MONEY & MARKET
Unsplash
Νέο τοπίο διαμορφώνεται στις κληρονομιές από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026, με αλλαγές που αφορούν τα χρέη, τη νόμιμη μοίρα, τις διαθήκες και τα δικαιώματα συζύγων και συντρόφων.
Το νέο Κληρονομικό Δίκαιο επηρεάζει, μεταξύ άλλων, τη νόμιμη μοίρα, τις διαθήκες, την προστασία του επιζώντος συζύγου, τη θέση των συντρόφων που ζουν σε ελεύθερη ένωση και τη διαχείριση των οφειλών που αφήνει πίσω του ο θανών. Οι βασικές ρυθμίσεις εφαρμόζονται κατά κανόνα στις κληρονομικές σχέσεις προσώπων που θα φύγουν από τη ζωή από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και μετά. Ωστόσο, προβλέπονται ειδικοί μεταβατικοί κανόνες και για ορισμένες υποθέσεις που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη.
Τι αλλάζει με τα χρέη
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά την προστασία των κληρονόμων από τις οικονομικές υποχρεώσεις του θανόντος. Το νέο πλαίσιο δίνει μεγαλύτερη έμφαση στον διαχωρισμό της κληρονομιαίας περιουσίας από την προσωπική περιουσία του κληρονόμου. Παράλληλα, διατηρείται και οργανώνεται εκ νέου το ευεργέτημα της απογραφής. Με αυτή τη διαδικασία, ο κληρονόμος δεν αποποιείται την κληρονομιά, αλλά περιορίζει, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις, την ευθύνη του για τα χρέη έως την αξία της κληρονομιαίας περιουσίας.
Ειδική μεταβατική πρόβλεψη δίνει, επίσης, τη δυνατότητα σε ορισμένους κληρονόμους παλαιότερων υποθέσεων να ζητήσουν απογραφή μέσα σε συγκεκριμένη προθεσμία, εφόσον πληρούνται οι όροι του νόμου. Νέα δικαιώματα για τους συντρόφους Δικαιώματα αποκτούν και πρόσωπα που ζούσαν με τον θανόντα σε σταθερή σχέση, χωρίς γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης. Βασική προϋπόθεση αποτελεί η μόνιμη συμβίωση κατά τα τρία τελευταία χρόνια πριν από τον θάνατο. Ο επιζών σύντροφος μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να χρησιμοποιεί χωρίς αντάλλαγμα την κοινή κύρια κατοικία για έναν χρόνο. Εφόσον δεν υπάρχει σύζυγος ή συγγενής που καλείται στην κληρονομιά, ο σύντροφος μπορεί, μετά τη δικαστική αναγνώριση των προϋποθέσεων, να καταστεί κληρονόμος ολόκληρης της περιουσίας.
Τι προβλέπεται για τον επιζώντα σύζυγο
Ο επιζών σύζυγος διατηρεί ισχυρή θέση στην κληρονομική διαδοχή. Όταν υπάρχει ένα παιδί, το μερίδιό του ανέρχεται στο ένα τρίτο, ενώ όταν υπάρχουν δύο ή περισσότερα παιδιά περιορίζεται στο ένα τέταρτο. Παράλληλα, αποκτά δικαίωμα αποκλειστικής και χωρίς αντάλλαγμα χρήσης της κύριας κατοικίας για έναν χρόνο από τον θάνατο, εφόσον αυτή αποτελούσε την κοινή κατοικία του ζευγαριού. Η νόμιμη μοίρα γίνεται χρηματική αξίωση Αλλαγές έρχονται και στη νόμιμη μοίρα. Αντί ο δικαιούχος να γίνεται υποχρεωτικά συγκύριος σε ακίνητα ή άλλα περιουσιακά στοιχεία, θα μπορεί να διεκδικεί την οικονομική αξία του μεριδίου του. Η ρύθμιση αναμένεται να περιορίσει προβλήματα αναγκαστικής συγκυριότητας και να διευκολύνει ιδιαίτερα τη συνέχιση οικογενειακών επιχειρήσεων, χωρίς να κατακερματίζεται η ιδιοκτησία τους. Τι αλλάζει στις διαθήκες Οι ιδιόγραφες διαθήκες δεν καταργούνται. Αλλάζει, όμως, η διαδικασία ελέγχου και δημοσίευσής τους, ενώ προβλέπεται αυστηρότερος έλεγχος της γνησιότητας και, όπου χρειάζεται, γραφολογική πραγματογνωμοσύνη. Παράλληλα, ενισχύεται η ψηφιακή καταχώριση και αναζήτηση των διαθηκών, ώστε να περιοριστούν οι καθυστερήσεις, οι αμφισβητήσεις και η εμφάνιση άγνωστων διαθηκών πολύ καιρό μετά τον θάνατο.
Δικαίωμα και σε όσους φρόντιζαν τον θανόντα
Το νέο πλαίσιο αναγνωρίζει δικαίωμα και σε πρόσωπα που παρείχαν ουσιαστική φροντίδα στον θανόντα χωρίς αμοιβή, για τουλάχιστον έξι μήνες μέσα στα τελευταία τρία χρόνια της ζωής του. Η παροχή αυτή προβλέπεται κατά κανόνα ως χρηματικό ποσό, το οποίο θα υπολογίζεται ανάλογα με τη διάρκεια και την έκταση της φροντίδας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το δικαστήριο θα μπορεί να αποδώσει περιουσιακό στοιχείο αντίστοιχης αξίας. Οι αλλαγές δεν εφαρμόζονται με τον ίδιο τρόπο σε κάθε υπόθεση. Καθοριστικό ρόλο παίζουν η ημερομηνία θανάτου, ο χρόνος σύνταξης της διαθήκης και το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η κληρονομική διαδικασία. Για τον λόγο αυτό, κάθε ενδιαφερόμενος θα πρέπει να ζητά εξατομικευμένη νομική ή συμβολαιογραφική καθοδήγηση.
