Ψηφίστηκε από τη Βουλή και τίθεται άμεσα σε ισχύ το νέο, διευρυμένο πλαίσιο για το ιδιωτικό χρέος, φέρνοντας σημαντικές αλλαγές που επηρεάζουν εκατομμύρια πολίτες.
Οι παρεμβάσεις του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών περιλαμβάνουν αλλαγές στις δικαστικές ρυθμίσεις των «κόκκινων» δανείων, ενίσχυση του εξωδικαστικού μηχανισμού, νέες ρυθμίσεις για οφειλές προς το Δημόσιο, αλλά και μεγαλύτερη προστασία από κατασχέσεις.
Το νέο νομοθετικό πλαίσιο (ν. 5313/26) αφορά περισσότερα από 2 εκατομμύρια νοικοκυριά που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τις οικονομικές συνέπειες της πανδημίας και της ενεργειακής κρίσης, καλύπτοντας από μικροοφειλέτες έως και δανειολήπτες του πρώην νόμου Κατσέλη.
Όπως δήλωσε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης:
«Το ιδιωτικό χρέος είναι ίσως το πιο σύνθετο κοινωνικό αποτύπωμα της κρίσης. Η δική μας δουλειά είναι να σπάσουμε αυτόν τον φαύλο κύκλο, με λύσεις που δημιουργούν πραγματικές δεύτερες ευκαιρίες».
Οι αλλαγές στον νόμο Κατσέλη, οι νέες δόσεις και η έκτακτη ρύθμιση χρεών
1. Επανυπολογισμός τόκων για όσους υπάγονται στον νόμο Κατσέλη
Βασικός πυλώνας του νέου πλαισίου είναι η αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού των τόκων για τις δικαστικά ρυθμισμένες οφειλές του νόμου 3869/2010.
Πλέον, οι τόκοι θα υπολογίζονται αποκλειστικά πάνω στη μηνιαία δόση που έχει ορίσει το δικαστήριο και όχι στο συνολικό ανεξόφλητο ποσό της οφειλής. Η αλλαγή αυτή μειώνει αισθητά τις επιβαρύνσεις και οδηγεί σε μικρότερες μηνιαίες καταβολές.
Το μέτρο εφαρμόζεται αναδρομικά για περίπου 100.000 φυσικά πρόσωπα με ενεργές ρυθμίσεις, καθώς οι επιπλέον τόκοι που καταβλήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια θα συμψηφιστούν με μελλοντικές δόσεις, επιταχύνοντας την εξόφληση των οφειλών.
Για όσες ρυθμίσεις έχουν ήδη ολοκληρωθεί ή έχουν εκπέσει, τα επιπλέον ποσά που καταβλήθηκαν δεν επιστρέφονται.
2. «Κλειδώνει» ο τόκος και σε άλλες ρυθμίσεις
Νέα διάταξη προστατεύει και όσους έχουν ενταχθεί σε διοικητικές ή εξωδικαστικές ρυθμίσεις άλλων νόμων, όπως ο ν. 4605/2019 και ο εξωδικαστικός μηχανισμός του ν. 4738/2020.
Η μηνιαία δόση θα θεωρείται πλέον πλήρως τοκοχρεολυτική, με βάση το συμφωνημένο επιτόκιο, τη διάρκεια αποπληρωμής και τους όρους της ρύθμισης, χωρίς δυνατότητα πρόσθετης επιβάρυνσης ή νέου υπολογισμού τόκων.
Η συγκεκριμένη διάταξη ισχύει αναδρομικά από την 1η Απριλίου 2019 και αφορά περισσότερους από 60.000 οφειλέτες.
3. Νέα έκτακτη ρύθμιση έως 72 δόσεων για χρέη προς το Δημόσιο
Θεσπίζεται νέα ρύθμιση έως 72 δόσεων για οφειλές προς την ΑΑΔΕ και τα ασφαλιστικά ταμεία (ΚΕΑΟ/ΕΦΚΑ), οι οποίες δημιουργήθηκαν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023.
