Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εξετάσει τη δυνατότητα επιβολής ενός πανευρωπαϊκού φόρου στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών, καθώς οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών αναζητούν τρόπους για να περιορίσουν το κόστος του νέου ενεργειακού σοκ και να προστατεύσουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις ενόψει του χειμώνα.
Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Bloomberg, η Κομισιόν ενημέρωσε την Παρασκευή τους υπουργούς Οικονομικών της ΕΕ ότι θα εξετάσει κατά πόσο ένα τέτοιο μέτρο είναι εφικτό και ποιο θα μπορούσε να είναι το οικονομικό του αποτέλεσμα. Τα έσοδα από έναν ενδεχόμενο φόρο θα μπορούσαν να διοχετευθούν σε μέτρα στήριξης των καταναλωτών.
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς οι τιμές της ενέργειας παραμένουν σε υψηλά επίπεδα και οι προοπτικές για την επάρκεια φυσικού αερίου στην Ευρώπη ενόψει του χειμώνα έχουν επιδεινωθεί.
Στο τραπέζι η φορολόγηση των υπερκερδών
Η πρωτοβουλία της Κομισιόν έρχεται μετά τις πιέσεις αρκετών κρατών-μελών, με τη Γερμανία να βρίσκεται μεταξύ εκείνων που ζητούν να εξεταστεί η επιβολή ενός πανευρωπαϊκού φόρου στα κέρδη των ενεργειακών επιχειρήσεων.
Σε επιστολή που είχαν αποστείλει νωρίτερα μέσα στη χρονιά, η Γερμανία, η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Αυστρία, η Ιταλία και η Πολωνία είχαν καλέσει την ΕΕ να προχωρήσει σε σχετική πρόταση.
Ο Ευρωπαίος επίτροπος για το Κλίμα, Βόπλκε Χούκστρα, δήλωσε στους δημοσιογράφους κατά την άφιξή του στη συνεδρίαση της Παρασκευής ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να εξετάσει «όλο το φάσμα των πιθανών λύσεων».
Παράλληλα, αναγνώρισε ότι ένας τέτοιος φόρος δεν θα ήταν ένα μέτρο χωρίς επιπλοκές, καθώς αρκετά κράτη-μέλη εξακολουθούν να αντιτίθενται στην ιδέα.
«Δεν είναι αντίθετη η Γαλλία»
Την ίδια ώρα, ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Λαρς Κλίνγκμπαϊλ υποστήριξε ότι η Γαλλία δεν είναι αντίθετη στην επιβολή ενός φόρου στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών.
«Βλέπουμε πώς τα διυλιστήρια και οι πετρελαϊκές εταιρείες επωφελούνται από αυτή την κρίση, ενώ τελικά το βάρος το επωμίζονται οι καταναλωτές», δήλωσε, αναδεικνύοντας την πολιτική διάσταση της συζήτησης.
Το ζήτημα αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο των συζητήσεων ενόψει της συνόδου κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών στις Βρυξέλλες την επόμενη εβδομάδα, όπου η μείωση του ενεργειακού κόστους αναμένεται να αποτελέσει μία από τις βασικές προτεραιότητες.
Ο δύσκολος χειμώνας του φυσικού αερίου
Η συζήτηση για τα υπερκέρδη συνδέεται άμεσα με την αυξανόμενη ανησυχία για την επάρκεια φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Νέες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για πιθανό έλλειμμα έως και 14 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου κατά τον φετινό χειμώνα, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 7% της συνολικής ζήτησης της ΕΕ.
Το μέγεθος του προβλήματος γίνεται μεγαλύτερο καθώς τα αποθέματα φυσικού αερίου έχουν υποχωρήσει σε επίπεδα ιδιαίτερα χαμηλά για την εποχή. Οι αποθήκες βρίσκονται λίγο πάνω από το 70%, στο χαμηλότερο επίπεδο για την αντίστοιχη περίοδο από την έναρξη των σχετικών καταγραφών το 2011.
