Αυτό ήταν ένα από τα κύρια θέματα συζήτησης κατά τη διάρκεια του Thales Cyber Summit, το οποίο την περασμένη εβδομάδα στο Παρίσι. Και ήταν το θέμα στο οποίο στάθηκε περισσότερο ο Patrice Caine, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Thales, μιλώντας στο CNN Greece, προσθέτοντας ότι το επόμενο μεγάλο βήμα στον τομέα της κυβερνοπροστασίας δεν είναι άλλο από την αξιοποίηση των κβαντικών (quantum) τεχνολογιών.
Η κβαντική εποχή απαιτεί προετοιμασία από τώρα
Οι κβαντικές τεχνολογίες αποτέλεσαν έναν ακόμη βασικό άξονα της διοργάνωσης και ένα θέμα για το οποίο ο κ. Caine δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα, όπως φάνηκε και στη συζήτηση που είχαμε μαζί του. Η πρώτη παρατήρησή του ήταν ότι το quantum δεν αφορά μόνο τους κβαντικούς υπολογιστές. Οι κβαντικοί αισθητήρες και οι κβαντικές επικοινωνίες αποτελούν διαφορετικά πεδία, με σημαντικές προοπτικές εφαρμογής.
Όσον αφορά στην κυβερνοασφάλεια, η άμεση προτεραιότητα είναι η προετοιμασία για υπολογιστές που στο μέλλον θα μπορούσαν να παραβιάσουν σημερινές μεθόδους κρυπτογράφησης. Το πρόβλημα, όμως, ξεκινά από τώρα: δεδομένα μπορούν να συλλέγονται κρυπτογραφημένα σήμερα, με στόχο να αποκρυπτογραφηθούν αργότερα. Πρόκειται για την πρακτική που περιγράφεται ως «harvest now, decrypt later».
Για μεγάλους οργανισμούς και δημόσιους φορείς, το ενδιαφέρον βρίσκεται στη διάρκεια ζωής των πληροφοριών. Ιατρικά αρχεία, προσωπικά δεδομένα, βιομηχανική τεχνογνωσία ή πληροφορίες που σχετίζονται με την εθνική ασφάλεια μπορεί να διατηρούν την αξία και την ευαισθησία τους για πολλά χρόνια. Η προστασία τους χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη και τις μελλοντικές δυνατότητες αποκρυπτογράφησης.
Αυτός είναι και ο λόγος που ο επικεφαλής της Thales θεωρεί ότι η προετοιμασία για το αποκαλούμενο post quantum cryptography πρέπει να ξεκινήσει άμεσα, παρότι ο χρόνος εμφάνισης quantum υπολογιστών με τις σχετικές δυνατότητες παραμένει αβέβαιος. Η μετάβαση προϋποθέτει καταγραφή των συστημάτων, των αλγορίθμων και των κρυπτογραφικών κλειδιών που χρησιμοποιούνται, καθώς και σχεδιασμό των αλλαγών. Σε έναν μεγάλο οργανισμό, αυτή η διαδικασία απαιτεί χρόνο.
Στη διοργάνωση παρουσιάστηκε το Luna 8, ένα νέο σύστημα ασφαλούς αποθήκευσης και διαχείρισης κρυπτογραφικών κλειδιών, σχεδιασμένο για τη συγκεκριμένη μετάβαση. Η σύνδεση με τις ψηφιακές ταυτότητες είναι άμεση, καθώς αυτά τα κλειδιά στηρίζουν λειτουργίες όπως η επιβεβαίωση ταυτότητας, τα ψηφιακά πιστοποιητικά και οι ηλεκτρονικές υπογραφές.
Ο κ. Caine έδωσε επίσης έμφαση στη δυνατότητα αλλαγής αλγορίθμων κρυπτογράφησης χωρίς να απαιτείται ανασχεδιασμός ολόκληρων συστημάτων. Είναι αυτό που ο κλάδος ονομάζει crypto agility και αφορά την ευελιξία ενός οργανισμού να προσαρμόζει την προστασία του καθώς εξελίσσονται οι απειλές και οι διαθέσιμες τεχνολογίες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν, πάντως, οι δυνατότητες των κβαντικών αισθητήρων. Ο κ. Caine χρησιμοποίησε το παράδειγμα των αδρανειακών συστημάτων πλοήγησης, τα οποία υπολογίζουν τη θέση ενός αεροσκάφους χωρίς εξωτερική αναφορά από GPS ή Galileo.
Σύμφωνα με τον ίδιο, σε μία πτήση από την Αθήνα στη Νέα Υόρκη η απόκλιση ενός σημερινού συστήματος μπορεί να φθάσει περίπου στο ένα χιλιόμετρο. Με τη νέα γενιά που αναπτύσσεται, αξιοποιώντας κβαντική τεχνολογία ψυχρών ατόμων, θα μπορούσε να περιοριστεί στο ένα μέτρο. Μία βελτίωση κατά χίλιες φορές στο συγκεκριμένο παράδειγμα, που θα περιόριζε την εξάρτηση από δορυφορικά σήματα.
Αντίστοιχο ενδιαφέρον υπάρχει για τα υποβρύχια, τα οποία χρειάζονται ακριβή πλοήγηση χωρίς να αναδύονται συχνά για επαναπροσδιορισμό της θέσης τους. Πρόκειται για εφαρμογές που δείχνουν γιατί ο επικεφαλής της Thales θεωρεί ότι οι κβαντικές τεχνολογίες μπορούν να φέρουν σημαντικές αλλαγές πολύ πέρα από την κατασκευή ενός νέου τύπου υπολογιστή.
Ο κ. Caine εκτιμά επίσης ότι η Ευρώπη βρίσκεται στην «Champions League» των κβαντικών επικοινωνιών. Και διατηρεί μία ενδιαφέρουσα διαφοροποίηση όσον αφορά στο AI: ακόμη και αν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις έχουν χάσει έδαφος στα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, αυτό δεν σημαίνει ότι έχουν χάσει συνολικά τη μάχη της τεχνητής νοημοσύνης. Στις βιομηχανικές εφαρμογές, όπου η επεξεργασία γίνεται κοντά στη συσκευή ή στον εξοπλισμό και απαιτούνται αποδοτικοί αλγόριθμοι με μικρότερες υπολογιστικές ανάγκες, θεωρεί ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να έχει σημαντικές δυνατότητες.