Καθώς η νέα παρέμβαση Τραμπ από τον Λευκό Οίκο ενέτεινε το κλίμα αβεβαιότητας χωρίς να παρέχει σαφές χρονοδιάγραμμα για το τέλος του πολέμου, με τις υψηλές τιμές του πετρελαίου και το σοκ από την πλευρά της προσφοράς να ενισχύουν τον κίνδυνο του στασιμοπληθωρισμού, αναλυτές και οικονομολόγοι επενδυτικών τραπεζών και διεθνών οργανισμών μειώνουν τις προβλέψεις τους για την ανάπτυξη και της ελληνικής οικονομίας.
Η πολιτική της ΕΚΤ
Οι εκτιμήσεις του ρυθμού μεγέθυνσης του ΑΕΠ ως προς το κάτω μέρος του εύρους από 1,9% έως 1,7% αντανακλούν κυρίως τη διατήρηση της τιμής του πετρελαίου τύπου Brent σε σημαντικά υψηλότερα επίπεδα (άνω των 90 έως και 100 δολαρίων το βαρέλι) για όλο το 2026 καθώς και ενδεχόμενη περιορισμένη σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ λόγω των πληθωριστικών πιέσεων στην οικονομία της ευρωζώνης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ανάπτυξη 2,2% για το 2026 και 1,7% για το 2027, έναντι 2,2% και 1,8% του ΟΟΣΑ αντίστοιχα, ενώ η πρόβλεψη του consensus (μέση εκτίμηση των αναλυτών και των οικονομολόγων) κυμαίνεται στο 1,7% για το 2027 από την περιοχή του 2% για το 2026.
Πόσο πιθανό είναι πάντως το ενδεχόμενο στασιμοπληθωρισμού;
Το σενάριο αυτό προκαλεί ανησυχίες και φέρνει άσχημες μνήμες από τη δεκαετία του 1970 και τις αρχές του 1980. Σημαντική περίοδος στασιμοπληθωρισμού ήταν το 1973-75 με το εμπάργκο των αραβικών χωρών του OPEC στην πώληση πετρελαίου στις ΗΠΑ, ως αντίποινα για την υποστήριξή τους προς το Ισραήλ. Δεύτερη σημαντική περίοδος ήταν ο στασιμοπληθωρισμός με αφορμή τη διακοπή της παραγωγής πετρελαίου στο Ιράν κατά την Ιρανική Επανάσταση του 1979.
Πληθωρισμός
Τότε η Fed αύξησε σημαντικά τα επιτόκια για την τιθάσευση του πληθωρισμού, με την αγορά εργασίας να πλήττεται σημαντικά ως παράπλευρη απώλεια. Στο βασικό της σενάριο σήμερα η Alpha Bank εκτιμά πως η όποια διαταραχή στις εφοδιαστικές αλυσίδες, λόγω των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή, θα είναι σχετικά διαχειρίσιμη και χωρίς υπερβολές. Σε μια τέτοια εξέλιξη αναμένει υποχώρηση των πληθωριστικών προσδοκιών στην ευρωζώνη και ήπια επίπτωση στην ανάπτυξη.
Δεν διαβλέπει περιβάλλον στασιμοπληθωρισμού εφόσον το πετρέλαιο και το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο δεν παρουσιάσουν περαιτέρω άνοδο, το αμερικανικό φυσικό αέριο διατηρηθεί στα τρέχοντα επίπεδα και τα προβλήματα εφοδιαστικής αλυσίδας παραμείνουν περιορισμένα.
Στο δυσμενές σενάριο, αν ο πόλεμος παραταθεί, θεωρεί πιθανή μια ενίσχυση του πληθωρισμού κατά 2% περίπου πάνω από τις εκτιμήσεις του βασικού σεναρίου, εμφανιζόμενη κατά το β΄ εξάμηνο του έτους. Σε αυτό το σενάριο, με την οικονομική δραστηριότητα αναιμική και τον πληθωρισμό άνω του στόχου της ΕΚΤ, οι συνθήκες θα προσομοιάσουν με περιβάλλον στασιμοπληθωρισμού μεν, ηπιότερου όμως του αντίστοιχου της δεκαετίας του 1970.