Έντονο προβληματισμό στην αγορά προκαλούν τα στοιχεία για την πορεία του λιανεμπορίου κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, καθώς η αύξηση του τζίρου σε ονομαστικούς όρους δεν μεταφράζεται σε πραγματική ενίσχυση των πωλήσεων. Αντίθετα, όταν οι επιδόσεις προσαρμοστούν στον πληθωρισμό, η εικόνα γίνεται αισθητά πιο δύσκολη, με τις επιχειρήσεις να αντιμετωπίζουν σημαντική υποχώρηση της καταναλωτικής ζήτησης.
Η ανάλυση του Ινστιτούτου της ΕΣΕΕ για το λιανικό εμπόριο εκτός τροφίμων, οχημάτων και καυσίμων καταγράφει πτώση 3,7% στον πραγματικό κύκλο εργασιών κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026, σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα της προηγούμενης χρονιάς. Την ίδια στιγμή, σε ονομαστικές τιμές ο τζίρος εμφανίζεται αυξημένος κατά 1,2%. Η απόσταση ανάμεσα στις δύο μετρήσεις αποτυπώνει ουσιαστικά την επίδραση των τιμών: οι επιχειρήσεις δεν πωλούν περισσότερα προϊόντα, αλλά καταγράφουν υψηλότερες τιμές.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα στις μεγάλες επιχειρήσεις, οι οποίες δεν μένουν ανεπηρέαστες από τη συγκράτηση της κατανάλωσης. Κατά το δεύτερο τρίμηνο, οι πραγματικές πωλήσεις τους μειώθηκαν κατά 6,1%, ενώ στις πολύ μικρές επιχειρήσεις η πτώση έφτασε το 3,8% και στις μικρές το 3,2%. Μοναδική εξαίρεση αποτέλεσαν οι μεσαίες επιχειρήσεις, όπου ο πραγματικός κύκλος εργασιών αυξήθηκε κατά 2,3%.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο σαφής αν εξεταστεί το σύνολο του πρώτου εξαμήνου. Ο πραγματικός κύκλος εργασιών του λιανεμπορίου υποχώρησε κατά 2,3% σε σχέση με το πρώτο εξάμηνο του 2025, παρά το γεγονός ότι σε ονομαστικούς όρους αυξήθηκε κατά 210,9 εκατ. ευρώ, φτάνοντας συνολικά τα 13,1 δισ. ευρώ από 12,9 δισ. ευρώ. Στις μεγάλες επιχειρήσεις η μείωση των πραγματικών πωλήσεων διαμορφώθηκε στο 2,8%, ενώ στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις η αντίστοιχη πτώση ήταν 2,1%.
Μέσα στις ΜμΕ, οι πολύ μικρές επιχειρήσεις εμφάνισαν υποχώρηση 3,4%, ενώ στις μικρές η μείωση περιορίστηκε στο 1,7%. Και σε αυτή την περίπτωση, οι μεσαίες επιχειρήσεις διαφοροποιήθηκαν αισθητά, καταγράφοντας άνοδο 3,7% στον πραγματικό τους τζίρο.
Οι επιδόσεις ανά κατηγορία προϊόντων παρουσιάζουν επίσης σημαντικές διαφοροποιήσεις. Στο πρώτο εξάμηνο, τις μεγαλύτερες αυξήσεις σε πραγματικούς όρους κατέγραψαν τα ιατρικά και ορθοπεδικά είδη, με 10,3%, τα ρολόγια και κοσμήματα με 9,8%, τα σιδηρικά και χρώματα με 6,2% και οι ηλεκτρικές οικιακές συσκευές με 4,8%.
