Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή
Τα 50 λίτρα που δείχνουν τη διαφορά
Ένα γέμισμα 50 λίτρων βενζίνης στην Ελλάδα κοστίζει περίπου 108 ευρώ. Το ποσό αντιστοιχεί στο 7,2% του μέσου μικτού μηνιαίου μισθού.
Στη Δανία, τα ίδια 50 λίτρα κοστίζουν περίπου 128 ευρώ. Ωστόσο, αντιστοιχούν μόλις στο 2,15% του μέσου μηνιαίου μισθού.
Η σύγκριση δεν σημαίνει ότι η ακριβότερη βενζίνη παύει να αποτελεί πρόβλημα για τον Δανό καταναλωτή. Δείχνει όμως πόσο διαφορετικά μεταφράζεται η ίδια διεθνής ενεργειακή κρίση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς ανάλογα με το επίπεδο των εισοδημάτων.
Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, όπου η χρήση του αυτοκινήτου συνδέεται σε πολλές περιπτώσεις με την εργασία και τις καθημερινές μετακινήσεις.
Στο ντίζελ η σύγκριση γίνεται ακόμη πιο έντονη
Στο ντίζελ η Ελλάδα βρίσκεται στη 12η θέση μεταξύ των ακριβότερων χωρών, με τιμή 2,122 ευρώ το λίτρο. Ωστόσο, και εδώ ο χαμηλός μέσος μισθός αλλάζει δραστικά την εικόνα.
Στην Ελλάδα ένας μέσος μικτός μισθός αντιστοιχεί θεωρητικά σε περίπου 705 λίτρα ντίζελ. Στο Λουξεμβούργο, όπου η τιμή είναι σχεδόν ίδια, αντιστοιχεί σε 3.257 λίτρα. Δηλαδή, η αγοραστική δυνατότητα ως προς το ντίζελ είναι περίπου 4,6 φορές μεγαλύτερη.
Ακόμη και η Πορτογαλία, όπου το ντίζελ κοστίζει ελαφρώς περισσότερο από την Ελλάδα, έχει μέσο μισθό που αντιστοιχεί σε περίπου 961 λίτρα, δηλαδή περίπου 36% περισσότερα από όσα μπορεί να αγοράσει ο αντίστοιχος ελληνικός μισθός.
Η διαφορά βρίσκεται στους φόρους
Η σύγκριση των ευρωπαϊκών πολιτικών δείχνει και μια δεύτερη παράμετρο: τον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις επιλέγουν να αντιμετωπίσουν την άνοδο των τιμών.
Η Μάλτα διατηρεί διοικητικά σταθερές τις τιμές με κρατική στήριξη. Η Σουηδία μείωσε προσωρινά τους φόρους βενζίνης και ντίζελ. Η Κύπρος και η Ουγγαρία κινήθηκαν επίσης προς τα κατώτατα επίπεδα των ειδικών φόρων κατανάλωσης που επιτρέπει το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Η Σλοβενία συνδύασε μειωμένους φόρους με ρυθμιζόμενες τιμές, ενώ η Ισπανία επέλεξε στοχευμένη επιδότηση 20 λεπτών το λίτρο για συγκεκριμένες επαγγελματικές κατηγορίες.
Η Ελλάδα ακολούθησε πιο περιορισμένη παρέμβαση στην αντλία, με έμφαση κυρίως στην επιδότηση του ντίζελ. Παράλληλα, ο ΕΦΚ της βενζίνης παραμένει στα 70 λεπτά το λίτρο, έναντι ευρωπαϊκού ελάχιστου 35,9 λεπτών, σύμφωνα με τα στοιχεία του υλικού.
Η επιδότηση στην αντλία και το όριο της
Εδώ βρίσκεται και το βασικό ερώτημα ενόψει των κυβερνητικών ανακοινώσεων.
Μια επιδότηση 10 ή 15 λεπτών το λίτρο μπορεί να μειώσει προσωρινά την τελική τιμή. Όταν όμως η διεθνής τιμή ανεβαίνει συνεχώς, ένα μέρος ή ακόμη και το σύνολο της ενίσχυσης μπορεί να απορροφηθεί από τις νέες αυξήσεις.
Παράλληλα, μια οριζόντια παρέμβαση έχει διαφορετική αξία για έναν καταναλωτή με υψηλό και για έναν καταναλωτή με χαμηλό εισόδημα. Τα ίδια 10 λεπτά ανά λίτρο δεν έχουν την ίδια οικονομική σημασία για όλους.
Αυτό είναι ίσως το βασικό πολιτικό και οικονομικό δίλημμα της επόμενης φάσης: αν η παρέμβαση περιοριστεί στην τιμή της αντλίας ή αν επιχειρήσει να αντιμετωπίσει και το εισοδηματικό σκέλος της ακρίβειας.
Το πραγματικό μέγεθος της ελληνικής πίεσης
Η εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία είναι συγκεκριμένη. Η Ελλάδα δεν βρίσκεται μόνη της απέναντι στην ενεργειακή κρίση και δεν έχει σε κάθε καύσιμο την υψηλότερη τιμή στην Ευρώπη. Βρίσκεται όμως σε έναν ιδιαίτερα δυσμενή συνδυασμό: υψηλή τιμή βενζίνης, σχετικά υψηλή τιμή ντίζελ και χαμηλό μέσο εισόδημα.
Γι’ αυτό και η συζήτηση για τα καύσιμα δεν μπορεί να εξαντλείται στο αν η τιμή θα μειωθεί κατά 10 ή 15 λεπτά. Η ουσία είναι η σχέση τιμής και εισοδήματος.
Αν το πετρέλαιο θέρμανσης βγει στην αγορά έως και 70% ακριβότερο από πέρυσι, όπως εκτιμάται , τότε η πίεση δεν θα περιοριστεί στους οδηγούς. Θα περάσει στην οικιακή θέρμανση, στις μεταφορές, στις επιχειρήσεις και τελικά στο κόστος μιας μεγάλης γκάμας προϊόντων και υπηρεσιών.