Τι συμβαίνει όταν η αδηφάγα ανάγκη για κεφάλαια στην κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης
Ο Σαμ Άλτμαν, CEO της OpenAI και ο Ντάριο Αμοντέι της Anthropic
© EPA/JOHN G. MABANGLO / Youtube / Powergame.gr
OpenAI, Nvidia και AMD στο ίδιο γεωοικονομικό πλέγμα – Υψηλός δανεισμός
Ενδεικτικά, η Nvidia Corp. συμφώνησε να επενδύσει έως και 100 δισ. δολάρια στην OpenAI για να τη βοηθήσει να χρηματοδοτήσει την ανάπτυξη νέων data centers μεγάλης κλίμακας. Η OpenAI, από την πλευρά της, δεσμεύθηκε να εξοπλίσει αυτά τα κέντρα δεδομένων με εκατομμύρια μικροτσίπ της Nvidia.
Λίγες εβδομάδες αργότερα, η OpenAI υπέγραψε νέα συμφωνία με τον άμεσο ανταγωνιστή της Nvidia, την Advanced Micro Devices (AMD), για την αξιοποίηση μικροτσίπ αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων. Στο πλαίσιο αυτής της συνεργασίας, η OpenAI αναμένεται να εξελιχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους μετόχους της AMD.
Αυτές οι παράλληλες και αλληλοσυνδεόμενες συμφωνίες εντείνουν τις ανησυχίες ορισμένων αναλυτών και ρυθμιστικών αρχών σχετικά με τον βαθμό αλληλεξάρτησης που διαμορφώνεται μεταξύ της OpenAI, των βασικών της επενδυτών και των προμηθευτών κρίσιμων υποδομών.
Παράλληλα, ο δανεισμός των τεχνολογικών κολοσσών που θέλουν να προπορευτούν στην κούρσα για την ΑΙ φτάνει σε πρωτοφανή επίπεδα, δημιουργώντας φόβους για τη δυνατότητά τους να καλύψουν τις υποχρεώσεις τους. Ιδιαίτερα όταν ειδήμονες του κλάδου υποπτεύονται πως οι επενδύσεις της Σίλικον Βάλεϊ θα αποδώσουν σε βάθος χρόνου και όχι άμεσα. Ορισμένοι αναλυτές αμφιβάλλουν εάν θα αυξηθούν επαρκώς οι συνδρομές για τις εφαρμογές ΑΙ.
Η Bank of America υπολογίζει ότι οι Google, Meta Platforms, Amazon, Microsoft και Oracle έχουν εκδώσει ομόλογα της τάξεως των 121 δισ. δολαρίων από τις αρχές του 2025. Ο δανεισμός αυτός είναι τετραπλάσιος και πλέον από τον μέσο όρο των ομολόγων που εκδόθηκαν από τις εταιρείες αυτές σε ετήσια βάση κατά τη διάρκεια της τελευταίας πενταετίας. Κατά τα φαινόμενα, όμως, τα κεφάλαια αυτά δεν είναι παρά ένα ψήγμα των τεράστιων επενδύσεων που πρέπει να γίνουν προκειμένου να αποκτήσουν οι ψηφιακοί κολοσσοί τις απαραίτητες υποδομές για τη νέα εποχή της ΑΙ. Μόνο το κέντρο επεξεργασίας δεδομένων της Meta Platforms στην κομητεία Ρίτσλαντ Πάρις του Λος Άντζελες, το οποίο ονομάζεται Hyperion και εκτιμάται πως θα έχει ολοκληρωθεί το 2029 ή 2030, υπολογίζεται πως θα κοστίσει 27 δισ. δολάρια.
