Μια αποκαλυπτική εικόνα για τις αλλαγές στην ελληνική κοινωνία την τελευταία δεκαετία προκύπτει από την ανάλυση των φορολογικών δηλώσεων της περιόδου 2015-2024. Τα στοιχεία της ΑΑΔΕ καταγράφουν 263.000 λιγότερα προστατευόμενα παιδιά, αύξηση 47% στους φορολογουμένους που δηλώνουν ότι κατοικούν σε ενοικιαζόμενα σπίτια και σχεδόν τριπλασιασμό της συνολικής δαπάνης για αγορά αυτοκινήτων. Την ίδια στιγμή, περισσότερες οικογένειες δηλώνουν δίδακτρα ιδιωτικών σχολείων, ενώ οι ηλεκτρονικές πληρωμές έχουν αυξηθεί θεαματικά.
Την ίδια χρονιά, 139.220 φορολογούμενοι δήλωσαν συνολικά 11,5 δισ. ευρώ για αγορά ή βελτίωση ακινήτων.
Η μεγάλη απόσταση μεταξύ των συγκεκριμένων μεγεθών αναδεικνύει την περιορισμένη αξιοποίηση των φορολογικών κινήτρων που αποσκοπούν στην καταγραφή των εργασιών ανακαίνισης και στον περιορισμό της αδήλωτης οικονομικής δραστηριότητας.
Δημογραφικό: Χάθηκαν 263.000 προστατευόμενα παιδιά μέσα σε εννέα χρόνια
Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα στοιχεία για τον αριθμό των προστατευόμενων τέκνων στις φορολογικές δηλώσεις.
Το 2015 καταγράφονταν περίπου 2,27 εκατομμύρια εξαρτώμενα παιδιά, ενώ το 2024 είχαν περιοριστεί σε περίπου 2,01 εκατομμύρια.
Η μείωση αντιστοιχεί σε περίπου 263.000 παιδιά ή 11,5%.
Μάλιστα, η πτώση επιταχύνθηκε τα τελευταία χρόνια.
Έως το 2022 η ετήσια μείωση κυμαινόταν περίπου στο 1%, όμως το 2023 έφτασε στο 4% και το 2024 διαμορφώθηκε στο 3,5%.
Η εξέλιξη συνδέεται με τη σταδιακή έξοδο από την κατηγορία των προστατευόμενων τέκνων των πολυπληθέστερων γενεών που γεννήθηκαν τη δεκαετία του 2000.
Οι νεότερες γενιές, που προέρχονται από τις αισθητά λιγότερες γεννήσεις μετά το 2010, δεν επαρκούν αριθμητικά για να αναπληρώσουν την απώλεια.
Παράλληλα, μειώνονται και οι οικογενειακές μονάδες που δηλώνουν προστατευόμενα παιδιά.
Από περίπου 1,35 εκατομμύρια το 2015, περιορίστηκαν σε 1,24 εκατομμύρια το 2024.
Ο μέσος αριθμός παιδιών ανά οικογένεια υποχώρησε από 1,69 σε 1,62.
Τα στοιχεία αποτυπώνουν τη δημογραφική συρρίκνωση, οι συνέπειες της οποίας αναμένεται να επηρεάσουν σταδιακά τη σχολική κοινότητα, την αγορά εργασίας και, μακροπρόθεσμα, τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος.
Ιδιωτικά σχολεία: Αυξάνονται οι δηλώσεις παρά τη μείωση των παιδιών
Μια διαφορετική τάση καταγράφεται στον τομέα της εκπαίδευσης.
Παρότι ο αριθμός των προστατευόμενων παιδιών μειώνεται, όλο και περισσότεροι φορολογούμενοι δηλώνουν ότι καταβάλλουν δίδακτρα για ιδιωτικά σχολεία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του κωδικού 769 του Ε1, το 2024 καταγράφηκαν 136.823 δηλώσεις για δίδακτρα ιδιωτικών σχολείων, ο υψηλότερος αριθμός της τελευταίας δεκαετίας.
Σε σχέση με το 2019, οι σχετικές δηλώσεις αυξήθηκαν κατά περίπου 43%.
Αντίστοιχα, η συνολική δαπάνη για δίδακτρα πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας ιδιωτικής εκπαίδευσης ανήλθε σε 656 εκατ. ευρώ το 2024, από 404 εκατ. ευρώ το 2019.
Το μέσο δηλωθέν ποσό διαμορφώθηκε σε περίπου 4.796 ευρώ ετησίως ανά οικογένεια.
Έτσι, ενώ ο αριθμός των οικογενειών με παιδιά περιορίζεται, αυξάνονται οι δηλωμένες δαπάνες για ιδιωτική εκπαίδευση, τόσο ως προς τον αριθμό των σχετικών δηλώσεων όσο και ως προς το συνολικό ποσό.
Τι αποκαλύπτουν οι φορολογικές δηλώσεις για την ελληνική κοινωνία
Η επεξεργασία των στοιχείων της περιόδου 2015-2024 αναδεικνύει μια κοινωνία στην οποία οι οικονομικές και οικογενειακές επιλογές μεταβάλλονται σημαντικά.
Οι φορολογούμενοι δηλώνουν υψηλότερες δαπάνες για αγορά αυτοκινήτων, περισσότερα νοικοκυριά στρέφονται στην ενοικίαση κατοικίας και οι ηλεκτρονικές πληρωμές καταλαμβάνουν ολοένα μεγαλύτερο μέρος των συναλλαγών.
Παράλληλα, ο αριθμός των προστατευόμενων παιδιών μειώνεται, ενώ ενισχύονται οι δηλωμένες δαπάνες για ιδιωτικά σχολεία.
Η ανάγνωση των στοιχείων απαιτεί, πάντως, προσοχή. Οι φορολογικές δηλώσεις αποτυπώνουν όσα αναφέρουν οι φορολογούμενοι και όχι απαραίτητα το σύνολο της πραγματικής οικονομικής δραστηριότητας.
Επιπλέον, ορισμένοι φορολογικοί κωδικοί έχουν αλλάξει κατά τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου, γεγονός που μπορεί να επηρεάζει την άμεση συγκρισιμότητα των δεδομένων.
Παρά τους περιορισμούς, τα στοιχεία της ΑΑΔΕ συνθέτουν μια χαρακτηριστική εικόνα για τις αλλαγές που καταγράφονται στην Ελλάδα, αναδεικνύοντας τόσο τις νέες καταναλωτικές συνήθειες όσο και τις πιέσεις στη στέγαση και τη δημογραφική εξέλιξη.