(upd) Η παγκόσμια οικονομία και η γεωπολιτική σταθερότητα κρέμονται από μια κλωστή, καθώς η σημερινή ημέρα εξελίσσεται σε μέρα ακραίας κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή με εκκατέρωθεν απειλές μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Ο αμερικανικός στρατός επέβαλε αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια και στην ευρύτερη περιοχή των Στενών του Ορμούζ.
Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις έκαναν λόγο για αποκλεισμό «εναντίον πλοίων όλων των εθνικοτήτων που εισέρχονται ή αναχωρούν από ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων όλων των λιμανιών στον Αραβικό Κόλπο και τον κόλπο του Ομάν».
Ταυτόχρονα, διαβεβαίωσαν ότι δεν θα επιτρέπουν την κυκλοφορία σε πλοία που δεν αναχωρούν ή κατευθύνονται στο Ιράν μέσω των Στενών του Ορμούζ. Την ίδια ώρα, το σφυροκόπημα στο Λίβανο συνεχίζεται, ενώ αύριο, Τρίτη αναμένεται να διεξαχθούν συνομιλίες ανάμεσα σε αντιπροσωπείες της Βηρυτού και της Ουάσιγκτον στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, κάτι που ενέκρινε το Ισραήλ υπό πίεση της κυβέρνησης Τραμπ.
Με αφορμή την έναρξη του ναυτικού αποκλεισμού του Ιράν ο Ντόναλντ Τραμπ σε ανάρτησή του στο Truth Social αναφέρει: «Το Πολεμικό Ναυτικό του Ιράν βρίσκεται στον βυθό της θάλασσας, εντελώς καταστραμμένο – 158 πλοία. Αυτά που δεν χτυπήσαμε είναι ο μικρός αριθμός των, όπως τα αποκαλούν, «πλοίων ταχείας επίθεσης», επειδή δεν τα θεωρήσαμε ιδιαίτερη απειλή. Προειδοποίηση: Εάν οποιοδήποτε από αυτά τα πλοία πλησιάσει έστω και λίγο τον ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟ μας, θα ΕΞΟΛΟΘΡΕΥΤΕΙ αμέσως, χρησιμοποιώντας το ίδιο σύστημα εξόντωσης που χρησιμοποιούμε εναντίον των εμπόρων ναρκωτικών σε σκάφη στη θάλασσα. Είναι γρήγορο και βίαιο. Υ.Γ. Το 98,2% των ναρκωτικών που εισέρχονται στις ΗΠΑ μέσω ωκεανού ή θάλασσας έχει ΣΤΑΜΑΤΗΣΕΙ! ».
Με αφορμή την έναρξη του ναυτικού αποκλεισμού του Ιράν ο Ντόναλντ Τραμπ σε ανάρτησή του στο Truth Social αναφέρει:
«Το Πολεμικό Ναυτικό του Ιράν βρίσκεται στον βυθό της θάλασσας, εντελώς καταστραμμένο – 158 πλοία. Αυτά που δεν χτυπήσαμε είναι ο μικρός αριθμός των, όπως τα αποκαλούν, «πλοίων ταχείας επίθεσης», επειδή δεν τα θεωρήσαμε ιδιαίτερη απειλή. Προειδοποίηση: Εάν οποιοδήποτε από αυτά τα πλοία πλησιάσει έστω και λίγο τον ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟ μας, θα ΕΞΟΛΟΘΡΕΥΤΕΙ αμέσως, χρησιμοποιώντας το ίδιο σύστημα εξόντωσης που χρησιμοποιούμε εναντίον των εμπόρων ναρκωτικών σε σκάφη στη θάλασσα. Είναι γρήγορο και βίαιο. Υ.Γ. Το 98,2% των ναρκωτικών που εισέρχονται στις ΗΠΑ μέσω ωκεανού ή θάλασσας έχει ΣΤΑΜΑΤΗΣΕΙ! »
Μετά από το ναυάγιο των κρίσιμων διαπραγματεύσεων στο Ισλαμαμπάντ, η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη έχουν εισέλθει σε έναν επικίνδυνο κύκλο απειλών, με επίκεντρο το Στενό του Ορμούζ, την πιο ζωτική αρτηρία για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου.
Ειδικότερα, ο εκπρόσωπος των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων, Χατάμ αλ Ανμπίγια, χαρακτήρισε τις κινήσεις των ΗΠΑ ως «παράνομη πειρατεία», ξεκαθαρίζοντας ότι το Ιράν θα εφαρμόσει έναν «μόνιμο μηχανισμό» ελέγχου στα Στενά. Η προειδοποίηση της Τεχεράνης ήταν σαφής: τα λιμάνια του Κόλπου και της Θάλασσας του Ομάν θα είναι «προσβάσιμα σε όλους ή σε κανέναν». Το Ιράν διεμήνυσε ότι καμία υποδομή στην περιοχή δεν θα παραμείνει ασφαλής εάν απειληθούν τα δικά του λιμάνια.
