Μια σημαντική παρέμβαση στο πεδίο της διαχείρισης των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς το Δημόσιο αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή μέσα στον Ιούνιο, καθώς η κυβέρνηση προχωρά στην αύξηση του ακατάσχετου ορίου των τραπεζικών λογαριασμών από τα 1.250 ευρώ στα 1.600 ευρώ. Πρόκειται για μια αλλαγή που έρχεται σε μια περίοδο έντονων οικονομικών πιέσεων για τα νοικοκυριά, με το ιδιωτικό χρέος να εξακολουθεί να διογκώνεται και εκατομμύρια φορολογούμενους να βρίσκονται αντιμέτωποι με οφειλές προς την Εφορία. Η αύξηση του ακατάσχετου κατά 350 ευρώ θεωρείται από πολλούς ως μια ουσιαστική «ανάσα» για όσους έχουν ληξιπρόθεσμα χρέη, καθώς μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων που κατατίθενται στους λογαριασμούς τους θα παραμένει προστατευμένο από μέτρα αναγκαστικής είσπραξης. Παράλληλα, το νέο πλαίσιο συνοδεύεται από ευνοϊκότερες ρυθμίσεις για την άρση δεσμεύσεων τραπεζικών λογαριασμών, δίνοντας τη δυνατότητα σε οφειλέτες να ανακτήσουν τον έλεγχο των οικονομικών τους υποχρεώσεων υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Την ίδια στιγμή, τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης έχουν ήδη ενεργοποιηθεί για περίπου 1,7 εκατομμύρια φορολογούμενους, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες ακόμη βρίσκονται αντιμέτωποι με τον κίνδυνο επιβολής κατασχέσεων. Η νέα ρύθμιση φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα πιο λειτουργικό πλαίσιο για όσους επιθυμούν να τακτοποιήσουν τις οφειλές τους χωρίς να στερούνται βασικά μέσα διαβίωσης. Κομβικό στοιχείο των αλλαγών αποτελεί η πρόβλεψη για άρση δέσμευσης τραπεζικού λογαριασμού όταν ο οφειλέτης εξοφλήσει το 25% της συνολικής οφειλής και ταυτόχρονα εντάξει το υπόλοιπο ποσό σε ρύθμιση. Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να δοθεί κίνητρο συμμόρφωσης και επανένταξης των οφειλετών σε καθεστώς τακτικής εξυπηρέτησης των χρεών τους.
Ωστόσο, οι φορολογούμενοι καλούνται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί, καθώς η προστασία του ακατάσχετου δεν ενεργοποιείται αυτόματα. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η δήλωση ενός και μοναδικού τραπεζικού λογαριασμού ως ακατάσχετου μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας της ΑΑΔΕ. Εάν δεν έχει πραγματοποιηθεί η σχετική δήλωση, οι καταθέσεις δεν καλύπτονται από το προστατευτικό πλαίσιο, ακόμη και αν βρίσκονται κάτω από το προβλεπόμενο όριο. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στους κοινούς λογαριασμούς. Σε αυτές τις περιπτώσεις η προστασία ισχύει μόνο εφόσον όλοι οι συνδικαιούχοι έχουν προβεί στη σχετική δήλωση. Διαφορετικά, μπορεί να προκύψουν δεσμεύσεις ποσών που υπό άλλες συνθήκες θα θεωρούνταν ακατάσχετα. Πρόκειται για μια λεπτομέρεια που συχνά διαφεύγει της προσοχής των πολιτών και έχει οδηγήσει στο παρελθόν σε αρκετές περιπτώσεις αιφνιδιαστικών κατασχέσεων. Παράλληλα, εξακολουθούν να ισχύουν ειδικές προστατευτικές διατάξεις για μισθούς, συντάξεις και κοινωνικές παροχές. Για περιοδικά καταβαλλόμενα εισοδήματα, ποσά έως 1.000 ευρώ παραμένουν πλήρως ακατάσχετα, ενώ για υψηλότερα ποσά εφαρμόζονται συγκεκριμένοι περιορισμοί ως προς το τμήμα που μπορεί να δεσμευτεί. Εκτός πεδίου κατασχέσεων παραμένουν επίσης μια σειρά κοινωνικών επιδομάτων, όπως το επίδομα ανεργίας, το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, η επιδότηση ενοικίου, το επίδομα θέρμανσης και άλλα βοηθήματα που έχουν χαρακτηριστεί από τη νομοθεσία ως ακατάσχετα.
Παρά τις διευκολύνσεις για τους μικρούς και μεσαίους οφειλέτες, η φορολογική διοίκηση συνεχίζει να στρέφει το ενδιαφέρον της προς τις μεγάλες ληξιπρόθεσμες οφειλές. Δεκάδες χιλιάδες φορολογούμενοι χρωστούν ποσά που κυμαίνονται από 100.000 ευρώ έως και 1 εκατομμύριο ευρώ, ενώ ένα σχετικά μικρό ποσοστό μεγαλοοφειλετών συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος του συνολικού χρέους προς το Δημόσιο. Στο πλαίσιο αυτό ενισχύονται οι έλεγχοι και οι διαδικασίες εντοπισμού περιουσιακών στοιχείων που μπορούν να αξιοποιηθούν για την είσπραξη οφειλών. Η αύξηση του ακατάσχετου ορίου στα 1.600 ευρώ αποτελεί μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στον τομέα της προστασίας των τραπεζικών καταθέσεων. Το κατά πόσο θα μεταφραστεί σε ουσιαστική ανακούφιση για τους πολίτες θα εξαρτηθεί τόσο από την ορθή εφαρμογή των νέων διατάξεων όσο και από την ικανότητα των οφειλετών να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες ρύθμισης που τους παρέχονται. Σε κάθε περίπτωση, χιλιάδες νοικοκυριά αναμένουν ότι οι αλλαγές αυτές θα προσφέρουν μεγαλύτερη οικονομική ασφάλεια σε μια περίοδο που η διαχείριση των καθημερινών υποχρεώσεων παραμένει ιδιαίτερα απαιτητική.