Ο ειδικός φόρος κατανάλωσης στα καύσιμα βρίσκεται συχνά στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης στην Ελλάδα. Το βασικό ερώτημα είναι αν η ελληνική κυβέρνηση έχει τη δυνατότητα να τον μειώσει ή αν δεσμεύεται από τους κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η απάντηση είναι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν επιβάλλει έναν ενιαίο φόρο σε όλα τα κράτη-μέλη. Καθορίζει ένα ελάχιστο επίπεδο φορολόγησης, ενώ κάθε χώρα αποφασίζει τον δικό της συντελεστή πάνω από αυτό το όριο.
Ποιο είναι το ευρωπαϊκό ελάχιστο όριο
Για τα καύσιμα, το ευρωπαϊκό ελάχιστο επίπεδο ειδικού φόρου κατανάλωσης αναφέρεται περίπου στα 0,359 ευρώ ανά λίτρο. Αυτό σημαίνει ότι μια χώρα δεν μπορεί να φορολογεί κάτω από αυτό το ποσό, μπορεί όμως να επιλέξει υψηλότερο συντελεστή.
Ο συγκεκριμένος φόρος εφαρμόζεται εδώ και αρκετές δεκαετίες. Από το 2003, η Ευρωπαϊκή Ένωση θέσπισε πιο συγκεκριμένους κανόνες για τη φορολογία των καυσίμων, με στόχο να περιοριστούν μεγάλες διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών. Η Ελλάδα είχε τότε ένα μεταβατικό διάστημα για να προσαρμοστεί στο ευρωπαϊκό ελάχιστο επίπεδο.
Η Ελλάδα βρίσκεται αρκετά ψηλότερα
Στην Ελλάδα ο ειδικός φόρος κατανάλωσης στα καύσιμα βρίσκεται περίπου στα 70 λεπτά ανά λίτρο. Το ποσό αυτό είναι αρκετά υψηλότερο από το ευρωπαϊκό ελάχιστο και υπερβαίνει τον μέσο όρο που αναφέρεται για τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος κινείται περίπου μεταξύ 53 και 57 λεπτών ανά λίτρο.
Η διαφορά των περίπου 34 λεπτών μπορεί να φαίνεται περιορισμένη όταν αφορά ένα μόνο λίτρο. Στην πράξη, όμως, γίνεται αισθητή κάθε φορά που ένας οδηγός γεμίζει το ρεζερβουάρ του ή όταν μια επιχείρηση καταναλώνει μεγάλες ποσότητες καυσίμων. Ο φόρος επηρεάζει άμεσα την τελική τιμή στην αντλία και αυξάνει το κόστος μετακίνησης και μεταφοράς προϊόντων.
Οι χώρες με τους υψηλότερους συντελεστές
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με τους υψηλότερους ειδικούς φόρους κατανάλωσης στα καύσιμα. Στην ίδια ομάδα αναφέρονται η Ιρλανδία, η Ιταλία και η Γαλλία, με συντελεστές κοντά στα 70 ή 71 λεπτά ανά λίτρο.
Η σύγκριση, βέβαια, δεν μπορεί να γίνεται μόνο με βάση τον φόρο. Διαφορετικές είναι οι οικονομικές δυνατότητες κάθε χώρας, οι μισθοί και το κόστος ζωής. Ένας φόρος 70 λεπτών έχει διαφορετική επίδραση σε έναν εργαζόμενο στη Γαλλία και διαφορετική σε έναν εργαζόμενο στην Ελλάδα, όταν οι αποδοχές και οι καθημερινές δαπάνες δεν είναι ίδιες.
Οι χώρες με χαμηλότερη φορολογία
Στην άλλη πλευρά βρίσκονται χώρες όπως η Βουλγαρία, με περίπου 36 λεπτά ανά λίτρο, η Ουγγαρία με 41 λεπτά, η Πολωνία με 42 λεπτά και η Σουηδία με περίπου 43 λεπτά. Οι συντελεστές τους βρίσκονται σχετικά κοντά στο ευρωπαϊκό ελάχιστο όριο.
Η Βουλγαρία, ειδικότερα, ξεκινά από επίπεδο λίγο πάνω από την ευρωπαϊκή βάση. Η πορεία της τα επόμενα χρόνια θα δείξει αν θα διατηρήσει αυτή την πολιτική ή αν θα αυξήσει σταδιακά τον φόρο, όπως συνέβη σε άλλα κράτη.
Τι σημαίνει το δημοσιονομικό κόστος
Το γεγονός ότι η Ελλάδα μπορεί νομικά να μειώσει τον ειδικό φόρο κατανάλωσης δεν σημαίνει ότι η απόφαση δεν έχει οικονομικές συνέπειες. Μια μείωση θα σήμαινε απώλεια εσόδων για το κράτος. Το ποσό αυτό θα έπρεπε να καλυφθεί από άλλες πηγές ή να οδηγήσει σε αλλαγές στις κρατικές δαπάνες.
Αυτό είναι το βασικό επιχείρημα που προβάλλεται από την πλευρά της κυβέρνησης: το ζήτημα δεν είναι μόνο αν επιτρέπεται η μείωση από τους ευρωπαϊκούς κανόνες, αλλά αν μπορεί να καλυφθεί η απώλεια εσόδων χωρίς να δημιουργηθεί πρόβλημα στους δημοσιονομικούς στόχους και στη ρήτρα δαπανών.
Ο ρόλος του νομίσματος και της οικονομίας
Η σύγκριση ανάμεσα στις χώρες χρειάζεται προσοχή. Κάποια κράτη, όπως η Σουηδία, διατηρούν το δικό τους νόμισμα και έχουν διαφορετικά οικονομικά δεδομένα. Παράλληλα, διαθέτουν φυσικούς πόρους και παραγωγικές δυνατότητες που επηρεάζουν τα δημόσια έσοδα και το κόστος ενέργειας.
Η Ιταλία, από την άλλη πλευρά, διαθέτει ισχυρή βιομηχανική βάση, η οποία τη βοήθησε να αντέξει τις πιέσεις της οικονομικής κρίσης. Επομένως, ο χαμηλότερος ή υψηλότερος φόρος δεν εξηγείται από έναν μόνο παράγοντα. Συνδέεται με το συνολικό μοντέλο κάθε οικονομίας, τα έσοδα του κράτους και την αγοραστική δύναμη των πολιτών.
Γνωρίζατε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση καθορίζει το ελάχιστο όριο, αλλά όχι τον τελικό ελληνικό συντελεστή; Αν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μπορείτε να το μοιραστείτε ή να περιηγηθείτε στην ιστοσελίδα για περισσότερα σχετικά άρθρα.