Υπάρχει, ωστόσο, ένα πραγματικό γεγονός. Το οικοσύστημα της τεχνητής νοημοσύνης είναι εξαιρετικά άνισο: μόνο η Nvidia εμφανίζει κερδοφορία, χάρη στη ζήτηση για τους επεξεργαστές της. Αντίθετα, οι υπόλοιποι παίκτες —data centers, εταιρείες ανάπτυξης LLMs, startups λογισμικού— είναι εταιρείες βαθιά ζημιογόνες.
Για να διατηρηθεί το οικοσύστημα, απαιτείται συνεχής εξωτερική χρηματοδότηση, σύμφωνα με τον Βρετανό αναλυτή Τζούλιαν Γκάραν, ο οποίος μιλώντας στο CNN υποστ;hrije ότι η σημερινή κατάσταση είναι πολλαπλάσια πιο επικίνδυνη και οικονομικά επιζήμια από τότε που έσκασε με πάταγο η φούσκα των dot.com. Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι η κατάσταση θυμίζει έναν «μόνιμο γύρο χρηματοδότησης», χωρίς όμως σαφές σχέδιο επιστροφής στην κερδοφορία. Όπως τόνισε, όταν στερέψουν οι επενδυτές, όλο το οικοδόμημα μπορεί να καταρρεύσει.
Η διάθεση χρηματοδότησης, ιδιαίτερα από πλευράς venture capital, φαίνεται ήδη να υποχωρεί. Οι υπερβολικές αποτιμήσεις καθιστούν τις επενδύσεις λιγότερο ελκυστικές, ενώ η ανάγκη κάλυψης δεσμεύσεων —όπως αυτή της SoftBank προς την OpenAI— προκαλεί αυξανόμενη πίεση.
Η «τεχνητή νοημοσύνη» και η «ανθρώπινη νοημοσύνη»…
Ο Σαμ Άλτμαν, που στο παρελθόν παρουσιαζόταν ως ο μη-κερδοσκοπικός ήρωας του OpenAI, αλλά τώρα έχει στρέψει την προσοχή του στη μεγιστοποίηση των κερδών για τη Microsoft, υποστηρίζει ότι, ναι, δυστυχώς υπάρχουν «συμβιβασμοί» βραχυπρόθεσμα, αλλά αυτοί είναι αναγκαίοι για να επιτευχθεί η λεγόμενη γενική τεχνητή νοημοσύνη. Σύμφωνα με τον Άλτμαν, η AGI θα μας βοηθήσει στη συνέχεια να λύσουμε όλα αυτά τα προβλήματα, οπότε οι «παρενέργειες» αυτών των συμβιβασμών αξίζουν τον κόπο.
Η τεχνητή γενική νοημοσύνη είναι το Ιερό Δισκοπότηρο για τους προγραμματιστές τεχνητής νοημοσύνης. Αυτό σημαίνει ότι τα μοντέλα AI θα γίνουν «υπερνοημοσύνη», πολύ ανώτερη από την ανθρώπινη νοημοσύνη. Όταν επιτευχθεί αυτό, υπόσχεται ο Άλτμαν, η AI δεν θα μπορεί απλώς να κάνει τη δουλειά ενός εργαζομένου, αλλά θα μπορεί να κάνει όλες τις δουλειές του: «Η AI μπορεί να κάνει τη δουλειά ενός οργανισμού».
Αυτό θα ήταν το απόλυτο στοίχημα για τη μεγιστοποίηση των κερδών μιας εταιρείας μέσω της κατάργησης των εργαζομένων στις εταιρείες (ακόμα και στις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης), καθώς οι μηχανές AI θα αναλάβουν τη λειτουργία, την ανάπτυξη και την προώθηση όλων, όπως λέει αυτή η θεωρία. Ένα όνειρο για τις εταιρείες, αλλά ένας εφιάλτης για την εργασία: χωρίς δουλειά, χωρίς εισόδημα.