Βασική προϋπόθεση είναι οι συγκεκριμένες οφειλές να μην ήταν ενταγμένες σε ενεργή ρύθμιση στις 21 Απριλίου 2026.
Οι αιτήσεις θα υποβάλλονται ηλεκτρονικά έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, ενώ οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να έχουν τακτοποιήσει και τις οφειλές που δημιουργήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά.
Για τις οφειλές προς την Εφορία, η πρώτη δόση θα πρέπει να πληρωθεί μέσα σε τρεις ημέρες από την υποβολή της αίτησης.
Αυξάνεται το ακατάσχετο – Τι αλλάζει σε κατασχέσεις και εξωδικαστικό
4. Αυξάνεται το ακατάσχετο όριο στα 1.600 ευρώ
Έπειτα από δέκα χρόνια αυξάνεται το μηνιαίο ακατάσχετο όριο για οφειλές προς το Δημόσιο, από τα 1.250 ευρώ στα 1.600 ευρώ.
Η αλλαγή αφορά περίπου 1,7 εκατομμύρια οφειλέτες που έχουν υποστεί κατάσχεση, επιτρέποντάς τους να διατηρούν επιπλέον 350 ευρώ κάθε μήνα.
Παράλληλα αυξάνεται και το ακατάσχετο για χρέη προς ιδιώτες και τράπεζες.
Για ατομικούς τραπεζικούς λογαριασμούς το όριο ανεβαίνει από 1.500 σε 1.600 ευρώ τον μήνα.
Για κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς αυξάνεται από 2.000 σε 2.200 ευρώ μηνιαίως.
5. Άρση κατασχέσεων με εξόφληση του 25% της οφειλής
Το νέο πλαίσιο προβλέπει τη δυνατότητα πλήρους άρσης κατάσχεσης τραπεζικών λογαριασμών για χρέη προς την Εφορία.
Η προϋπόθεση είναι η εφάπαξ καταβολή τουλάχιστον του 25% της συνολικής οφειλής που οδήγησε στην επιβολή των αναγκαστικών μέτρων.
Με την εξόφληση του ενός τετάρτου του χρέους, ο οφειλέτης ανακτά τον πλήρη έλεγχο των τραπεζικών του λογαριασμών, ώστε να μπορεί να συνεχίσει κανονικά την οικονομική ή επιχειρηματική του δραστηριότητα.
Η δυνατότητα αυτή θα τεθεί σε εφαρμογή μέσα στο καλοκαίρι και θα παρέχεται μόνο μία φορά για κάθε οφειλέτη.
6. Εξωδικαστικός μηχανισμός και για μικρότερα χρέη
Διευρύνεται σημαντικά η πρόσβαση στον εξωδικαστικό μηχανισμό, καθώς το ελάχιστο ύψος οφειλής για ένταξη μειώνεται από τις 10.000 ευρώ στις 5.000 ευρώ.
Έτσι, περισσότεροι μικροοφειλέτες θα μπορούν να αξιοποιήσουν τη συγκεκριμένη διαδικασία.
Οι ενδιαφερόμενοι θα έχουν τη δυνατότητα αποπληρωμής έως:
240 δόσεις για οφειλές προς το Δημόσιο.
420 δόσεις για οφειλές προς τράπεζες και servicers.
Η ελάχιστη μηνιαία δόση ορίζεται στα 50 ευρώ, ενώ η εφαρμογή του μέτρου αναμένεται στα τέλη Ιουλίου.
7. Προστασία της κύριας κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού
Για πρώτη φορά δίνεται η δυνατότητα στον οφειλέτη να προστατεύσει την κύρια κατοικία του κατά τη διαδικασία του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Συγκεκριμένα, μπορεί να επιλέξει τη ρευστοποίηση άλλου περιουσιακού στοιχείου, όπως για παράδειγμα ενός οικοπέδου, ώστε να εξασφαλίσει ευνοϊκότερη ρύθμιση για την πρώτη κατοικία του, με μεγαλύτερο «κούρεμα» και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις.
Η νέα πλατφόρμα προστασίας της κύριας κατοικίας αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία τον Σεπτέμβριο.