Η ιστορική στήλη του Βήματος στο inbox σου
Γίνε μέλος του καθημερινού newsletter που αποκαλύπτει όσα συμβαίνουν στο πολιτικό παρασκήνιο και απόκτησε πρόσβαση σε αποκλειστικό περιεχόμενο.
ΕΓΓΡΑΦΗ
Λίγους μήνες αργότερα, το 2010, ο τότε επικεφαλής του ΔΝΤ Ντομινίκ Στρος Καν, (πριν τον πιάσουν στα πράσα), δήλωνε πως η πολιτική συναίνεση στο εσωτερικό μιας χώρας είναι αναγκαία προϋπόθεση για να εξέλθει η χώρα αυτή, μια ώρα αρχύτερα, από οικονομική κρίση. Στην Ελλάδα, η ΝΔ του Αντώνη Σαμαρά δήλωνε τότε αντιμνημονιακή και ο πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου ονειρευόταν δημοψηφίσματα. Ήταν η στιγμή που οι Ευρωπαίοι διαπίστωναν ότι, σε αντίθεση με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπου κεντροδεξιοί και κεντροαριστεροί συμφωνούσαν πάνω κάτω σε μια κοινή γραμμή απέναντι στην κρίση, στην Ελλάδα γινόταν «το έλα να δεις».
Φυσικά, όταν η Άγκελα Μερκελ και ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ απείλησαν ευθέως τον Σαμαρά, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, ότι θα τον διαλύσουν, αυτός – τον Νοέμβριο του 2011 – έκανε πίσω. Όπως άλλωστε έκανε πίσω, τις ίδιες ημέρες και ο Γιώργος Παπανδρέου, όταν κακήν κακώς τον κουβάλησαν στη σύνοδο του G20 στις Κάννες, όπου διαπίστωσε πως είναι μόνος του με αντίπαλο όλη τη Δύση, δεξιά κι αριστερή. Και όλα αυτά συνέβαιναν μόλις λίγες εβδομάδες μετά τη συνάντηση του Ευαγγελου Βενιζέλου με τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, σε ένα υπόγειο ξενοδοχείου, στο Βοτσλαβ της Πολωνίας, οπου ο γερμανός υπουργός, στο περιθώριο ενός άτυπου Eurogroup, εξήγησε αναλυτικά, στον έλληνα ομόλογο του, τους λόγους για τους οποίους πίστευε ακράδαντα πως η Ελλάδα πρέπει να αποχωρήσει από την ευρωζώνη. Κάτι που βεβαίως δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία, αφού οι γερμανοί Χριστιανοδημοκράτες ουδέποτε ενθουσιάστηκαν από την προσχώρηση της Ελλάδας στη ζώνη του ευρώ, πολλοί δε εξ’αυτών την καταψήφισαν το 2000, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Όσο για τον Σόιμπλε, οι πάντες γνώριζαν στις Βρυξέλλες ότι ήταν ο εμπνευστής και εισηγητής της λεγόμενης «Ευρώπης των πολλών ταχυτήτων».
Η άφιξη Τσίπρα, οι θεωρίες Βαρουφάκη και η οδυνηρή προσγείωση του 2015
Τούτων δοθέντων, με την ΝΔ να είναι το μαύρο πρόβατο στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και το ΠαΣοΚ παρίας στους ευρωπαίους Σοσιαλιστές, η άφιξη του Αλέξη Τσίπρα στο προσκήνιο δεν ήταν παρά το κερασάκι σε μια ήδη μουχλιασμένη τούρτα. Βεβαίως, με τον Γιάννη Βαρουφάκη να εξηγεί στους ομολόγους του στο Eurogroup γιατί είναι άσχημοι, βλάκες και αγράμματοι, ενώ αυτός είναι όμορφος, έξυπνος και μορφωμένος, η υπόθεση άρχισε να προσλαμβάνει σουρεαλιστικές διαστάσεις.
Η προσγείωση ήλθε όμως απότομα, με το Δημοψήφισμα του 2015, όπου η «πρώτη φορά Αριστερά» βρέθηκε αντιμέτωπη με την ασυναρτησία της και υποχρεώθηκε να περιφρονήσει την ετυμηγορία του ελληνικού λαού, στο όνομα του οποίου υποτίθεται ότι έκανε όσα έκανε. Σαν έτοιμος από καιρό, ο Σόιμπλε έκανε ρελάνς στην πολιτική μπλόφα του Τσίπρα ότι έχει, δήθεν, τη δυνατότητα να «διαλύσει» πολιτικά την Ευρώπη, λέγοντας πως υπάρχει, δήθεν, η νομική δυνατότητα να «εκδιωχθεί» η Ελλάδα από την Ευρώπη. Όσοι ξέρουν από πόκερ, γνωρίζουν βεβαίως ότι στις μπλόφες και στις ρελάνς κερδίζει σχεδόν πάντα αυτός που έχει τα περισσότερα λεφτά. Όπερ και εγένετο.
