Τα κράτη μέλη της ΕΕ έδωσαν την Παρασκευή το πράσινο φως για την υπογραφή της μεγαλύτερης συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου της Ένωσης με την ομάδα χωρών της Νότιας Αμερικής Mercosur, περισσότερα από 25 χρόνια μετά την έναρξη των διαπραγματεύσεων και μετά από μήνες διαμάχης για την εξασφάλιση επαρκούς υποστήριξης.
Με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να αναστατώνει το παγκόσμιο εμπόριο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και χώρες όπως η Γερμανία και η Ισπανία υποστηρίζουν ότι η συμφωνία θα συμβάλει στην αντιστάθμιση των επιχειρηματικών απωλειών από τους εισαγωγικούς δασμούς των ΗΠΑ και θα μειώσει την εξάρτηση από την Κίνα, εξασφαλίζοντας πρόσβαση σε κρίσιμα ορυκτά.
Ο Πρόεδρος της Βραζιλίας Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα χαιρέτισε την έγκριση της ΕΕ. «Σε ένα διεθνές σκηνικό αυξανόμενου προστατευτισμού και μονομερισμού, η συμφωνία αποτελεί ένα μήνυμα υπέρ του διεθνούς εμπορίου ως κινητήριας δύναμης της οικονομικής ανάπτυξης, με οφέλη και για τις δύο πλευρές», έγραψε στο X.
Οι αντίπαλοι, με επικεφαλής τη Γαλλία, τον μεγαλύτερο παραγωγό γεωργικών προϊόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποστηρίζουν ότι η συμφωνία θα αυξήσει τις εισαγωγές φθηνών τροφίμων, όπως βοείου κρέατος, πουλερικών και ζάχαρης, υπονομεύοντας τους εγχώριους αγρότες.
Οι αγρότες έχουν ξεκινήσει διαμαρτυρίες σε όλη την ΕΕ, εμποδίζοντας τις αυτοκινητοδρόμους στη Γαλλία και το Βέλγιο και διαδηλώνοντας στην Πολωνία την Παρασκευή.
Στην Ελλάδα, που η κυβέρνηση ψήφισε υπέρ της συμφωνίας, ένα από τα αιτήματα των αγροτών ήταν να σταματήσουν οι αθρόες εισαγωγές και οι «ελληνοποιήσεις» ομοειδών προϊόντων χωρίς δασμούς.
Η Γαλλία ψήφισε κατά της συμφωνίας, αλλά μια επαρκής πλειοψηφία των μελών της ΕΕ υποστήριξε τη συμφωνία.
Ένας διπλωμάτης της ΕΕ και ο υπουργός Γεωργίας της Πολωνίας δήλωσαν ότι 21 χώρες υποστήριξαν τη συμφωνία, με την Αυστρία, τη Γαλλία, την Ουγγαρία, την Ιρλανδία και την Πολωνία να αντιτίθενται και το Βέλγιο να απέχει. Για την έγκριση απαιτούνταν τουλάχιστον 15 χώρες που να αντιπροσωπεύουν το 65% του συνολικού πληθυσμού της Ένωσης.
Η έγκριση ανοίγει τον δρόμο για την Πρόεδρο της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να υπογράψει τη συμφωνία με τους εταίρους του Mercosur – Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη – στην Ασουνσιόν. Το Υπουργείο Εξωτερικών της Αργεντινής ανακοίνωσε ότι η τελετή υπογραφής θα πραγματοποιηθεί στις 17 Ιανουαρίου.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα πρέπει επίσης να εγκρίνει τη συμφωνία, η οποία τελικά συνήφθη πριν από ένα χρόνο, προτού τεθεί σε ισχύ.
H συμφωνία
Η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου αναμένεται να είναι η μεγαλύτερη της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τη μείωση των δασμών, καταργώντας 4 δισεκατομμύρια ευρώ δασμών στις εξαγωγές της. Οι χώρες του Mercosur έχουν υψηλούς δασμούς, όπως 35% στα ανταλλακτικά αυτοκινήτων, 28% στα γαλακτοκομικά προϊόντα και 27% στα κρασιά.
Η ΕΕ και η Mercosur ελπίζουν να επεκτείνουν το εμπόριο αγαθών, το οποίο θα ανέλθει σε 111 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024. Οι εξαγωγές της ΕΕ κυριαρχούνται από μηχανήματα, χημικά και εξοπλισμό μεταφορών, ενώ αυτές του Mercosur επικεντρώνονται σε γεωργικά προϊόντα, ορυκτά, χαρτοπολτό και χαρτί.
Για να πείσει τους σκεπτικιστές της συμφωνίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει θεσπίσει διασφαλίσεις που μπορούν να αναστείλουν τις εισαγωγές ευαίσθητων γεωργικών προϊόντων. Έχει ενισχύσει τους ελέγχους των εισαγωγών, ιδίως όσον αφορά τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων, έχει δημιουργήσει ένα ταμείο κρίσης, έχει επιταχύνει τη στήριξη των αγροτών και έχει δεσμευτεί να μειώσει τους εισαγωγικούς δασμούς στα λιπάσματα.
Η Γαλλία δεν εγκαταλείπει
Οι παραχωρήσεις δεν ήταν αρκετές για να πείσουν την Πολωνία ή τη Γαλλία, αλλά η Ιταλία άλλαξε τη θέση της από «όχι» τον Δεκέμβριο σε «ναι» την Παρασκευή, αλλάζοντας τη συνολική ισορροπία.
Η γαλλίδα υπουργός Γεωργίας Ανί Ζενεβάρ δήλωσε ότι η μάχη δεν έχει τελειώσει και δεσμεύτηκε να αγωνιστεί για την απόρριψη της συμφωνίας από την Ευρωπαϊκή Κοινοβουλευτική Συνέλευση, όπου η ψηφοφορία ενδέχεται να είναι οριακή. Οι ευρωπαϊκές περιβαλλοντικές οργανώσεις αντιτίθενται επίσης στη συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι τα προϊόντα που θα εξάγονται στην Ευρώπη θα προέρχονται συχνά από αποδασωμένες εκτάσεις.
«Η απλή αλήθεια είναι ότι αυτή η αντιδημοφιλής συμφωνία είναι καταστροφική για το τροπικό δάσος του Αμαζονίου και κανένας προοδευτικός ευρωβουλευτής που είναι αφοσιωμένος στην προστασία των δασών δεν πρέπει να την υποστηρίξει», δήλωσε η Λις Κούνια, ακτιβίστρια της Greenpeace στην ΕΕ.