Νέο πλαίσιο για τους οφειλέτες με «κόκκινα» δάνεια προωθεί το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, επιδιώκοντας να περιορίσει τις υπέρογκες απαιτήσεις από τόκους, να επιταχύνει τις διμερείς ρυθμίσεις και να θέσει όρια στις απαιτήσεις τραπεζών, funds και εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers).
Οι πιστωτές θα πρέπει να επανυπολογίζουν κάθε απαίτηση που εμπίπτει στο νέο πλαίσιο και να καταχωρίζουν το νέο υπόλοιπο στα λογιστικά και πληροφοριακά τους συστήματα. Οι καταβολές του οφειλέτη, των εγγυητών ή τρίτων θα συνυπολογίζονται, χωρίς όμως να προβλέπεται επιστροφή ποσών που έχουν ήδη πληρωθεί.
Το νέο πλαίσιο επηρεάζει και τις διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης. Κατασχέσεις και πλειστηριασμοί θα μπορούν να συνεχίζονται μόνο για το ποσό που θα προκύπτει μετά τον επανυπολογισμό και όχι για απαιτήσεις που υπερβαίνουν το προβλεπόμενο όριο.
Σε εκκρεμείς πλειστηριασμούς, ο δικαιούχος ή ο διαχειριστής της απαίτησης θα πρέπει να γνωστοποιεί το αναπροσαρμοσμένο ποσό και να περιορίζει αντίστοιχα τις πράξεις εκτέλεσης. Αν ο πλειστηριασμός πραγματοποιηθεί, στον οφειλέτη θα αποδίδεται το μέρος του τιμήματος που υπερβαίνει τις μειωμένες απαιτήσεις των πιστωτών.
Προθεσμίες για τις ρυθμίσεις και όριο 15% στην προκαταβολή
Το νομοσχέδιο εισάγει συγκεκριμένα χρονικά περιθώρια για τις διμερείς ρυθμίσεις δανείων από τους servicers. Ο πιστωτής θα πρέπει να απαντά σε αίτημα ρύθμισης μέσα σε τρεις μήνες, ενώ η διαπραγμάτευση θα πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο εντός έξι μηνών.
Η υπέρβαση της τρίμηνης προθεσμίας θα καταγράφεται αυτοδίκαια ως παράβαση, θα γνωστοποιείται στην Τράπεζα της Ελλάδος και θα οδηγεί σε αναστολή του εκτοκισμού και της κεφαλαιοποίησης τόκων έως την απάντηση.
Όπως ανέφερε η Θεώνη Αλαμπάση στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, οι νέοι κανόνες προβλέπουν συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα διαπραγμάτευσης, ανώτατο όριο 15% στην προκαταβολή και τεκμηριωμένες προτάσεις προσαρμοσμένες στην οικονομική και περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη. Παράλληλα, προβλέπεται προστασία για όσους τηρούν τη ρύθμισή τους, καθώς και υποχρέωση του πιστωτή να έχει καταθέσει πραγματική και τεκμηριωμένη πρόταση πριν από τον πλειστηριασμό.
Ειδικότερα:
- Πρόταση ρύθμισης πριν από τον πλειστηριασμό: Τρεις μήνες πριν από τη διενέργειά του, ο πιστωτής θα υποχρεούται να υποβάλλει κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση.
- Προκαταβολή έως 15%: Η προκαταβολή για απευθείας διμερή ρύθμιση θα περιορίζεται στο 15% της οφειλής, έναντι πρακτικών που, σύμφωνα με την κυβέρνηση, μπορούσαν να φτάνουν έως το 50%. Θα υπάρχει δυνατότητα χαμηλότερου ποσοστού όταν τεκμηριώνονται οικονομική δυσχέρεια, κοινωνικά κριτήρια ή προβλήματα υγείας.
- Προστασία όσων τηρούν τη ρύθμιση: Όσο ο δανειολήπτης εξυπηρετεί ενεργή ρύθμιση, ο διαχειριστής της απαίτησης δεν θα μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση ή να προχωρήσει σε μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης και πλειστηριασμό. Σε περίπτωση παράβασης, οι σχετικές πράξεις θα είναι άκυρες, θα πιστώνεται στον οφειλέτη ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις και η ρύθμιση θα παρατείνεται για αντίστοιχο διάστημα. Το πρόστιμο θα μπορεί να φτάσει έως τις 500.000 ευρώ ανά δανειολήπτη.
- Απάντηση σε τρεις μήνες: Όταν ο οφειλέτης υποβάλλει πλήρη φάκελο, ο πιστωτής θα πρέπει να καταθέσει βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ή αιτιολογημένη απόρριψη εντός τριών μηνών. Ο οφειλέτης θα έχει έναν μήνα για να απαντήσει, ενώ η διαδικασία θα πρέπει να ολοκληρώνεται εντός έξι μηνών, ακόμη και όταν η οφειλή βρίσκεται σε στάδιο αναγκαστικής εκτέλεσης.
- Τεκμηρίωση των προτάσεων: Οι προτάσεις των servicers θα πρέπει να παρουσιάζουν τα εισοδηματικά και περιουσιακά δεδομένα στα οποία βασίζονται και, όπου είναι εφικτό, να περιλαμβάνουν δύο εναλλακτικές λύσεις. Σε περίπτωση υπέρβασης της τρίμηνης προθεσμίας, θα καταγράφεται παράβαση, θα ενημερώνεται η Τράπεζα της Ελλάδος και θα αναστέλλονται ο εκτοκισμός και η κεφαλαιοποίηση τόκων έως την απάντηση.
Δικαίωμα αναλυτικής ενημέρωσης για την οφειλή
Οι οφειλέτες θα μπορούν να ζητούν χωρίς χρέωση αναλυτική εικόνα της οφειλής τους. Η ενημέρωση θα περιλαμβάνει τις δανειακές συμβάσεις και τις τροποποιήσεις τους, το ιστορικό πληρωμών, τον υπολογισμό του επιτοκίου, το κεφάλαιο, τους τόκους, τις προμήθειες και κάθε άλλη χρέωση.
Τα στοιχεία θα πρέπει να χορηγούνται εντός 45 ημερών. Αν δεν δοθούν μέσα στην προθεσμία, θα αναστέλλεται ο εκτοκισμός μέχρι να απαντηθεί πλήρως το αίτημα.
Νέες υποχρεώσεις για τις εταιρείες διαχείρισης
Για τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις προβλέπεται ετήσια δημοσιοποίηση οικονομικών στοιχείων, πληροφοριών για τα χαρτοφυλάκια και τα αποτελέσματα διαχείρισης, καθώς και για τον χειρισμό παραπόνων. Θα απαιτείται επίσης η υποβολή στρατηγικού σχεδίου με προβλέψεις ανακτήσεων και δείκτες απόδοσης.
Τα μέτρα προβλέπεται να αρχίσουν να εφαρμόζονται στις αρχές του 2027, τρεις μήνες μετά την ψήφιση του νέου νόμου. Η τελική μορφή των ρυθμίσεων θα καθοριστεί μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης και της νομοθετικής επεξεργασίας, πριν από την ψήφιση του νομοσχεδίου στη Βουλή.