Σταδιακά τίθενται σε εφαρμογή οι διατάξεις του νόμου 5293/2026 για ένα «κράτος πιο φιλικό στον πολίτη», με στόχο την επίλυση χρόνιων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι ιδιοκτήτες ακινήτων, την προστασία των περιουσιακών δικαιωμάτων και την απλούστευση των συναλλαγών.
Η σημαντικότερη τομή, ωστόσο, του ίδιου άρθρου, είναι ότι για πρώτη φορά μετά από 111 χρόνια και συγκεκριμένα από το 1915, έτος κατά το οποίο θεσπίστηκαν το απαράγραπτο των δικαιωμάτων του Δημοσίου και η απαγόρευση της χρησικτησίας σε βάρος του, ο επί δεκαετίες ήσυχος και καλόπιστος νομέας ενός ακινήτου μπορεί να αναγνωριστεί δικαστικά κύριός του έναντι του Δημοσίου. Ειδικότερα, αρκεί το Δημόσιο να μην έχει ασκήσει πράξεις νομής μετά την 23η Φεβρουαρίου 1946 και ο ίδιος να νέμεται καλόπιστα το ακίνητο, κατά το άρθρο 1042 του Αστικού Κώδικα, για σαράντα (40) τουλάχιστον έτη πριν από τη 19η Μαρτίου 2003, συνυπολογιζομένου και του χρόνου νομής των δικαιοπαρόχων του. Πρόκειται για ρύθμιση ιστορικής σημασίας, που αποκαθιστά επί τέλους σε σημαντικό βαθμό στη χώρα μας την ασφάλεια δικαίου στην ιδιωτική ακίνητη περιουσία.
3. Σε λίγες μέρες αναμένεται η έκδοση απόφασης του Διοικητή της ΑΑΔΕ για τη δυνατότητα που της δίνει ο νόμος (άρθρο 18) να απελευθερώνει οριστικά τη μεταβίβαση κατεσχημένων ακινήτων, με την προϋπόθεση ότι ένα ποσοστό του τιμήματος (το οποίο θα ορίζει η ΑΑΔΕ με βάση το ποσό της οφειλής και το ποσό που εισπράττεται από τη μεταβίβαση) θα παρακρατείται από τον Συμβολαιογράφο και θα αποδίδεται στην ΑΑΔΕ. Σκοπός της ρύθμισης αυτής είναι να δοθεί η δυνατότητα στους ιδιοκτήτες ακινήτων με συσσωρευμένες οφειλές, να πουλήσουν τα κατεσχημένα ακίνητά τους, μειώνοντας ταυτόχρονα τα χρέη τους.
4. Εντός των επομένων ημερών επίσης αναμένεται να εκδοθεί Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) των Υπουργών Δικαιοσύνης, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης και του Διοικητή της ΑΑΔΕ με την οποία (άρθρο 15) ο συμβολαιογράφος καθιερώνεται ως «υπηρεσία μιας στάσης» για τη μεταβίβαση ακινήτων από επαχθή ή χαριστική αιτία, καθώς και αιτία θανάτου. Ο πολίτης δηλαδή θα απευθύνεται πλέον σε ένα μόνο σημείο, το/τη συμβολαιογράφο του, που θα αναλαμβάνει το σύνολο των διαδικασιών, από τη συλλογή των απαιτούμενων δικαιολογητικών έως τη σύνταξη και τη μεταγραφή του συμβολαίου στο Κτηματολογικό Γραφείο, αξιοποιώντας τις δυνατότητες διαλειτουργικότητας με τις όλες τις δημόσιες αρχές και υπηρεσίες και το Κτηματολόγιο.
Στο πλαίσιο αυτό, ο συμβολαιογράφος θα συλλέγει διαδικτυακά τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, όπως τα κτηματολογικά στοιχεία του ακινήτου, τα αποδεικτικά φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας, την ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου, εφόσον έχει εκδοθεί, και θα συμπληρώνει και υποβάλλει τις φορολογικές δηλώσεις μεταβίβασης, θα εισπράττει και θα αποδίδει τους φόρους μεταβίβασης, κληρονομίας, δωρεάς ή γονικής παροχής, καθώς και τα τέλη καταχώρισης στο Κτηματολόγιο. Επίσης, εφόσον συμφωνηθεί ρητά από τους συμβαλλομένους, θα μπορεί να εισπράττει και το τίμημα σε ακατάσχετο δεσμευμένο λογαριασμό του ειδικού σκοπού (escrow account), να παρακρατεί από αυτό και να αποδίδει στο Δημόσιο το ποσό που απαιτείται για την εξόφληση οφειλών του πωλητή και την άρση τυχόν κατάσχεσης σε βάρος του επί του μεταβιβαζόμενου ακινήτου και να αποδίδει στον πωλητή το ποσό που απομένει.
