Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή
Στα πρόθυρα μιας νέας σοβαρής ενεργειακής κρίσης βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς ο επερχόμενος χειμώνας βρίσκει τις υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
Οι Βρυξέλλες σημαίνουν συναγερμό, προειδοποιώντας ότι το εκρηκτικό κοκτέιλ των υψηλών τιμών και των γεωπολιτικών αναταράξεων απειλεί πλέον άμεσα την επάρκεια εφοδιασμού της γηραιάς ηπείρου.
Καθώς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιδίδονται σε έναν αδυσώπητο αγώνα δρόμου -και σε έναν σκληρό ανταγωνισμό πλειοδοσίας με τις αγορές της Ασίας- για την εξασφάλιση φορτίων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), ο εφιάλτης των υπέρογκων λογαριασμών και του κινδύνου διακοπών ρεύματος επιστρέφει στο προσκήνιο.
Διαθέτει η ΕΕ αρκετό φυσικό αέριο για τον χειμώνα; Το Euronews εξηγεί.
-
Τι είναι η αποθήκευση φυσικού αερίου;
Βάσει της νομοθεσίας της ΕΕ, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να αποθηκεύουν φυσικό αέριο- συνήθως σε μεγάλες υπόγειες εγκαταστάσεις, όπως εξαντλημένα κοιτάσματα αερίου ή αλατώδη σπήλαια- όταν υπάρχει επάρκεια αερίου και οι τιμές είναι σχετικά ευνοϊκές.
Όταν η ζήτηση αυξάνεται, ειδικά τον χειμώνα, το αέριο αντλείται εκ νέου και διοχετεύεται στο δίκτυο για τη θέρμανση κατοικιών, την τροφοδοσία επιχειρήσεων και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, τα κράτη μέλη της ΕΕ υποχρεούνται να αναπληρώνουν τα αποθέματά τους στο 90% έως την 1η Νοεμβρίου. Δεδομένης της εκτόξευσης των τιμών, λόγω των διαταραχών στη Μέση Ανατολή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρείχε ευελιξία στις πρωτεύουσες τον Μάρτιο, επιτρέποντάς τους να γεμίσουν τις αποθήκες έως το 75% με 80% για να αποφευχθεί ο πανικός στην αγορά.
«Καθώς ο χειμώνας πλησιάζει, πρέπει να συνεχίσουμε τις προπαρασκευαστικές μας εργασίες. Η αξιοποίηση της ευελιξίας που παρέχει ο Κανονισμός για την αποθήκευση αερίου και η μείωση του στόχου πλήρωσης στο 80% μπορούν να βοηθήσουν στην άμβλυνση της άμεσης πίεσης στις τιμές και στο κόστος αναπλήρωσης», αναφέρει η επιστολή του Επιτρόπου Ενέργειας Dan Jørgensen.
Η Κύπρος, η Εσθονία, η Φινλανδία, η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Λιθουανία, το Λουξεμβούργο, η Μάλτα και η Σλοβενία δεν διαθέτουν εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου. Ωστόσο, βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, υποχρεούνται να συνάπτουν συμφωνίες αλληλεγγύης με άλλα κράτη-μέλη για να διασφαλίσουν τα απαιτούμενα αποθέματά τους.
-
Ξεμένουμε από φυσικό αέριο;
Ο Jørgensen δήλωσε ότι επί του παρόντος δεν υπάρχουν άμεσοι κίνδυνοι για την ασφάλεια του εφοδιασμού και τόνισε ότι η τρέχουσα ενεργειακή κρίση είναι «πολύ διαφορετική» από εκείνη του 2022, όταν η ΕΕ διέκοψε απότομα το ρωσικό αέριο μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Τότε, οι ευρωπαϊκές χώρες δεν βίωσαν πραγματικές ελλείψεις αερίου ή υποχρεωτικό δελτίο που να αφήσει τα σπίτια χωρίς θέρμανση.
Ωστόσο, τα επίπεδα αποθήκευσης στην ΕΕ είναι τώρα χαμηλότερα από ό,τι το 2022, κινούμενα κατά μέσο όρο γύρω στο 70%.
Η Λετονία (47,1%), η Ολλανδία (52,1%) και η Γερμανία (55,6%) καταγράφουν ορισμένα από τα χαμηλότερα επίπεδα πλήρωσης, σύμφωνα με στοιχεία των διαχειριστών του δικτύου (έως τις 13 Σεπτεμβρίου). Αντίθετα, μέχρι τον Νοέμβριο του 2022, τα επίπεδα αποθήκευσης αερίου στην ΕΕ ανέρχονταν κατά μέσο όρο στο 94,9% και έκλεισαν το έτος στο 83,4%, σύμφωνα με την Επιτροπή.
Παρά το γεγονός ότι τα επίπεδα αποθήκευσης στη Γερμανία υπολείπονται σημαντικά του μέσου όρου της ΕΕ και των αντίστοιχων περσινών αριθμών, το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Οικονομικών Υποθέσεων και Ενέργειας της χώρας δήλωσε στις 21 Αυγούστου ότι δεν προβλέπει ελλείψεις τον χειμώνα.
Ο αναλυτής ενέργειας Emil Constantinescu, ιδρυτής της EnergyRiskIQ, σημείωσε ότι «το φυσικό απόθεμα ασφαλείας βελτιώνεται, αλλά οι τιμές στην αγορά παραμένουν φουσκωμένες λόγω του ρίσκου για τη διαθεσιμότητα αερίου».
Παρ’ όλα αυτά, η πραγματική ετυμηγορία θα δοθεί στις 8 Οκτωβρίου, όταν η ENTSO-G (η ένωση των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς αερίου της Ευρώπης) αναμένεται να παρουσιάσει τις προοπτικές εφοδιασμού αερίου για τον χειμώνα.
