Χωρίς σαφή σημάδια για το πώς θα τερματιστεί ο πόλεμος στο Ιράν, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απειλεί με πιθανή κλιμάκωση και τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά κλειστά, αγορές αλλά και νοικοκυριά ανησυχούν για την επίδραση των διεθνών εξελίξεων στο «πορτοφόλι» τους.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της UBS, όσο περισσότερο διαρκεί η σύγκρουση, τόσο πιο πιθανό είναι να αυξηθούν οι τιμές της ενέργειας και τόσο μεγαλύτερες θα είναι οι αρνητικές οικονομικές και αγοραίες συνέπειες.
Οι κρίσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου θα επηρεάσουν τον πληθωρισμό με διαφορετικούς τρόπους και σε διαφορετικούς ορίζοντες, επισημαίνει η S&P, η οποία αναφέρει σε ανάλυση της πως οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου θα αυξήσουν ραγδαία το κόστος καταναλωτή, ιδίως στη βενζίνη. Ενώ, μια κρίση τιμών στο φυσικό αέριο παρουσιάζει υψηλότερο κίνδυνο δευτερογενών επιπτώσεων στις τιμές καταναλωτή, όπως το να ακριβύνουν περισσότερα τα προïόντα στα ράφια του σούπερ μάρκετ.
Ευάλωτα τα ελληνικά νοικοκυριά σε ένα νέο ενεργειακό σοκ
Οι νέες βασικές υποθέσεις του οίκου για τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου οδηγούν στην αναθεώρηση του πληθωρισμού προς τα πάνω κατά περίπου μισή ποσοστιαία μονάδα και στη μείωση των καταναλωτικών δαπανών κατά παρόμοιο ποσό το 2026 για τις περισσότερες χώρες στην Ευρώπη.
Ο οίκος τονίζει ότι η Ελλάδα και η Ιταλία βασίζονται στο φυσικό αέριο για το 37% και το 44% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, πολύ πάνω από το 3%-4% στη Γαλλία και τη Δανία.
Έτσι, οι αυξήσεις στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου μεταδίδονται σχεδόν αμέσως στον πληθωρισμό χονδρικής και καταναλωτή.
Σημειώνεται πως κατά μέσο όρο, τα νοικοκυριά στην Ευρώπη δαπανούν περίπου 2.000 ευρώ ετησίως για εγχώρια ενέργεια που σχετίζεται με τη στέγαση, ενώ στην Ελλάδα το ποσό αυτό διαμορφώνεται στα 1.700 ευρώ περίπου ή στο 4% των συνολικών καταναλωτικών δαπανών.
Στον καταναλωτή οι αυξήσεις
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του S&P η μετακύλιση στους καταναλωτές φαίνεται ταχύτερη από ό,τι στο παρελθόν και τα στοιχεία δείχνουν ότι οι τιμές της βενζίνης αυξήθηκαν κατά 15%-20% σε όλη την Ευρώπη εντός μιας εβδομάδας από το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Όπως σημειώνουν οι αναλυτές, μια αύξηση 10% στις τιμές του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου TTF μεταφράζεται σε αύξηση 2,2% στις τιμές λιανικής του φυσικού αερίου το ίδιο έτος και 4,1% δύο χρόνια αργότερα.
Οι σημερινές τιμές στα πρατήρια καυσίμων στην Ελλάδα κυμαίνονται σταθερά πάνω από τα δύο ευρώ ανά λίτρο, επιβαρύνοντας τις μετακίνησεις και τα σχέδια των πολιτών ενόψει Πάσχα.
Τα μέτρα στήριξης
Για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, αλλά και των φαινομένων αισχροκέρδειες, πολλές χώρες στην Ευρώπη ανακοίνωσαν μέτρα για επιχειρήσεις και καταναλωτές, όπως το πλαφόν στα περιθώρια κέρδους, αλλά και η επιδότηση του κόστους στην αντλία.
Αναλυτικότερα, στην Ελλάδα, το πακέτο στοχευμένων μέτρων ύψους 300 εκατ. ευρώ περιλαμβάνει επιδότηση 16 λεπτά/λίτρο στο diesel κίνησης στο δίκτυο διανομής, μια Ψηφιακή Κάρτα Καυσίμων για τη στήριξη των καταναλωτών, η οποία θα χρησιμοποιείται σε πρατήρια, ΜΜΜ και ταξί.
Επιχορήγηση στο 15% του ύψους των παραστατικών αγοράς των αγροτών και θέσπιση ειδικής αποζημίωσης προς τις ακτοπλοϊκές εταιρείες.
Τέλος, προβλέπεται πλαφόν στα περιθώρια κέρδους στις εταιρείες και στα πρατήρια καυσίμων, καθώς στα σούπερ μάρκετ.
Πού θα φτάσουν οι τιμές
Όσο τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν «κλειστά», τα ενεργειακά περιουσιακά στοιχεία θα συνεχίζουν να βρίσκονται σε εκρηκτική κατάσταση.
Όλα θα εξαρτηθούν από την διάρκεια της κρίσης.
Στο καλό σενάριο, οι αναλυτές της Bank of America δεν αποκλείουν ένα έλλειμμα ύψους 1,1 εκατ. βαρελιών/ημέρα στο 1ο εξάμηνο του 2026, με ομαλοποίηση των όγκων μέχρι το 2ο εξάμηνο και επιστροφή της αγοράς σε πλεονάσματα.
Σε αυτή την περίπτωση, το Brent ενδέχεται να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο περίπου στα 77,50 δολάρια/βαρέλι για το 2026, με το 2ο τρίμηνο του 2026 στα 80 δολάρια/βαρέλι.
Ωστόσο τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά στο σενάριο που θέλει τις διαταραχές να επεκτείνονται στο 4ο τρίμηνο του 2026.
Τότε, οι αναλυτές εκτιμούν ως πιθανό οι τιμές του Brent να διαμορφωθούν κατά μέσο όρο κοντά στα 130 δολάρια/βαρέλι.