5. Ενεργοποιούνται σταδιακά και πολλές ακόμη ευεργετικές ρυθμίσεις για τους πολίτες
Ο νόμος 5293/2026 δεν αφορά μόνο την ιδιωτική ακίνητη περιουσία, αλλά θεσπίζει μια σειρά ρυθμίσεων που αλλάζουν τη σχέση του πολίτη με τη Διοίκηση και οι οποίες αφορούν έμμεσα και τους ιδιοκτήτες ακινήτων, που ενεργοποιούνται σταδιακά με την έκδοση των σχετικών αποφάσεων και εγκυκλίων των αρμοδίων αρχών. Μέχρι σήμερα έχουν ενεργοποιηθεί με σχετικές διοικητικές εγκυκλίους, τα εξής άρθρα του νόμου αυτού:
*Αντικατάσταση των δικαιολογητικών με υπεύθυνη δήλωση (άρθρο 3). Η ρύθμιση ισχύει από τη δημοσίευση του νόμου και εξειδικεύθηκε με την υπ’ αριθμ. ΔΙΔΔΔΗ/Φ.17/8084/15.5.2026 εγκύκλιο του Υπουργείου Εσωτερικών (ΑΔΑ: 9ΜΛΔ46ΜΤΛ6-Κ0Μ). Ο πολίτης δεν υποχρεώνεται πλέον να προσκομίζει πιστοποιητικά και βεβαιώσεις που ήδη τηρούνται σε αρχεία του Δημοσίου, μπορεί να τα αντικαθιστά με υπεύθυνη δήλωση, ενώ η υπηρεσία εκδίδει αμέσως τη διοικητική πράξη και αναζητεί η ίδια τα δικαιολογητικά.
*Ψηφιακή ενημέρωση για την πορεία των υποθέσεων (άρθρο 5). Η ρύθμιση ενεργοποιήθηκε με την υπ’ αριθμ. 19625 ΕΞ 2026 κοινή απόφαση των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης (Β’ 3050/29.5.2026) και ισχύει από την 1η Ιουνίου 2026. Σύμφωνα με αυτήν κάθε πολίτης λαμβάνει πλέον μοναδικό κωδικό, και με αυτόν θα μπορεί να παρακολουθεί ηλεκτρονικά την πορεία της υπόθεσής του.
*Υποχρεωτική ανάρτηση των εγκυκλίων οδηγιών (άρθρο 6). Τέλος στις «αφανείς» εγκυκλίους: οι εγκύκλιες οδηγίες αναρτώνται υποχρεωτικά, ανά θεματική ενότητα, στην ιστοσελίδα κάθε φορέα και στη «Διαύγεια» και δεν ισχύουν πριν από την ανάρτησή τους. Όσες ισχύουν σήμερα και δεν αναρτηθούν, παύουν να ισχύουν από την 1η Οκτωβρίου 2026.
*Ψηφιακή ενημέρωση για τα ωράρια των δημοσίων υπηρεσιών (άρθρο 7). Με την υπ’ αριθμ. ΔΙΔΑΔ/Φ.69/282/οικ.8587/22.5.2026 εγκύκλιο του Υπουργείου Εσωτερικών (ΑΔΑ: Ρ6ΓΨ46ΜΤΛ6-5ΨΤ) ορίζεται ότι κάθε δημόσιος φορέας οφείλει από την 7η Ιουλίου 2026 να τηρεί διαρκώς αναρτημένα στην ιστοσελίδα του τα ωράρια λειτουργίας και υποδοχής κοινού και δικηγόρων, καθώς και τις αργίες, η δε παράλειψη συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα.
*Συμμόρφωση της Διοίκησης με τις δικαστικές αποφάσεις (άρθρο 8). Τώρα πλέον ο πολίτης που δικαιώθηκε στα δικαστήρια δεν χρειάζεται να προσφύγει ξανά για να εκτελεσθεί η απόφαση: οι Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου κάθε φορέα αναλαμβάνουν να διασφαλίσουν τη συμμόρφωση, να διαβιβάσουν την απόφαση στις αρμόδιες υπηρεσίες, να παρακολουθήσουν την εκτέλεσή της, να ενημερώσουν τον ενδιαφερόμενο και να επισημάνουν στα αρμόδια πειθαρχικά όργανα τις παραλείψεις των υπαλλήλων να συμμορφωθούν προς τις εκδοθείσες δικαστικές αποφάσεις.
Η νομοθετική πρωτοβουλία του Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης κ. Κωστή Χατζηδάκη να εισηγηθεί ένα νόμο με αποκλειστικό αντικείμενο την κατοχύρωση των περιουσιών των πολιτών και τη διευκόλυνση των συναλλαγών τους, δικαιώνει πλήρως τον τίτλο «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη», κάνοντας πράξη την ασφάλεια δικαίου. Οι σημαντικές και ιδιαίτερα χρήσιμες αυτές ρυθμίσεις δικαιώνουν πάγια αιτήματα της ΠΟΜΙΔΑ για την προστασία της ιδιοκτησίας και την αποκατάσταση της ασφάλειας δικαίου για κάθε ιδιοκτήτη ή επενδυτή. Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι, για πρώτη φορά έπειτα από έναν και πλέον αιώνα κατά τον οποίο ίσχυσε το «απαράγραπτο» των δικαιωμάτων του Δημοσίου και η απαγόρευση της χρησικτησίας σε βάρος του, ο επί δεκαετίες ήσυχος και καλόπιστος νομέας, κάτοικος ή καλλιεργητής, μπορεί επί τέλους να αναγνωριστεί κύριος του ακινήτου του! Δεν είναι νοητό το κράτος να συνεχίσει να αμφισβητεί περιουσίες που οι πολίτες κατέχουν νόμιμα επί δεκαετίες ή να διεκδικεί ακίνητα για τα οποία οι ίδιοι διαθέτουν νόμιμους τίτλους και πραγματική κατοχή επί γενιές, πληρώνοντας όλους τους προβλεπόμενους φόρους, γιατί τότε θα απαξιωνόταν πλήρως και το Εθνικό Κτηματολόγιο!