Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα προσπαθήσουν να βρουν άμεσες λύσεις για να ανακόψουν την απότομη άνοδο των τιμών της ενέργειας που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν, κατά τη σύνοδο κορυφής που θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη, αλλά οι εύκολες επιλογές τους είναι λίγες.
Η μεγάλη εξάρτηση της Ευρώπης από τις εισαγωγές ενέργειας σημαίνει ότι η ήπειρος είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στην άνοδο των τιμών που προκαλεί το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, από το οποίο διέρχεται κανονικά περίπου το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Το Brent ενισχύεται έως και κατά 5 δολάρια, φτάνοντας κοντά στα 115 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό ελαφρύ αργό (WTI) κινείται προς τα 98 δολάρια. Την ίδια ώρα, το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο σημειώνει άλμα έως 35% στο άνοιγμα — μια από τις μεγαλύτερες ημερήσιες κινήσεις των τελευταίων ετών.
Οι ευρωπαϊκές τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 60% από την έναρξη του αμερικανο-ισραηλινού πολέμου κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.
Ορισμένες κυβερνήσεις αμφιβάλλουν ότι η ΕΕ —των οποίων τα 27 κράτη μέλη έχουν πολύ διαφορετικά ενεργειακά μείγματα και εθνικούς φόρους στην ενέργεια— μπορεί ρεαλιστικά να αντισταθμίσει την απότομη αύξηση των τιμών που προκύπτει από την άνευ προηγουμένου αναταραχή στις παγκόσμιες αγορές.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, παρουσίασε τη Δευτέρα τις επιλογές που εξετάζει η εκτελεστική εξουσία της ΕΕ. Αυτές δεν περιλαμβάνουν σημαντικές παρεμβάσεις της ΕΕ, αλλά υπόσχονται μικροαλλαγές στο σύστημα εμπορίας εκπομπών του μπλοκ και προτείνουν στις κυβερνήσεις να μειώσουν τους εθνικούς φόρους ή να αυξήσουν τις κρατικές ενισχύσεις για τις βιομηχανίες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες.
Καμία από τις επιλογές δεν αναμένεται να μειώσει δραστικά τις τιμές, όσο τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά κλειστά.
Κάθε επιλογή έχει πιθανά μειονεκτήματα. Η παροχή περισσότερων κρατικών ενισχύσεων σε επίπεδο κρατών μελών θα μπορούσε να εντείνει τις ανισότητες μεταξύ πλούσιων και φτωχών χωρών, ενώ η μείωση των φόρων στην ενέργεια αποτελεί πρόκληση για τις κυβερνήσεις που αγωνίζονται να αυξήσουν τις δημόσιες δαπάνες για την άμυνα.
Οι ηγέτες είναι ιδιαίτερα διχασμένοι ως προς τον τρόπο προσέγγισης του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, της σημαντικότερης πολιτικής της ΕΕ για την κλιματική αλλαγή. Το σύστημα αυτό, που τέθηκε σε εφαρμογή το 2005, υποχρεώνει τους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και τις βιομηχανίες να αγοράζουν δικαιώματα εκπομπών για να καλύψουν τις εκπομπές CO2.
Η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι η Επιτροπή θα προσαρμόσει ένα αποθεματικό που ρυθμίζει την προσφορά δικαιωμάτων εκπομπών στο πλαίσιο του συστήματος, προκειμένου να συγκρατήσει τις τιμές βραχυπρόθεσμα.
Δέκα ηγέτες της ΕΕ, μεταξύ των οποίων η Ιταλίδα Τζιόρτζια Μελόνι και ο Πολωνός Ντόναλντ Τουσκ, ζήτησαν την Τετάρτη πιο ριζικές αλλαγές, συμπεριλαμβανομένων περισσότερων δωρεάν αδειών εκπομπών CO2 για τη βιομηχανία.
Μια δεύτερη ομάδα χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Ισπανίας και των Κάτω Χωρών, αντιτίθεται στην αποδυνάμωση του συστήματος.
Η Ιταλία
Το υπουργικό συμβούλιο της κυβέρνησης Μελόνι αποφάσισε μείωση των φόρων επί των καυσίμων, της τάξης των 25 λεπτών του ευρώ ανά λίτρο, για τις επόμενες τρεις εβδομάδες.
«Πρόκειται για μια ουσιαστική βοήθεια προς τους πολίτες. Υπάρχει, ασφαλώς, ημερομηνία λήξης, αλλά τώρα οι Ιταλοί θα πληρώνουν λιγότερο για τα καύσιμα, απ’ ότι οι Γάλλοι, οι Γερμανοί και οι Ισπανοί», δήλωσε ο γραμματέας της Λέγκα και αντιπρόεδρος της ιταλικής κυβέρνησης, Ματέο Σαλβίνι.
Φωτογραφία: European Union