
Η ενεργειακή κρίση δοκιμάζει ξανά τα όρια της Ευρωζώνης. Δεν χτυπά όλους το ίδιο, ούτε με την ίδια ένταση. Το κοινό νόμισμα συνυπάρχει με οικονομίες που διαφέρουν βαθιά σε πληθωρισμό, χρέος, εισόδημα, παραγωγικότητα και κόστος δανεισμού. Έτσι, ένα ενιαίο επιτόκιο καλείται να απαντήσει σε προβλήματα που αλλάζουν από χώρα σε χώρα. Η επόμενη απόφαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας έρχεται μέσα σε αυτό το δύσκολο σκηνικό.
Ο εναρμονισμένος πληθωρισμός της Ευρωζώνης έφτασε τον Σεπτέμβριο στο 3,8%, όμως οι αποκλίσεις είναι μεγάλες. Στην Ελλάδα κινήθηκε στο 5,1%, στην Ισπανία στο 5%, στην Ιταλία στο 4,1%, στη Γαλλία στο 3,4% και στην Ολλανδία στο 3%. Στη Λιθουανία πέρασε το 6%, ενώ στη Μάλτα έμεινε στο 2,4%. Όλες αυτές οι οικονομίες μοιράζονται την ίδια νομισματική πολιτική, αλλά δεν έχουν τις ίδιες ανάγκες. Μια χώρα με μεγαλύτερη εξάρτηση από εισαγόμενη ενέργεια ή ενεργοβόρα βιομηχανία πιέζεται περισσότερο στις τιμές. Μια άλλη μπορεί να συγκρατήσει μέρος της επιβάρυνσης χάρη σε διαφορετικό ενεργειακό μείγμα, χαμηλότερη ζήτηση ή πιο άνετα δημόσια οικονομικά.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στις τιμές καταναλωτή. Η άνοδος των αποδόσεων στα ομόλογα ανεβάζει το κόστος δανεισμού, κυρίως για χώρες όπου οι αγορές βλέπουν μεγαλύτερο δημοσιονομικό κίνδυνο. Η Γαλλία βρίσκεται στο επίκεντρο, με το δεκαετές ομόλογό της κοντά σε επίπεδα που παραπέμπουν σε προηγούμενες δεκαετίες και με μεγαλύτερη απόσταση από το γερμανικό Bund. Το υψηλό έλλειμμα, η αύξηση του χρέους και η πολιτική αβεβαιότητα ενισχύουν την επιφύλαξη των επενδυτών. Σε αυτό το σημείο η ίδια κρίση λειτουργεί διπλά: Κρατά τον πληθωρισμό ψηλά και ταυτόχρονα σφίγγει τη χρηματοδότηση για τις πιο ευάλωτες οικονομίες.
Η ΕΚΤ αντιμετωπίζει ένα καθαρό δίλημμα. Αν κρατήσει ή αυξήσει τα επιτόκια για να περιορίσει τον πληθωρισμό, μπορεί να επιβαρύνει χώρες που ήδη βλέπουν την ανάπτυξη να φρενάρει και το κόστος δανεισμού να ανεβαίνει. Αν κινηθεί πιο ήπια, κινδυνεύει να αφήσει τις αυξήσεις τιμών να περάσουν στους μισθούς, στην παραγωγή και στην ανταγωνιστικότητα. Το ίδιο ονομαστικό επιτόκιο έχει άλλη πραγματική επίδραση σε μια οικονομία με πληθωρισμό 5% και άλλη σε μια χώρα όπου οι τιμές ανεβαίνουν κοντά στο 2,5%. Η απόφαση στη Φρανκφούρτη θα κριθεί από αυτό ακριβώς το χάσμα ανάμεσα στην κοινή νομισματική γραμμή και στις διαφορετικές αντοχές των κρατών της Ευρωζώνης.