Στον αντίποδα, σημαντικές απώλειες καταγράφηκαν στα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, όπου ο τζίρος μειώθηκε κατά 10,9%. Ακολούθησαν τα βιβλία με πτώση 6,3%, τα καινούργια είδη, όπως οπτικά, δώρα, σουβενίρ και είδη τέχνης, με 6%, καθώς και τα έπιπλα και φωτιστικά με 5,7%. Οι πωλήσεις υποδημάτων παρέμειναν σχεδόν σταθερές, καταγράφοντας οριακή μείωση 0,9%, ενώ δεν υπάρχουν διαθέσιμα συγκρίσιμα στοιχεία για την ένδυση.
Η πίεση δεν περιορίζεται όμως στις πωλήσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία της βάσης του Τειρεσία, η συνολική αξία των ακάλυπτων επιταγών και των απλήρωτων συναλλαγματικών που καταγράφηκαν κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 ανήλθε σε 46,7 εκατ. ευρώ, με την εικόνα του Ιουνίου να εμφανίζει επιδείνωση.
Την ίδια ώρα, ούτε η ισχυρή τουριστική κίνηση φαίνεται να μεταφράζεται στον βαθμό που θα ανέμενε κανείς σε τζίρο για το εμπόριο. Κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους, οι αφίξεις από το εξωτερικό αυξήθηκαν κατά 15,4%, ενώ οι τουριστικές εισπράξεις ενισχύθηκαν κατά 14,8% σε τρέχουσες τιμές. Ωστόσο, η άνοδος αυτή δεν αποτυπώθηκε αντίστοιχα στις εμπορικές επιχειρήσεις, αναδεικνύοντας το ζήτημα της περιορισμένης σύνδεσης του τουρισμού με την αγορά.
Σε περιφερειακό επίπεδο, η εικόνα είναι επίσης αρνητική, καθώς όλες οι περιφέρειες της χώρας κατέγραψαν μείωση του πραγματικού κύκλου εργασιών κατά το πρώτο εξάμηνο. Οι μεγαλύτερες απώλειες σημειώθηκαν στην Πελοπόννησο, με 3,9%, στη Δυτική Ελλάδα με 3,8% και στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη με 3,3%. Μικρότερες ήταν οι μειώσεις στην Ήπειρο, με 0,9%, στη Θεσσαλία με 1,3% και στο Βόρειο Αιγαίο με 1,5%.
Με αφορμή τα συγκεκριμένα στοιχεία, ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ Σταύρος Καφούνης κάνει λόγο για ισχυρούς κλυδωνισμούς στο ελληνικό εμπόριο και επισημαίνει ότι η κατάσταση απαιτεί άμεσες παρεμβάσεις. Όπως υποστηρίζει, η μειωμένη αγοραστική δύναμη, το αυξημένο κόστος διατροφής, στέγασης και ενέργειας, οι πιέσεις από τις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες, το υψηλό λειτουργικό κόστος και οι φορολογικές και ασφαλιστικές επιβαρύνσεις δημιουργούν ένα περιβάλλον ιδιαίτερα δύσκολο για τις επιχειρήσεις.
Το μήνυμα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα ενόψει της ΔΕΘ, καθώς η αγορά αναμένει μέτρα που θα μπορούσαν να περιορίσουν το κόστος λειτουργίας και να ενισχύσουν τη ρευστότητα και την επιχειρηματικότητα. Η ΕΣΕΕ ζητά ουσιαστική ελάφρυνση των φορολογικών και ασφαλιστικών βαρών, ενίσχυση του ανταγωνισμού και πολιτικές που θα στηρίξουν τη βιωσιμότητα των εμπορικών επιχειρήσεων.
Το δεύτερο τρίμηνο, με την πτώση του πραγματικού τζίρου να επιταχύνεται, αποτελεί το βασικό σημείο ανησυχίας για την αγορά. Η διεθνής αβεβαιότητα, οι πληθωριστικές πιέσεις, το αυξημένο κόστος χρήματος, η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και η επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας δημιουργούν ένα σύνθετο περιβάλλον, στο οποίο η διατήρηση της κατανάλωσης και η στήριξη των επιχειρήσεων αναδεικνύονται σε κρίσιμα ζητήματα για τους επόμενους μήνες.