Παράλληλα, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) ανακοίνωσε ότι η προσέγγιση στρατιωτικών σκαφών στα Στενά θα θεωρηθεί παραβίαση της εκεχειρίας και θα αντιμετωπιστεί «αυστηρά και σκληρά». Ο Ιρανός ΥΠΕΞ, Αμπάς Αραγτσί, αποκάλυψε πως οι δύο πλευρές βρίσκονταν «μόλις λίγα εκατοστά» από το Μνημόνιο Συνεργασίας του Ισλαμαμπάντ πριν την κατάρρευση, ενώ ήδη βρίσκεται σε επαφή με τον ομόλογό του της Σαουδικής Αραβίας για τον συντονισμό των επόμενων κινήσεων.
Ο αποκλεισμός του Τραμπ και οι διεθνείς αντιδράσεις
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται ανένδοτος, δηλώνοντας πως δεν τον ενδιαφέρει η επιστροφή στις διαπραγματεύσεις.
Η κλιμάκωση προκλήθηκε από την ανακοίνωση του Τραμπ μέσω του Truth Social, όπου ξεκαθάρισε πως το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ θα ξεκινήσει άμεσα τον αποκλεισμό κάθε πλοίου που επιχειρεί να εισέλθει ή να εξέλθει από τα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM), ο αποκλεισμός τίθεται σε ισχύ στις 17:00 ώρα Ελλάδας (13 Απριλίου). Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις έχουν λάβει οδηγίες να εμποδίζουν τη θαλάσσια κυκλοφορία προς και από όλα τα ιρανικά λιμάνια στον Αραβικό Κόλπο και τον Κόλπο του Ομάν.
Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε άλμα στις τιμές του αργού πετρελαίου, αναζωπυρώνοντας τους φόβους για μια παρατεταμένη σύρραξη.
Σήμερα το πρωί το πετρέλαιο ξανά πέρασε τα 100 δολάρια. Ειδικότερα, το πετρέλαιο Brent σκαρφάλωσε 7% στα 101,68 δολάρια το βαρέλι, ενώ το WTI ανέβηκε +7,5% στα 103,85 δολάρια το βαρέλι.
Διχασμένη η Ευρώπη
Σε αυτό το εκρηκτικό κλίμα, η Ευρώπη εμφανίζεται διχασμένη. Ο Εμανουέλ Μακρόν ανακοίνωσε ότι Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο θα διοργανώσουν διεθνή διάσκεψη για τη συγκρότηση πολυεθνικής ειρηνικής αποστολής, με στόχο την προστασία της ελεύθερης ναυσιπλοΐας. Ωστόσο, ο Βρετανός Πρωθυπουργός, Κιρ Στάρμερ, έσπευσε να διευκρινίσει ότι η χώρα του δεν θα υποστηρίξει τον αποκλεισμό, ούτε θα εμπλακεί σε πολεμική σύρραξη με το Ιράν.
Η ένταση, πάντως, δεν περιορίζεται στη θάλασσα. Στο εσωτερικό του Ιράν, η κατάσταση είναι δραματική μετά τις αεροπορικές επιδρομές ΗΠΑ και Ισραήλ. Η Ερυθρά Ημισέληνος ανακοίνωσε τη διάσωση 960 ανθρώπων από τα ερείπια στην Τεχεράνη, ενώ σε ολόκληρη τη χώρα έχουν υποστεί ζημιές 125.630 πολιτικές δομές.
Νευρικότητα στις αγορές
Στη Wall Street o δείκτης Dow Jones υποχωρεί 0,7%, ενώ ο S&P 500 και ο Nasdaq σημειώνουν απώλειες άνω του 0,3% έκαστος. Η αβεβαιότητα για την πορεία της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή επανέφερε έντονη μεταβλητότητα στο επενδυτικό κλίμα της Wall Street.
Η αγορά στρέφει πλέον την προσοχή της στα εταιρικά αποτελέσματα, με τις μεγάλες αμερικανικές τράπεζες να ανοίγουν την αυλαία της περιόδου ανακοινώσεων. Goldman Sachs, JPMorgan Chase, Citigroup και άλλοι χρηματοπιστωτικοί κολοσσοί θα βρεθούν στο επίκεντρο, σε μια συγκυρία αυξημένης μεταβλητότητας.