-
Γιατί η τιμή του αερίου συνδέεται με την προσφορά;
Όταν η προσφορά είναι περιορισμένη και η ζήτηση υψηλή, το αέριο γίνεται ακριβότερο. Όσο μικρότερο είναι το απόθεμα ασφαλείας, τόσο δυσκολότερη και ακριβότερη γίνεται η αναπλήρωση των αποθεμάτων πριν από τον χειμώνα.
Πριν από την κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, το κύριο σημείο αναφοράς για την τιμή του αερίου στην Ευρώπη, το ολλανδικό TTF, διαπραγματευόταν γύρω στα 30–31 ευρώ ανά μεγαβατώρα (MWh). Τώρα κυμαίνεται γύρω στα 72–74 ευρώ/MWh -πάνω από το διπλάσιο- αφού εκτινάχθηκε παροδικά πάνω από τα 80–89 ευρώ/MWh νωρίτερα τον Σεπτέμβριο.
Ακόμη και αν ο επικεφαλής της ενέργειας της ΕΕ δήλωσε ότι το μπλοκ είναι καλύτερα προετοιμασμένο από ό,τι πριν από το ενεργειακό σοκ του 2022, τα χαμηλά αποθέματα αφήνουν λιγότερα περιθώρια απορρόφησης μιας νέας παγκόσμιας διαταραχής χωρίς βαρύ οικονομικό τίμημα.
Η Υπουργός Κλίματος της Ολλανδίας Stientje van Veldhoven ανέφερε ότι η χώρα της επιθυμεί να καταργήσει η ΕΕ τους υποχρεωτικούς στόχους πλήρωσης αποθηκών όταν λήξουν οι τρέχοντες κανόνες το 2027, υποστηρίζοντας ότι ο εξαναγκασμός των χωρών να γεμίζουν τα αποθέματά τους σε καθορισμένα επίπεδα προκαλεί δυσανάλογη επιβάρυνση.
Η Gasunie, η ολλανδική εταιρεία υποδομών και μεταφοράς φυσικού αερίου, εξέφρασε παρόμοιες ανησυχίες, επικαλούμενη την αυξανόμενη εξάρτηση της χώρας από τις διεθνείς ροές αερίου.
«Συνιστούμε την προετοιμασία για μια κρίση που θα μπορούσε να διαρκέσει αρκετούς μήνες. Εν τέλει, εναπόκειται στους φορείς χάραξης πολιτικής να καθορίσουν το επίπεδο κινδύνου που είναι διατεθειμένη να αποδεχθεί η Ολλανδία», ανέφερε πρόσφατα η Gasunie.
-
Ποιο είναι το χειρότερο σενάριο;
Οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι εάν η ΕΕ αντιμετωπίσει έναν ιδιαίτερα βαρύ χειμώνα, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη διακοπή λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ, οι παγκόσμιες τιμές του LNG θα μπορούσαν σχεδόν να διπλασιαστούν σε σχέση με τις τρέχουσες, αναγκάζοντας την Ευρώπη να πλειοδοτήσει επιθετικά απέναντι στις ασιατικές αγορές για το αμερικανικό αέριο.
Σε τελική ανάλυση, μια έλλειψη αερίου θα μπορούσε να μετατραπεί σε κρίση ηλεκτρικής ενέργειας λόγω του τρόπου σχεδιασμού των δικτύων και των αγορών ενέργειας. Καθώς πολλές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής βασίζονται στο φυσικό αέριο, μια πτώση στην προσφορά αερίου αυξάνει ταχέως τους λογαριασμούς ρεύματος και επιβαρύνει το δίκτυο.
Ο Ronald Pinto, κύριος αναλυτής της εταιρείας Kpler, δήλωσε ότι προς το παρόν δεν προβλέπονται ελλείψεις αερίου. Ωστόσο, σε μια τέτοια περίπτωση, ο τομέας της ηλεκτρικής ενέργειας θα δεχόταν πιθανότατα το πλήγμα.
«Το αέριο είναι συχνά αυτό που καθορίζει την τελική τιμή της ενέργειας, ιδιαίτερα τον χειμώνα. Μια έλλειψη αερίου θα μπορούσε να πυροδοτήσει ράλι στο TTF, το οποίο με τη σειρά του θα οδηγούσε σε υψηλές τιμές ρεύματος σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η κατάσταση θα μπορούσε να επιδεινωθεί εάν συμπέσει με χαμηλές θερμοκρασίες και χαμηλή παραγωγή αιολικής ενέργειας», δήλωσε ο Pinto στο Euronews.
Η ενεργειακή κρίση στην Ευρώπη έρχεται στη χειρότερη δυνατή στιγμή για τις χώρες της ΕΕ, οι οποίες έχουν ήδη εισαγάγει μέτρα φορολογικών ελαφρύνσεων, επιδοτήσεις και άλλα εργαλεία για τη συγκράτηση των τιμών, ενώ παράλληλα παλεύουν με τα εγχώρια δημοσιονομικά τους.
Αν τα πράγματα χειροτερέψουν, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενδέχεται να αναλάβει ξανά τον συντονισμό κοινών αγορών φυσικού αερίου, όπως ακριβώς είχε κάνει και το 2022, ώστε να εξασφαλίσει χαμηλότερες τιμές και δίκαιη διανομή στα κράτη-μέλη. Ήδη ο Γάλλος Πρόεδρος, Εμμανουέλ Μακρόν, ζήτησε πρόσφατα από τις Βρυξέλλες να βάλουν ξανά αυτό το μέτρο στο τραπέζι.