Γι’ αυτό ο Άλτμαν και οι άλλοι μεγιστάνες της τεχνητής νοημοσύνης δεν θα σταματήσουν να επεκτείνουν τα data centers και να αναπτύσσουν ακόμα πιο προηγμένα τσιπ, μόνο και μόνο επειδή η κινεζική DeepSeek έχει μειώσει την αξία των υφιστάμενων μοντέλων. Η ερευνητική εταιρεία Rosenblatt προβλέπει την αντίδραση των τεχνολογικών γιγάντων: «Γενικά, αναμένουμε ότι η τάση θα είναι η βελτίωση της ικανότητας, ο ταχύτερος δρόμος προς την τεχνητή γενική νοημοσύνη, παρά η μείωση των δαπανών». Δεν πρέπει τίποτα να σταματήσει τον στόχο της υπερ-ευφυούς AI.
Ωστόσο, υπάρχουν αμφιβολίες από αρκετούς επιστήμονες γύρω από την ιδέα ότι η «ανθρώπινη νοημοσύνη» μπορεί να αντικατασταθεί από τη «μηχανική νοημοσύνη», κυρίως επειδή είναι διαφορετικές: Οι μηχανές δεν μπορούν να σκέφτονται με όρους δυναμικής και ποιοτικών αλλαγών. Η νέα γνώση προέρχεται από τέτοιες αλλαγές που μετασχηματίζουν (ανθρώπινες) και όχι από την επέκταση της υπάρχουσας γνώσης (μηχανές). Μόνο η ανθρώπινη νοημοσύνη είναι κοινωνική και μπορεί να διακρίνει τις δυνατότητες για αλλαγή, ιδιαίτερα την κοινωνική αλλαγή, που οδηγεί σε μια καλύτερη ζωή για την ανθρωπότητα και τη φύση.
«Φούσκα» ή «αναπτυξιακή έκρηξη»
Προφανώς οι αναλυτές του «χάι-τεκ χώρου», μπορούν να συζητούν αέναα για τη σημασία των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη και να καυγαδίζουν εάν είναι μια «φούσκα» ή απλώς μια «έκρηξη ανάπτυξης» που θα «σκάσει», με υψηλή πιθανότητα για αρκετά επιβλαβείς οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις. Όπως ήταν αντίστοιχα η συζήτηση, κατ’ αναλογία, για τη «μανία των σιδηροδρόμων» τον 19ο αιώνα και εάν ήταν εντελώς παράλογη όπως έχουν επισημάνει σχολιαστές.
Αλλά υπάρχει ένα πιο σημαντικό ζήτημα: εντελώς ορθολογικές αποφάσεις τεχνολογικών κολοσσών στο πεδίο της τεχνητής νοημοσύνης, που επιδιώκουν να διατηρήσουν τη θέση τους στην αγορά και να συμμετέχουν σε μια τρελή κούρσα για άντληση κεφαλαίων, μπορεί να οδηγήσουν σε εντελώς παράλογα και ανορθολογικά αποτελέσματα.
Στη Βρετανία, η φούσκα των σιδηροδρόμων έσκασε γύρω στο 1847. Τότε είχε ονομαστεί η «μεγάλη απάτη των σιδηροδρόμων» για να τονιστεί ότι οι ισχυρισμοί των σιδηροδρομικών εταιρειών για τεράστια κέρδη υπερεκτιμήθηκαν σκόπιμα.
Το ίδιο ζήτημα απασχολεί και τώρα. Εάν οι αποδόσεις των μαζικών επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη αποδειχθούν χαμηλότερες από τις αναμενόμενες και τις ισχυριζόμενες, αυτό θα προκαλέσει μια σοβαρή διόρθωση της χρηματιστηριακής αγοράς.
Με άλλα λόγια, ο μηχανισμός με τον οποίο μια κατάρρευση της τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσε να προκαλέσει ύφεση δεν είναι η ξαφνικά χαμηλότερη ανάπτυξη, αλλά η αδυναμία επίτευξης των αναμενόμενων αποδόσεων των επενδύσεων.