Η Goldman Sachs αποτέλεσε αρνητική εξαίρεση της συνεδρίασης, με πτώση 3%, παρά τα ισχυρά συνολικά αποτελέσματα, λόγω απογοητευτικών επιδόσεων στο fixed income trading.
Αβέβαιο περιβάλλον για τη Wall Street
Η πρόσφατη άνοδος των δεικτών μετά την εκεχειρία διάρκειας δύο εβδομάδων αποδείχθηκε εύθραυστη, καθώς η νέα κλιμάκωση επαναφέρει την αγορά σε φάση αποστροφής ρίσκου. Αναλυτές εκτιμούν ότι η τιμή του πετρελαίου και η γεωπολιτική ένταση θα συνεχίσουν να καθορίζουν τη βραχυπρόθεσμη πορεία της Wall Street.
Με έντονη νευρικότητα και σημαντικές απώλειες ξεκίνησε η χρηματιστηριακή εβδομάδα. Στα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια 0ι επενδυτές αποτιμούν τις ραγδαίες γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Σε αυτό το περιβάλλον, πανευρωπαϊκός δείκτης Stoxx 600 υποχωρεί στο άνοιγμά του σήμερα κατά 0,7%, ενώ η πλειονότητα των κλάδων βυθίστηκε στο κόκκινο. Στο Λονδίνο, ο δείκτης FTSE σημειώνει πτώση 0,6%, βρίσκοντας στήριγμα στις ενεργειακές μετοχές που λειτούργησαν ως ανάχωμα. Αντίθετα, ισχυρότερες πιέσεις δέχθηκαν ο γερμανικός DAX, ο οποίος υποχωρεί σχεδόν 1%, ο γαλλικός CAC 40, με απώλειες άνω του 1%, καθώς και ο ιταλικός FTSE MIB που καταγράφει πτώση 0,8%. Στην Ισπανία, ο δείκτης IBEX 35 πιέζεται ακόμα περισσότερο -1,15%.
Οι μετοχές του κλάδου των ταξιδιών και αναψυχής βρίσκονται στο επίκεντρο των ρευστοποιήσεων, σημειώνοντας ομαδική πτώση 2%.
Οι αεροπορικές εταιρείες δέχθηκαν το ισχυρότερο πλήγμα, με τη Wizz Air να κατακρημνίζεται κατά 7,2%, την EasyJet να υποχωρεί κατά 3,9% και τη Lufthansa να χάνει 3,8% της αξίας της.
Παράλληλα, το ενδιαφέρον στρέφεται και στην Ουγγαρία, όπου ο Βίκτορ Όρμπαν παραδέχθηκε την ήττα του από το φιλοευρωπαϊκό κόμμα Tisza του Πέτερ Μάγιαρ. Η σαρωτική νίκη της αντιπολίτευσης θεωρείται πλήγμα για τη Ρωσία και τη διοίκηση Τραμπ, που έχασαν έναν βασικό ευρωσκεπτικιστή σύμμαχο.
Σε επίπεδο εταιρικών αποτελεσμάτων, η αγορά αναμένει τις ανακοινώσεις των LVMH, Christian Dior και Galp Energia, σε μια ημέρα που δεν περιλαμβάνει άλλες σημαντικές μακροοικονομικές ειδήσεις.
Τα ασιατικά χρηματιστήρια και η Wall Street
Οι κυριότεροι ασιατικοί δείκτες κατέγραψαν σημαντικές απώλειες. Ο ινδικός Nifty 50 σημείωσε τη χειρότερη επίδοση με πτώση σχεδόν 2% (κλείνοντας στις 23.789,25 μονάδες, -261,35). Στην Ιαπωνία, ο Nikkei 225 υποχώρησε κατά 0,63% στις 56.564,25 μονάδες, ενώ ο Topix σημείωσε πτώση 0,67%.
Στη Νότια Κορέα, ο Kospi υποχώρησε κατά 0,94% στις 5.803,80 μονάδες, ενώ ο Hang Seng στο Χονγκ Κονγκ διεύρυνε τις απώλειές του στο 1,22% (25.611,46 μονάδες). Στην Αυστραλία, ο S&P/ASX 200 έκλεισε με πτώση 0,39% στις 8.926,00 μονάδες. Αντίθετα, ο Shanghai στην Κίνα παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητος στις 3.986,646 μονάδες (+0,01%).
Η ανησυχία μεταφέρθηκε και στα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης των ΗΠΑ στη Wall Street, με τον Dow Jones να σημειώνει πτώση 517 μονάδων (1,1%), τον S&P 500 να υποχωρεί κατά 1,1% και τον Nasdaq 100 να χάνει 1,2%.