Η εισαγωγή ενός νέου ψηφιακού συστήματος υποτίθεται ότι θα διευκόλυνε την καθημερινή λειτουργία μιας επιχείρησης.
Για έναν εργαζόμενο, ωστόσο, εξελίχθηκε σε πηγή διαρκούς πίεσης, καθώς συνάδελφοί του που κατέχουν ισότιμες θέσεις αρνούνται να εξοικειωθούν με το νέο λογισμικό και προσπαθούσαν να μεταφέρουν σε εκείνον τις εργασίες που τους αναλογούσαν.
Την εμπειρία του περιέγραψε ο ίδιος σε ανάρτησή του στο Reddit, αναδεικνύοντας το ζήτημα των επαγγελματικών ορίων, αλλά και τον ρόλο που διαδραματίζει η στάση της διοίκησης.
Το νέο σύστημα και η άρνηση προσαρμογής
Ο εργαζόμενος, ο οποίος κατέχει θέση αναπληρωτή διευθυντικού στελέχους, εξηγεί ότι στις αρχές της χρονιάς ο οργανισμός του αντικατέστησε ένα παρωχημένο ψηφιακό σύστημα με ένα νεότερο λογισμικό, το οποίο διαθέτει περισσότερες δυνατότητες.
Μια ομάδα συναδέλφων του, μεγαλύτερων σε ηλικία αλλά στο ίδιο ιεραρχικό επίπεδο, δεν έδειχνε διάθεση να το μάθει ή να αναλάβει εργασίες μέσω αυτού.
Αντίθετα, επιχειρούν επανειλημμένα να του αναθέσουν τις δικές τους υποχρεώσεις. Όταν εκείνος προτείνει να διεκπεραιώσουν μόνοι τους τις εργασίες, απευθύνονται στον κοινό προϊστάμενο, ο οποίος, σύμφωνα με την περιγραφή του, υποχωρεί για να διατηρήσει τις ισορροπίες.
Η κατάσταση έγινε πιο περίπλοκη μετά τον θάνατο στενού συνεργάτη των συγκεκριμένων στελεχών, πριν από περίπου έξι μήνες. Οι συνάδελφοί τους αντιμετώπισαν τότε με κατανόηση τη δύσκολη περίοδο που περνούσαν. Ο εργαζόμενος, ωστόσο, θεωρεί ότι αυτή η επιείκεια εξακολουθεί να επηρεάζει τη συμπεριφορά τους, ενώ η ίδια η ομάδα επιμένει ότι έχει τον μεγαλύτερο φόρτο εργασίας στον οργανισμό.
Εκείνο που τον ενόχλησε περισσότερο ήταν η επίκληση έλλειψης χρόνου για την εκμάθηση του συστήματος, την ώρα που τα ίδια στελέχη συμμετείχαν σε δίωρη συνάντηση για το χριστουγεννιάτικο πάρτι του γραφείου.
Δεν είναι πάντα θέμα ηλικίας
Η ιστορία αγγίζει ένα ευρύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν επιχειρήσεις και οργανισμοί κατά τον ψηφιακό μετασχηματισμό τους.
Σε άρθρο του, ο αμερικανικός οργανισμός επαγγελματικής διοίκησης ανθρώπινου δυναμικού SHRM έχει περιγράψει πώς εργαζόμενοι, όταν θεωρούν ένα νέο λογισμικό περίπλοκο ή δυσλειτουργικό, καταφεύγουν σε παλιές διαδικασίες και παρακάμπτουν το νέο εργαλείο.
Οι αντιδράσεις αυτές δεν οφείλονται απαραίτητα σε απροθυμία: μπορεί να συνδέονται με ανεπαρκή εκπαίδευση, περιορισμένο χρόνο εξοικείωσης ή ελλιπή ενημέρωση για τον λόγο της αλλαγής.
Αντίστοιχα, έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Journal of Organizational Change Management εξέτασε 51 επιστημονικές μελέτες για τη σχέση ηλικίας και υιοθέτησης νέων τεχνολογιών στον χώρο εργασίας.
Οι ερευνητές εντόπισαν πολλούς παράγοντες που επηρεάζουν την προσαρμογή, μεταξύ των οποίων η αντιλαμβανόμενη χρησιμότητα, η ευκολία χρήσης, η κοινωνική επιρροή και η υποστήριξη που παρέχει ο οργανισμός.
Επομένως, η ηλικία από μόνη της δεν αρκεί για να εξηγήσει την αντίσταση στην αλλαγή. (Journal of Organizational Change Management)
Ένα ακόμη παράδειγμα προέρχεται από την Ελλάδα. Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Psychology: The Journal of the Hellenic Psychological Society και βασίστηκε σε οκτώ ομάδες συζήτησης με 37 εργαζομένους άνω των 50 ετών κατέγραψε δυσκολίες που σχετίζονται με την ψηφιοποίηση, όπως η ανεπαρκής καθοδήγηση, οι δυσλειτουργίες των πλατφορμών και η μεταφορά της ευθύνης για την εκπαίδευση στους ίδιους τους εργαζομένους.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν ότι η επιτυχία μιας αλλαγής εξαρτάται και από την υποστήριξη που προσφέρει ο εργοδότης.
Η στάση του προϊσταμένου και τα όρια
Στην περίπτωση που περιγράφεται στο Reddit, το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνο η άρνηση εκμάθησης του νέου συστήματος, αλλά και το γεγονός ότι ο εργαζόμενος αισθάνεται πως δεν έχει την υποστήριξη της διοίκησης όταν προσπαθεί να προστατεύσει τον χρόνο του.
Στα σχόλια που παραθέτει το δημοσίευμα, ορισμένοι χρήστες θεωρούν ότι ο προϊστάμενος διαιωνίζει το πρόβλημα, καθώς δεν επιμένει να αναλάβει κάθε στέλεχος τις δικές του αρμοδιότητες. Άλλοι προτείνουν στον εργαζόμενο να εξετάσει το ενδεχόμενο αποχώρησης, εάν η κατάσταση παραμείνει ίδια.
Η υπόθεση αναδεικνύει ένα πρακτικό δίλημμα για τις σύγχρονες ομάδες: πώς μπορεί ένας οργανισμός να δείξει κατανόηση σε εργαζομένους που δυσκολεύονται με μια αλλαγή, χωρίς να μεταφέρει το βάρος στους υπόλοιπους;
Η εκπαίδευση, ο σαφής καταμερισμός αρμοδιοτήτων και η σταθερή εφαρμογή κοινών κανόνων αποτελούν βασικές προϋποθέσεις, ώστε η προσαρμογή σε ένα νέο σύστημα να μην εξαρτάται από το ποιος είναι πρόθυμος να κάνει τη δουλειά των άλλων.