Σε περίπτωση ενός ιδιαίτερα ψυχρού χειμώνα, η Ευρώπη θα μπορούσε να χρειαστεί να καλύψει σημαντικό μέρος του κενού μέσω νέων εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), σε μια περίοδο κατά την οποία οι διαθέσιμες ποσότητες στη διεθνή αγορά είναι περιορισμένες και οι τιμές αυξημένες.
Η εξίσωση με το ρωσικό LNG
Πρόσθετη πίεση δημιουργεί η επικείμενη απαγόρευση των μακροπρόθεσμων συμβολαίων για ρωσικό LNG στην ΕΕ, η οποία αναμένεται να τεθεί σε ισχύ τον Ιανουάριο.
Η απώλεια αυτών των ποσοτήτων περιορίζει περαιτέρω τα περιθώρια ελιγμών της ευρωπαϊκής αγοράς. Το ρωσικό φυσικό αέριο είχε λειτουργήσει τα προηγούμενα χρόνια ως σημαντικό «μαξιλάρι» για την κάλυψη των εποχικών διακυμάνσεων της ζήτησης, ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες.
Την ίδια ώρα, η ζήτηση φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχει αυξηθεί τα τελευταία δύο χρόνια, ενώ οι εισαγωγές έχουν παραμείνει ουσιαστικά στάσιμες. Ως αποτέλεσμα, οι ευρωπαϊκές χώρες εξαρτώνται περισσότερο από τα αποθέματα που έχουν συγκεντρώσει πριν από την έναρξη του χειμώνα.
Ακριβότερο LNG και μεγαλύτερη πίεση στους καταναλωτές
Η λύση των αυξημένων εισαγωγών LNG δεν είναι χωρίς κόστος. Η Ευρώπη στρέφεται όλο και περισσότερο στις ΗΠΑ για την προμήθεια υγροποιημένου φυσικού αερίου, όμως οι διαθέσιμες δυνατότητες αμερικανικής παραγωγής βρίσκονται ήδη κοντά στα όριά τους.
Η εισαγωγή πρόσθετων ποσοτήτων που θα απαιτούνταν για την κάλυψη του ενεργειακού κενού θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά το κόστος για τους Ευρωπαίους καταναλωτές. Παράλληλα, η προσπάθεια προσέλκυσης περισσότερων φορτίων LNG στην ευρωπαϊκή αγορά θα ενέτεινε τον ανταγωνισμό με άλλες περιοχές του κόσμου, κυρίως την Ασία.
Σε αυτό το περιβάλλον, η φορολόγηση των υπερκερδών αποκτά και δημοσιονομική διάσταση. Οι κυβερνήσεις αναζητούν πρόσθετους πόρους για επιδοτήσεις και μέτρα στήριξης, χωρίς όμως να επιβαρύνουν περαιτέρω τα ήδη πιεσμένα δημόσια οικονομικά.
Η δύσκολη ισορροπία για την Ευρώπη
Η Κομισιόν καλείται πλέον να σταθμίσει δύο αντικρουόμενες ανάγκες: από τη μία πλευρά, να εξασφαλίσει πόρους για την προστασία των καταναλωτών και, από την άλλη, να μην υιοθετήσει μέτρα που θα μπορούσαν να περιορίσουν τις επενδύσεις στον ενεργειακό τομέα ή να δημιουργήσουν νέες στρεβλώσεις στην αγορά.
Το ενδεχόμενο ενός ενιαίου ευρωπαϊκού φόρου θα πρέπει επίσης να περάσει από την πολιτική και νομική διαδικασία έγκρισης στην ΕΕ, καθώς οι κυβερνήσεις δεν έχουν κοινή θέση για τον τρόπο αντιμετώπισης των ενεργειακών υπερκερδών.
Η συζήτηση, πάντως, αναμένεται να ενταθεί όσο πλησιάζει ο χειμώνας. Το βασικό ερώτημα για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι πλέον διπλό: πώς θα εξασφαλίσουν επαρκείς ποσότητες ενέργειας και, ταυτόχρονα, ποιος θα επωμιστεί το κόστος της νέας ενεργειακής αναστάτωσης.