίμακα του προβλήματος – και αν θα καταφέρουν να μεταφραστούν σε πραγματικά προσιτή στέγη για όσους τη χρειάζονται περισσότερο.