Οι «ενήλικοι στο δωμάτιο» και το μαξιλάρι της ευρωπαϊκής κεντροαριστεράς
Έκτοτε, στις ευρωπαϊκές διαβουλεύσεις για την «ελληνική κρίση» εισήλθαν όντως «ενήλικοι στο δωμάτιο», κατά πως έλεγε και η Λαγκάρντ. Πλην όμως, η σύνθεση των ενήλικων προσώπων είχε μεταβληθεί σε σχέση με το 2010. Η Μέρκελ παρέμενε, όμως στις άλλες δύο ισχυρότερες οικονομικά χώρες της ευρωζώνης, οι πολύ δεξιοί Σαρκοζί και Μπερλουσκόνι είχαν αντικατασταθεί από τους ελαφρώς σοσιαλιστές Ολάντ και Ρέντζι. Ο πρώτος ήταν πολιτικό παιδί του Φρανσουά Μιτεράν και ο δεύτερος πολιτικός απόγονος του Ενρίκο Μπερλιγκουέρ.
Εκ παραλλήλου, στην προεδρία του Eurogroup, είχε εκλεγεί ο εκ των αναμορφωτών-τότε-του ολλανδικού Σοσιαλιστικού κόμματος Γερούν Ντάισεμπλουμ, ενώ αρμόδιος για τις οικονομικές υποθέσεις ήταν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ο – τροτσκιστής στα νιάτα του – επίσης σοσιαλιστής, γάλλος Πιερ Μοσκοβισί. Τέλος, στην προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είχε εκλεγεί ο αριστερότερος, ποτέ, δεξιός πολιτικός στην ιστορία της Ευρώπης, ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ.
Αν λοιπόν δεχτούμε πως τα πρόσωπα επηρεάζουν ενίοτε τον ρου της Ιστορίας, τότε θα πρέπει να αναγνωρίσουμε πως ουδείς έλληνας πρωθυπουργός είχε καλύτερη «παρέα ενηλίκων» από αυτή που είχε το 2015 στην Ευρώπη ο Αλέξης Τσίπρας. Ουδείς έλληνας πρωθυπουργός είδε άλλωστε να γράφουν και να λένε (έστω και εκ των υστέρων) ομόλογοι του από χώρες, όπως η Γερμανία και η Γαλλία, τόσα θετικά σχόλια για αυτόν, όσα ο Τσίπρας. Χαρακτηριστικό του κλίματος της εποχής είναι αναμφίβολα και το γεγονός ότι την παραμονή του Δημοψηφίσματος του 2015, ο τότε υπουργός Οικονομίας της Γαλλίας Εμανουελ Μακρόν φρόντισε να δηλώσει, απευθυνόμενος κυρίως προς τη Γερμανία, πως ανεξαρτήτως του αποτελέσματος, «δε θα πρέπει να υπάρξει μία νέα Συνθήκη των Βερσαλλιών για την Ελλάδα». Ήταν η εποχή που η ευρωπαϊκή κεντροαριστερά, βλέποντας ότι «η στρίγγλα έγινε αρνάκι», άρχισε να το χαϊδεύει.
Το μεγάλο «γιατί»: Γιατί μόνο η Ελλάδα χρειάστηκε τρία μνημόνια;
Εκ των πραγμάτων βεβαίως, αποδείχθηκε πως για την Ελλάδα δεν υπήρξε μία, ούτε δύο, αλλά τρεις Συνθήκες των Βερσαλλιών. Το ποια από τις τρεις ήταν η χειρότερη είναι το ελάσσσον ερώτημα. Το μείζον είναι γιατί μόνο η Ελλάδα ήταν η χώρα που «βάρεσε κανόνι» στην παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008 και γιατί ήταν η μόνη που χρειάστηκαν όχι ένα, όχι δύο, αλλά τρία μνημόνια για να βγει από την κρίση; Αν βγήκε.
Η απάντηση δεν είναι εύκολη, ούτε μπορεί να είναι απλοϊκή και πολιτικά μονόχνωτη. Όπως άλλωστε δεν είναι ευκολες οι απαντήσεις στα ερωτήματα γιατί η Ελλάδα ήταν η μόνη χώρα της Δύσης που μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο γνώρισε εμφύλιο, ούτε και γιατί – κάπου 2- χρόνια μετά – ήταν και πάλι η μόνη χώρα της Δυτικής Ευρώπης που έγινε χούντα;
